Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler VERGİ UYGULAMALARINDA SEVK İRSALİYESİ

VERGİ UYGULAMALARINDA SEVK İRSALİYESİ

Yazar : Baş Hesap Uzmanı Kemal DİREK
Dergi : Kasım 1986
KEMAL DİREK
Baş Hesap Uzmanı

1 — GENEL AÇIKLAMALAR:
 
V.U.K.'nun 229. maddesinde fatura «Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtia satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır» şeklinde tarif edilmiştir. Kanuni tariften de kolayca anlaşılacağı üzere, faturanın düzenlenmesinde amaç satış işlemini veya yapılan işi belgelendirmektedir.
Diğer taraftan, ticarete konu malların bulunduğu yerden başka yerlere nakli, genelde bir satış işlemine bağlı olmaktadır. Ancak, mal hareketi her zaman satış işlemi ile ilgili bulunmamaktadır. Tacirin mallarım satış mağazaları veya şubeleri arasında taşıması, imal edilmek üzere imalatçı firmaya hammadde veya yardımcı malzeme göndermesi bu hususa misal olarak gösterilebilir. Diğer bir ifadeyle, mal hareketlerinin sebepleri daha geniş ve çeşitlidir. Satış işlemi bu sebeplerden sadece bir tanesidir.
V.U.K.’nun 230. maddesinin 5 no' lu bendinin 3239 sayılı kanunun 19. maddesi ile değiştirilmeden önceki şekli, mal hareketlerinin sevk irsaliyesine bağlanması sınırlı bazı durumlar için hüküm altına alıyordu. Bunlar, satılan malın faturanın düzenlenmesinde önce teslim edilmesi veya bir mükellefin malım birden çok işyerleri ile şubeleri arasında taşıması ile satılmak üzere bir komisyoncuya veya aracıya göndermesi ile ilgili durumlardır. Mal hareketlerini belgeleyen sevk irsaliyesinin uygulama alanının bu kadar sınırlandırılması, diğer mahzurları yanında, dönem kazancının tespiti ile ilgili envanter çalışmalarını da aksatıyordu,
Vergide verim, etkenlik, adalet ve vergi güvenlik ve denetimine ilişkin müessese ve kuralları işler hale getirmek amacıyla yürürlüğe konulan 11 Aralık 1985 tarih ve 3239 sayılı kanunun 19. maddesi ile V.U.K.’nun 230. maddesinin 5 no.lu bendi değiştirilmiştir.
Söz konusu bentte yapılan değişiklikle ilgili olarak dikkati çeken ilk husus, satılan mallarda mutlaka sevk irsaliyesi düzenlenmesi dorumudur. Hatırlanacağı üzere, bu gibi durumlarda sevk irsaliyesi düzenlenmesi, malın fatura düzenlenmesinden önce teslim şartına bağlı bulunuyordu. Diğer bir anlatımla, yeni düzenlemede, fatura ister satışın yapıldığı anda kesilsin, ister sonra düzenlensin, sevk irsaliyesi mutlaka düzenlenecektir. Çünkü değişikliğin amacı, sevk irsaliyesinin mal hareketleri ile ilgili tüm durumları kavramasıdır. Bu amaç doğrultusunda 5. bendin değişmeden önceki şeklinde yer alan «faturanın bulunduğu hallerde ayrıca sevk irsaliyesi aranmaz» hükmü madde metninden çıkarılmıştır. Böylece, sevk irsaliyesine genişlik ve sadelik kazandırılmıştır.
Değişiklikle getirilen önemli bir yenilik de sevk irsaliyesinin hem satıcı hem de alıcı tarafından düzenlenebilmesidir. Değişiklikten önce sadece satıcının sevk irsaliyesi düzenleme sorumluluğu vardı. Yeni durumda, malın satıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde, sevk irsaliyesi satıcı tarafından düzenlenecektir. Alıcı tarafından taşınması halinde, sevk irsaliyesi düzenleme yükümlülüğü malı alana ait olmaktadır.
5. bendin değişiklikten sonraki şekline göre sevk irsaliyesinin düzenlenmesinde, fiyat ve bedelle ilgili bilgiler hariç, V.U.K.’nun 230 ve 231. maddeleri dikkate alınacaktır. Bu konuda dikkati çeken en önemli hüküm 231. maddenin 6. bendinde yer almaktadır. 3239 sayılı kanunla ilave edilen söz konusu bent hükmüne nazaran sevk irsaliyesini düzenleyen, müşterinin adı ve soyadı ile bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarasının doğruluğundan sorumlu olacaktır. Buna karşılık, sevk irsaliyesini tanzim edenin istemesi halinde, müşteri kimliğini ve vergi dairesi hesap numarasının gösterir belgeyi ibraz etmek mecburiyetinde olmaktadır. Bu şekilde, özellikle karşıt incelemelerde, kolaylık sağlanması, mal sirkülasyonunun sıhhatli bir şekilde takip ve kontrolü sağlanmış olmaktadır.
Aynı firmaya ait çeşitli şube ve mağazalardan her birinin ayrı ayrı sevk irsaliyesi kullanması halinde bu irsaliyelere, şube veya mağazanın isminin yazılması veya özel işaretlerle seri tefriki yapılması gerekmektedir. irsaliyeler mürekkeple, makine ile veya kopya kurşun kelime ile doldurulacaktır. En az bir asıl ve bir örnek olarak düzenlenecek olan İrsaliyelerin bir nüshası alıcıda ve diğer nüshası ise satıcıda kalacaktır. &Oum ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI