Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler TÜRK VERGİ VE TİCARET HUKUKUNDA DEFTERLERİN DELİL VE İSPAT BAKIMINDAN ÖNEMİ

TÜRK VERGİ VE TİCARET HUKUKUNDA DEFTERLERİN DELİL VE İSPAT BAKIMINDAN ÖNEMİ

Yazar : Eski Hesap Uzmanları Kurulu Başkanı Danıştay Üyesi MAHMUT VURAL
Dergi : Aralık 1986
MAHMUT VURAL
Hesap Uzman Yardımcısı

l ? GİRİŞ :
 
A — Genel Olarak :
Tacirler, defter tutma zorunluluğu kendilerine kanunlar tarafından yükletilmeden çok daha önce defter tutmağa başlamışlardır. Tacirler başlangıçta, defterleri, kasa durumları ve ticari emtiaları hakkında bilgi sahibi olmak ve yaptıkları işlemleri kaydetmek için tutmuşlardır. (1)
Ülkemizde, defter tutma zorunluluğu ile ilgili düzenlemeler başlıca, Vergi usul Kanunu (Md. 171 - 257); Türk Ticaret Kanunu (Md. 66 - 86);
Bankalar Kanunu (Md. 30, 51-61) ve Kooperatifler Kanunu'nda (Md.
89) yer almaktadır.
Bu yazımın konusu, esas itibariyle, Türk Vergi Hukuku ile Türk
Ticaret Hukuku'nda ticari defterlerin delil ve ispat bakımımdan önemini karşılaştırmalı olarak açıklamaya yöneliktir.
B — Delil ve ispat :
Hukukta ispat, bir olayını varlığı veya yokluğu üzerine bir kanaat sağlayabilme ve bunun için yasal gerekleri yerine getirebilmedir. (2)
Baçlıca iki ispat türünden söz edilmektedir.
1 — Karine ile ispat: Bilinen olaydan bilinmeyen olayı çıkarmadır. Bu çıkarma ya tecrübe kuralına dayanır ya da bilirkişiden yararlanılır.
2 — Görünüşte ispat: Tecrübe göstermiştir ki denilerek tipik olayı, tipik sonuç ile eşlemedir.(3)
Delil ise, genel olarak ispat araçlarına verilen addır. Vergi hukukunda belli başlı ispat Araçları (deliller) yazılı ve sözlü bilgiler, bilirkişi raporları, keşif sonucu yapılan gözlemler ve nihayet en önemlisi defter ve belgelerdir.
Vergi hukuku açısından delilleri ikili bir ayrıma tabi tutmak mümkündür:
1 — Dolaysız delil (Direct Evidence): Vergi ziyaını ispatlayan her türlü defter ve belgeler, tanık beyanları bu delil niteliğindedir.
2 — Dolaylı delil (Cırcumstantial Evidence): Dolaylı delile hukukta «karine ve emareler» de denir. Bunun esası, var olan ve bilinen bir duruma dayanarak bilinmeyen bir durumun varlığını kuvvetle farz ve kabul etmektir. (4)
II — TİCARET HUKUKUNDA TİCARİ DEFTERLER :
A — Genel Olarak:
Türk Ticaret Kanunu, ticari defterlerin tutulması açısından, kamu sistem olarak bilinen, hem belirli zorunlu defterleri, hem de işletmenin mahiyetinin gerektirdiği diğer defterleri tutara mecburiyet getiren sistemi benimsemiş bulunmaktadır. (TK. Md. 66/1).
Türk Ticaret Kanunu'na göre, gerçek ve tüzel kişi tacirler defter tutmak zorunluluğu altındadır. (TK. Md. 20/1. 66/1) Ticaret Kanunu, esnafa ticari defterleri tutma zorunluluğu getirmemiştir. Bu noktada, Ticaret Hukuku açısından esnaf deyimi ile vergi hukuku açısından esnaf deyiminin her zaman aynı anlamda kullanılmadığını belirtmek faydalı olacaktır.
Ticaret Hukuku açısından, defter tutma zorunluluğu getirilmesinin, defter sahipleri (tacirler) ve üçüncü kişiler açısından delil teşkil etmesi, tacirin ortaklan bakımından kar ve zararının tespitinde esas olması ve tacirin kredi sağlamasına yardımcı olması gibi faydalan vardır,
B — Ticari Defterlerin ispat Gücü :
Tacirler arasında, defter tutma teamül haline gelince, tacirle ilişkide bulunan üçüncü kişiler, gerektiği zaman, tacirden, defterlerin ibraz edilmesini istemişler ve böylece, ticari defterler, ticari işlemler için mutat bir ispat vasıtası haline gelmiştir. (5)
Ülkemizde ticari defterlerin delil teşkil etmesine ilişkin hukuki düzenlemeler Ticaret Kanunu'nda yer almaktadır.
Ticaret Kanununun 82. maddesinde, ticari defterlerin delil teşkil etmesi için gereken genel şartlar tespit edilmiştir. Bu şartlar;
1 — Anlaşmazlık ticari işlerden doğan bir anlaşmazlık olmalıdır.
2 — Anlaşmazlık, tacir sıfatım haiz kimseler arasında çıkmış bulunmalıdır.
3 — Tacirin tuttuğu bütün defterlerdeki kayıtlar birbirini Doğrulamalıdır, (teyit etmelidir.)
Bilindiği üzere ticari defterler hem sahipleri lehine, hem de sahipleri aleyhine delil teşkil ederler. Ticari defterler, ister kanuna uygun olarak tutulsunlar, isterse kanuna uygun olarak tutulmamış olsunlar bu defterlerin kapsamı, sahibi ve onun hal ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI