Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler HİSSE SENETLERİNİN HALKA ARZINDA SERMAYE PİYASASI KANUNU'NA TABİ ANONİM ORTAKLIKLARIN UYAC ...

HİSSE SENETLERİNİN HALKA ARZINDA SERMAYE PİYASASI KANUNU'NA TABİ ANONİM ORTAKLIKLARIN UYACAKLARI ESASLAR

Yazar : SPK Denetçisi / Eski Hesap Uzmanı Celal PAMUKÇU
Dergi : Aralık 1986
CELAL PAMUKÇU
SPK. Denetçisi Eski Hesap Uzmanı

1 — GİRİŞ :
 
Sermaye piyasasının en önemli araçlarından birinin «hisse senetleri» olduğunda kuşku yoktur. Hatta bazı görüşlere göre «bir ülkede sermaye piyasasının varlığından söz edilebilmesi, bu piyasaya işlerlik kazandıran hisse senetlerinin serbest piyasa koşullarında göre fiyatlarının oluşturulması, sirkülasyonun gerçekleşmesi ve küçük tasarruf sahibi diye nitelendirilen halka yaygınlaştırılması» şartına bağlıdır. (1)
Hisse senetleri bilindiği gibi, şirket açısından özkaynak niteliğinde bir finansman aracı, ortak açısından ise sürekli getiri ve ortaklık hakkı sağlayan bir belge niteliğindedir. Bu yönüyle sermaye piyasasının diğer araçlarından (tahvil, kara iştirakli tahvil, hisse senediyle değiştirilebilir tahvil, katılma intifa senetleri, kar ve zarar ortaklığı belgeleri, ipotekli borç senetleri ve banka garantili bonolardan) önemli bir biçimde ayrılır.
Mevcut yasalara göre hisse senetleri sadece anonim şirketler, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ve anonim şirket statüsünde kurulan diğer kuruluşlar tarafından çıkarılabilir. Hisse senedi çıkarımı ile ilgili esaslar, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu' nun tüm hükümlerinin yürürlüğe girdiği 1 Şubat 1982 tarihinden önce sadece Türk Ticaret Kanunu’ nun da düzenlenmişti. Anılan tarihten itibaren hisse senedi çıkarımı ikili bir esasa bağlanmıştır. Buna göre:
— Sermaye Piyasası Kanunu'na tabi olmayan anonim ortaklıklar hisse senedi çıkarımlarında yine eskiden olduğu gibi sadece Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi olacaklardır.
— Sermaye Piyasası Kanunu'na tabi olan ortaklıklar ise, Türk Ticaret Kanunu hükümleri yanında ayrıca Sermaye Piyasası Kanunu'nda öngörülen esaslara da uyacaklardır.
Hangi ortaklıkların Sermaye Piyasası Kanunu'na tabi olduğu, kanunun 11. maddesinde aşağıdaki şekilde belirtilmiştir:
«Menkul kıymetleri halka arz olunan anonim ortaklıklar bu kanun hükümlerine tabidir.
Ortak sayısının 100'den fazla olduğu herhangi bir şekilde tespit olunan ortaklıkların hisse senetleri halka arz olunmuş sayılır.»
Sermaye Piyasası Kanunu'na tabi anonim ortaklıkların, hisse senedi arzı yönünden uymak zorunda oldukları esaslar, kanunun 4-12. maddeleri ile, SPK tarafından yayımlanan Seri: I, No: 1 Tebliğ' de açıklanmıştır. 24 Mart 1982 tarih ve 17643 sayıl Resmi Gazete'de yayımlanan bu tebliğde, hisse senedi arzı ile ilgili genel esasların neler olduğu belirtildikten sonra, şirketlerin «kayıtlı sermaye sistemi»ni kabul edip etmediklerine göre uyacakları özel esaslar açıklanmıştır. Bu yüzden yazımızda da Önce hisse senedi arzına ilişkin genel esaslar üzerinde durulacak, daha sonra kayıtlı sermaye sisteminin açıklaması yapılacak ve bilahare de bu sisteme tabi şirketlerin hisse senedi arzında uymak zorunda oldukları esaslara değinilecektir.
Bunun da nedeni, Türkiye'deki uygulamada hemen hemen tüm şirketlerin kuruluş aşamasında hisse senetlerini halka arz etmeme yolunu seçmiş olmaları, yani ani şekilde kurulmayı yeğlemiş 'bulunmalarıdır. Nitekim bu husus göz önünde tutularak, SPK tarafından. hisse senetlerinin halka arzını düzenlemek amacı ile yayımlanan Seri: I, No: 1 Tebliğde de kuruluş aşamasındaki halka arz üzerinde durulmamış; sadece başvurmalar sırasında bu hususun dikkate alınacağı belirtilmiştir.
II — HİSSE SENETLERİNİN HALKA ARZI ile İLGİLİ GENEL ESASLAR :
1 — Halka Arz İçin Kuruldan izin Alma:
Menkul kıymetlerin halka arzı için Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izin alması zorunludur. (Ser.PK. Md. 4 f. 1) Halka arz izni için yapılacak başvuruya eklenmesi gereken belgeler şunlardır (Ser. PK. Md. 5 f. 1 ve Seri: 1 No: 1 Tebliğ Md. 13).
— Başvuru sırasında yürürlükte bulunan esas sözleşme metni, ~ Sermaye aratırımı gerekçesi,
— İzahname ve sirküler taslağı,
— Ortaklığı, kurucular, yönetim ve denetleme organlarını oluşturan kişileri tanıtıcı bilgileri içeren belgeler,
— Geçmiş beş yıla ait kesinleşmiş bilanço, kar zarar tablosu, kaynak kullanım tablosu, fon akış tablosu ile sayılan tabloların gelecek beş yıla ait proformaları; geçmiş beş yı ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI