Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler İFLAS HALİ VE ŞÜPHELİ ALACAKLAR KARŞILIĞI

İFLAS HALİ VE ŞÜPHELİ ALACAKLAR KARŞILIĞI

Yazar : Eski Hesap Uzmanı MEHMET BİNGÖL
Dergi : Ocak 1985
MEHMET BİNGÖL
Hesap Uzmanı

Ticari kazançlarda, elde etme yönünden tahakkuk esasının kabul edilmiş olması, kaçınılmaz olarak, sistemin muhtemel bazı sakıncalı sonuçlarının giderilmesi gerekliliğini ortaya koymuş; bu nedenle, vergi kanunlarımızda birtakım düzenlemelere yer verilmiştir.
 
işte «şüpheli alacaklar karşılığı», bu amaçla düzenlenmiş müesseselerden biridir. Gerçekten müesseseyle, başlangıçta tahakkuk esası nedeniyle, mukayyet değeri üzerinden hasılat yazılan bir alacağın, çeşitli nedenlerle değerinde bir azalma meydana gelmesi (örneğin tahsil imkanının azalması v.b. gibi) halinde, karşılık ayırmak suretiyle, dönem kazancından tenzili imkan dahiline girmektedir.

Şüpheli alacaklar için karşılık ayırma esasları, Vergi Usul Kanununun 323. maddesinde düzenlenerek hükme bağlanmıştır. Anılan yasa maddesine göre;

«Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartiyle;

1 — Dava veya icra safhasında bulunan alacaklar,
2 — Yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan, dava veya icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar, şüpheli alacak sayılır.

Yukarıda yazılı şüpheli alacaklar için değerleme gününün tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir...»
Madde metninden anlaşılacağı üzere, alacağın şüpheli hale gelmesinde asıl önemli faktör, dava veya icra safhasına intikaldir. Zira, maddenin 2 nolu bendinde belirtilen ikinci grup alacaklar, sadece icra veya dava takibine değmeyecek küçük alacaklarla sınırlıdır.

CÜZ'I İCRADA İCRA SAFHASINA İNTİKAL :

Alacağın ne zaman icra safhasına intikal ettiği, uygulamada pek çok anlaşmazlıklara yol açmıştır. Bazılarına göre, usulüne uygun bir şekilde icraya başvurulması, alacağın ihtilaflı alacak sayılması ve şüpheli alacak karşılığı ayrılması için yeterlidir.

İcraya takip dilekçesinin verilmiş olması alacağın icra safhasında bulunduğunu gösterir. Ancak doğal ki, sadece şekli bir müracaatın yapılması yeterli değildir. Takibin ciddi bir şekilde izlenmesi gerekir. Başka deyişle, alacağın takip hukukunun kurallarına uygun bir şekilde işlemden geçmesi şarttır. Gerçekten de, icra safhasındaki ihtilaflı alacaktan bahsedebilmek için, borçlu icra yoluyla takibe uğradığından haberdar olmalıdır.

Bilindiği gibi cebri icra, borçların Devlet kuvveti yardımıyla yerine getirilmesidir. Başka bir anlatımla, borcunu rızası ile ödemeyen borçlu, alacaklının talebi üzerine Devlet kuvveti vasıtasıyla borcunu ödemeye zorlanır. Devletin cebri icra organları da borçlunun mallarına el koyar, bu malları satar ve satış bedelinden alacaklıya alacağını öder.
icra ve iflas Kanununa göre, iki çeşit takip yolu vardır:

1 — Cüz'i icra (icra takibi)
2 — Külli icra (iflas takibi)

Cüz'i icrada, borçlunun karşısında bir veya birkaç alacaklısı vardır. Borçlunun mal varlığındaki şeylerden biri veya birkaçı cebri icranın konusunu teşkil eder.

Görüldüğü üzere, icra hukukunun (cüz'i icranın) konusu, alacaklıların borçluya karşı ayrı ayrı yaptıkları icra takipleridir. ilamlı ve ilamsız icra şeklinde iki büyük bölüme ayrılan, icra hukuku tatbikatında en çok rastlanan takip yolu, bir ilamsız icra yolu olan «kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu»dur.

Bu yolla icra takibi, (diğer takiplerde olduğu gibi) alacaklının icra dairesine yapacağı bir takip talebi ile başlar. Takip talebini alan icra dairesi, kendisine ibraz edilen senedin bir kambiyo senedi olduğunu ve vadesinin geldiğini tespit ederse, borçluya hemen bir ödeme emri gönderir. Borçlu da bunu tebellüğ eder.

işte takip hukukunun bu aşamalarından geçen bir alacak artık somut ve ciddi bir şekilde icra safhasında bulunduğundan, şüpheli bir alacak sayılır.

Doğal olarak icra takibinin bizzat işletme tarafından yapılması gerekir. icra takibine geçilmemiş alacaklar için, başka firmalar tarafından icra takibine girişildiği gerekçesi ile, şüpheli alacak karşılığı ayrılamaz. Gerçekten, hakkını bizzat aranarak basiretli ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI