Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler DÖVİZ OLARAK ÖDENEN ÜCRETLERDE İSTİSNA UYGULAMASININ KOŞULLARI

DÖVİZ OLARAK ÖDENEN ÜCRETLERDE İSTİSNA UYGULAMASININ KOŞULLARI

Yazar : Müşavir Hesap Uzmanı Kemal KILIÇDAROĞLU
Dergi : Kasım 1986
KEMAL kIlIçdaroğlu
Gelirler Genel Müdürlüğü Daire Başkanı

Gelir Vergisi Kanununda değişiklik yapan 3239 sayılı Yasa; (Türkiye'ye döviz girişini ve yabancı kurumların Türkiye'de eleman bulundurmasını özendirmek amacıyla) döviz olarak ödenen ücretler için belli koşullara uyulmak kaydıyla istisna getirmiştir.
 
Gelir Vergisi Yasasının 23. maddesine 14 numaralı bent olarak eklenen hükme göre; «Kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan dar mükellefiyete tabi işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabına, işverenin Türkiye dışında elde ettiği kazançlar üzerinden döviz olarak ödediği ücretler» gelir vergisinden istisna edilmiştir. Bu hükme göre, istisnanın uygulanabilmesi için asgari şu koşulların olması gerekmektedir.
1 — Dar Mükellef Kurum Olma Zorunluluğu:
Türkiye'de, adına çalışılan işletmenin kanuni ve/veya iş merkezinin Türkiye'de olmaması gerekmektedir Diğer bir anlatımla, vergi sistemimiz açısından ücretlinin çalıştığı firmanın tam mükellef konumunda olmaması zorunludur.
uygulamada dar mükellef gerçek kişilerin yanında çalışanların bu istisnadan yararlanıp, yararlanamayacakları konusunda tereddütler doğmuştur. Ancak, maddenin düzenlenişi, uygulamanın sadece dar mükellef kurumlara yönelik olduğunu göstermektedir. Çünkü maddeye göre; «kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan dar mükellefiyete tabi» işverenden söz edilmektedir. Bilineceği üzere, kanuni ve iş merkezi tanımlan Kurumlar Vergisi Kanununda yer almaktadır. (KVK. madde 10) Dolayısıyla kanuni ve iş merkezi deyimi sadece Kurumlar için geçerlidir. Çünkü, Gelir Vergisi Kanununda, dar mükellef kişiler için sadece «Türkiye'de yerleşmekten» söz edilmektedir.
öte yandan, bu maddenin uygulanmasında, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunan kurumun vergi mükellefi olup olmaması önemli değildir. Örneğin, UNESCO'nun Türkiye'de bulunan bir görevlisine yurt dışından döviz olarak (.UNESCO'nun) gönderdiği ücret de vergi istisnasından yararlanacaktır. Özetle, istisna uygulanmasının ilk koşulu, işverenin dar mükellef gerçek kişi olmamasıdır.
2 — Dar Mükellef Kurumda Çalışan Kişinin Hizmet Erbabı (Ücretli) Konumunda Bulunması Gerekliliği:
istisnanın sözkonusu olabilmesi için ikinci koşul; dar mükellef kurumda çalışan kişinin bu kurumda ücretli olması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla, dar mükellef kurumun ücret bordrolarında bu kişinin hizmetli olarak görülmesi zorunludur. Dolayısıyla, Gelir Vergisi Kanununun 61 ve onu izleyen maddelerinde yer alan ücret tanımına giren bir ödemenin dar mükellef kurumda çalışan kişiye yapılması gerekmektedir. Örneğin, bir avukatın ücretli değil de, sunduğu hizmet veya hizmetler nedeniyle serbest meslek kazancı kapsamında bir gelir elde etmesi (dar mükellef kurumdan) bu istisnanın dışındadır. Ancak aynı avukatın, yabancı kurumun emir ve talimatı altında çalışması halinde döviz olarak, yabancı kurumun yurt dışı kazancından aldığı ücret istisna kapsamına girecektir.
Öte yandan, bu ücret istisnasından yararlanacak kişinin uyruğu (tâbiiyeti) önemli değildir. Bir Türk yurttaşı da yasada öngörülen koşullar çerçevesinde ücret istisnasından yararlanabilir.
3 — Dar Mükellef Kurumun Yapacağı ödemenin, Bu Kurumun Yurt Dışı Kazançlarından Kaynaklanması Zorunluluğu:
Yukarıda aldığımız, GVK.'nun 23. maddesinin 14 numaralı bent hükmünden de anlaşılacağı üzere, dar mükellef kurumda çalışan hizmet erbabına yapılacak ödemenin (ücretin), bu kurumun yurt dışı kazançlarından kaynaklanması zorunludur. 147 sayılı Gelir Vergisi Genel Tebliği'nde de belirtildiği üzere; «Türkiye'de hizmet arz eden gerçek kişinin işveren sıfatıyla bağlı olduğu dar mükellef kurum, söz konusu kişiye döviz olarak ödediği ücretleri, doğrudan doğruya yurt dışından elde ettiği gelirinden ayırıp vermeli, hiçbir zaman Türkiye'de elde ettiği kazanç ile ilgilendirmemelidir.» Örneğin, Türkiye'de şubesi bulunan bir yabancı kurumun hesaplarını denetlemek üzere, merkez tarafından T& ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI