Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler GELİR VERGİSİ SİSTEMİMİZE YENİ GETİRİLEN MÜESSESELERDEN ASGARİ GAYRİSAFİ HASILAT ESASI

GELİR VERGİSİ SİSTEMİMİZE YENİ GETİRİLEN MÜESSESELERDEN ASGARİ GAYRİSAFİ HASILAT ESASI

Yazar : Müşavir Hesap Uzmanı Nahit KİTİŞ
Dergi : Eylül 1981
NAHİT KİTİŞ
Müşavir Hesap Uzmanı

Bilindiği üzere, gelir vergisi sistemimiz, azınlık teşkil eden götürü mükellefiyetler hariç tutulursa, GERÇEK GELİRİN VERGİLENDİRİLMESİ esasına dayanmaktadır. Sisteme göre, mükellefler (gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri) gelirlerini, düzenlenme esasları Vergi Usul Kanununda belirtilen defter ve belgelere istinaden tespit etmekte ve vergilerini tespit ettikleri bu gelire göre hesaplayarak ödemektedirler. Ancak, Devletin vergi alacağının tespiti, sistemde tamamen de mükelleflerin ihtiyarına bırakılmamış; birtakım emniyet müesseseleriyle, güvence altına alınmaya çalışılmıştır. Asgari zirai kazanç, Asgari zirai vergi, emsal kira bedeli, ortalama kâr haddi gibi.
 
Gelir Vergisi Kanunumuzda değişiklik yapan 2361 sayılı kanunla, bu emniyet müesseselerine bir yenisi daha katılmıştır. Bu. “Asgari gayrısafi hasılat esası”dır. Ancak hemen belirtelim ki, bu müessese eski emniyet müesseselerine ek olarak getirilmemiş; daha önce ortalama kâr haddi Esası’na tabi olan bir kısım mükellefler, bu esas yerine bu kere “Asgari gayrısafi hasılat esası”na tabi tutulmuşlardır.
Gerçekten, Gelir Vergisi Kanununun 111. maddesinde yapılan değişiklikle, evvelce perakende satış yapan ticaret erbabı ve imalatçılarla beraber “Ortalama kâr haddi”ne tabi olan “hizmet işletmeleri” bu esasa tabi olmaktan çıkartılarak, “Asgari gayrısafi hasılat esası”na tabi kılınmışlardır. Değişiklik, 111. maddede, “Ortalama kâr haddi esası”nın (A) bendi içerisinde, “Asgari gayrısafi hasılat esası”nın da (B) bendi içerisinde düzenlenmesi suretiyle gerçekleştirilmiştir.
Asgari gayrısafi hasılat Esası’na tabi tutulan mükellefler : Asgari gayrısafi hasılat esasına tabi tutulan mükellefler, 111. maddenin B bendinde, aşağıdaki gibi sayılmıştır.
Otel, motel, tatil köyü, pansiyon, bar, pavyon, dansing, gazino, lokanta, kahvevhane, kır bahçesi, plaj, hamam, kuaför salonu, erkek berberi, güzellik salonları, tamirhaneler ve emsali hizmet işletmeleri sahipleri ile her nevi taşıma işiyle uğraşanlar. 
Hemen belirtelim ki asgari gayrısafi hasılat esasına tabi tutulan mükellefler, sayılan hizmet işletmelerinin gelir vergisinde sahip ve ortakları, kurumlar vergisinde de kurum tüzel kişiliğidir. Değişiklikten önce, bu işletmeler ortalama kâr hadlerine tabi tutulurken tek tek sayılmaktaydı. Ancak, bu kere ismen zikredilen işletme adedi arttırıldığı gibi (Motel, tatil köyü, pavyon, dansing, hamam, kuaför salonu, erkek berberi, güzellik salonları yeni sayılan işletmelerdendir.) “emsali eğlence ve istirahat yeri işletenler” ibaresi “emsali hizmet işletmeleri sahipleri” olarak değiştirilmek suretiyle kapsam genişletilmiş; ayrıca eski metinde mevcut olmayan “tamirhaneler” yeni metne alınmıştır. Özetlemek gerekirse, ortalama kâr haddi esası”na tabi olan hizmet işletmeleri, daha genişletilmiş olarak “Asgari gayrısafi hasılat esası”na tabi tutulmuşlardır.
Asgari gayrısafi hasılat Esası’nın işleyişi : Asgari gayrısafi hasılat Esası’nın işleyişi, madde metnine göre, aşağıdaki gibi olacaktır.
1- Yukarıda sayılan hizmet işletmelerinin asgari gayrısafi hasılatı,
- Vergi Usul Kanunu’nun 72. maddesinde yazılı Takdir Komisyonlarınca,
- İş nevilerine ve işletmelerin özelliklerine göre,
- Asgari 2. azami 5 derece üzerinden ve her derecede 3 kademe halinde
- Her takvim yılı için, müteakip yılın sonuna kadar takdir edilecektir.
2- Vergi Daireleri, mükellefleri Bakanlıkça belirlenecek esaslara göre, bu derece ve kademelere dahil edeceklerdir.
3- Mükelleflerin kanuni defterlerinde tespit ve beyan ettikleri gayrısafi hasılat, dahil edildikleri derece ve kademeye ait gayrısafi hasılattan düşük ise, takdir edilen gayrısafi hasılat safi kârın hesaplanmasında esas alınacaktır. Ancak iş bununla bitmemektedir. Bu suretle hesaplanan safi kazanç bir kere de tevsik edilen her nevi işletme gideri ve genel giderlerin toplamıyla mukayese edilecektir.
a) Hesaplanan safi kazanç, giderler toplamının % 20’sinden fazla ise, başkaca yapılacak bir işlem yoktur.
b) Hesaplanan safi kazanç, giderler toplamının % 20’sinden düşük ise, safi kazanç rakamı yerine giderlerin % 20’si, yapılacak tarhiyat bakımından esas ka ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI