Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler YENİDEN DEĞERLEMEDE AMAÇ DIŞI BAZI UYGULAMALAR (II)

YENİDEN DEĞERLEMEDE AMAÇ DIŞI BAZI UYGULAMALAR (II)

Yazar : Baş Hesap Uzmanı Mehmet ŞİRİN , Eski Hesap Uzmanı MEHMET BİNGÖL
Dergi : Kasım 1986
MEHMET ŞİRİN                 MEHMET BİNGÖL
Hesap Uzmanı                       Hesap uzmanı

«Vergi Dünyası»nın bir önceki sayısında açıkladığı üzere, yeniden değerlemede kurumlara sağlanan vergisel avantajların, ilgili iktisadi kıymetin (yeniden değerlenmiş) satışı sırasında satış karına dönüşerek vergilenmesi 151 seri no.lu V.U.K. Genel Tebliği ile önlenmiştir. Ancak bunun için tebliğ ile getirilen ön şart hesaplanan değer artışının sermayeye eklenmesidir. Bu şart ifa edildiğinde, değer artışları satış kar zararının tespitinde dikkate alınmayacaktır. Böylece değer artışı üzerinden hesaplanan amortismanların satış sırasında geri alınmaması suretiyle enflasyonist karların vergilendirilmemesi sağlanmıştır.
 
Ancak bunun için, yapılan yeniden değerlemenin gerçeği aksettirmesi gerekir. Bunun için ise satışa konu iktisadi kıymetin satış bedelinin yeniden değerleme sonucu ulaşılan yeni değerinden az olmaması gerekir. Aksi halde hesaplanan değer artışlarının sermayeye ilave edilmelerinden sonra, söz konusu iktisadi kıymetlerin değer artışlarını kapsamayan bir bedelle satılmaları halinde fiktif zararlar ortaya çıkacaktır. Bu fiktif zararların vergiye tabi diğer karlardan indiriminin kabulü halinde ise sermaye artışları, kanunun hedeflediği gıbi değer artışlarından değil de vergiye tabi diğer karlardan karşılanmış olacaktır. Bunu aşağıdaki somut örneklerle daha iyi görmek mümkündür. Böylece 151 seri no.lu V.U.K. Genel Tebliğinin 14. bölümündeki açıklamanın, asıl amaç dışı uygulamalara dayanak yapılmak istendiği açıkça ortaya çıkaracaktır.
5 — AMAÇ DIŞI UYGULAMALARA İLİŞKİN ÖRNEKLER :
5.1. — Yeniden Değerlenen Sabit Kıymetlerin «Zararına» Satışı:
Hesaplanan değer artışı sermayeye ilave edildikten sonra, yeniden değerlenen sabit kıymetin tamamen amorti edilmeden ve hesaplanan değer artışını ihtiva etmeyen bir fiyattan satılması fiktif zararların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu durumda değer artışının ilavesiyle meydana gelen sermaye artışı aslında diğer karlardan (vergi dışı kalmak suretiyle) karşılanmaktadır. Oysa amaç bilindiği gibi, enflasyonist değer artışlarının sermaye haline dönüşümüdür.
Değer artışının sermaye haline dönüşümü, başka deyişle değer artışının sermayeye ilavesiyle meydana gelen sermaye artışı neyi ifade etmektedir? Kağıt üzerindeki sermaye artışı nasıl realize olmaktadır?
Değer artış fonunun sermaye haline dönüşümü, bizzat yeniden değerleme yapan kurumlarda, yani amortismana tabi iktisadi kıymetlerini yeniden değerleyen kurumlarda, hesaplanan değer artışları üzerinden amortisman ayrılması suretiyle gerçekleşir. Böylece kanunun amacına uygun olarak yeni değerle? üzerinden amortisman tefriki yoluyla bir vergisiz fon yaratılmış olur. Değer artış fonu da başlangıçta hukuken sermayeye ilave edilmiş olduğundan, meydana gelen bu vergisiz fon aynı zamanda sermaye artışının realize olması demektir. Ancak bunun için yeniden değerlenen sabit kıymetin tamamen amorti edilmiş olması gerekir. Sözkonusu sabit kıymet tamamen amorti edilmeden satıldığında, değer artışın amorti edilmeyen kısmının artık bu yolla (amortisman ayırarak) sermaye haline dönüşümü doğal olarak mümkün olmaz. Dolayısıyla bu bakiye kısmada satış karı şeklinde sermayeye dönüşümü gerekir. Yani ilgili sabit kıymet bu durumda en az «o anki eski net değer + değer artışının amorti edilmeyen kısmı» kadar bir fiyatla satılmalıdır. Zira değer artışı sermayeye ilave edildiğinden, işletmede bir anlamda enflasyon nedeniyle meydana gelen bu gelir vergilenmeyecek ve böylece sermaye haline dönüşmüş olacaktır. Satış bedelinin daha az olması halinde ise amorti edilemeyen değer artışının sermaye haline dönüşümü, başka deyişle de sermaye artışının realizasyonu mümkün olmayacaktır. Gerçekten de bu durumda satış sırasında «zarar» ortaya çıkacaktır. işte bu zarar aşağıda açıklanacağı üzere işletme için gerçek bir zarar olmayıp, sermaye artışının gerçekleşmeyen kısmını ifade etmektedir.
Konunun bir örnek yardımıyla irdelenme ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI