Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler YAPILAN SON DEĞİŞİKLİKLERE GÖRE ZİRAİ KAZANÇLARDA VERGİLEME

YAPILAN SON DEĞİŞİKLİKLERE GÖRE ZİRAİ KAZANÇLARDA VERGİLEME

Yazar : Gelirler Genel Md. Yrd. M. Sedat ÖZKANLI
Dergi : Eylül 1981
M. SEDAT ÖZKANLI
Gelirler Genel Md. Yrd.

Türkiye’nin ekonomik yapısı içinde öteden beri önemli bir yer tutan tarım, Cumhuriyet döneminin başlangıcından bu yana vergileme yönünden en şanslı sektör niteliğini koruya gelmiştir. Nitekim, 1960’lara kadar ciddi bir vergilemeye muhatap olmayan tarım sektörü ve tarımsal kazançlar 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Gelir Vergisi sistemine dahil edilmiş olmakla birlikte, gerek yasada daha sonra yapılan muafiyeti genişletici değişiklikler, gerekse her iki yılda bir çıkarılan kanunlarla vergiye tabi bütün çiftçilere kazancını götürü gider esasında tespit edebilme imkânını veren uygulama ve götürü gider oranlarının yüksek tutulması, teoride mevcut verginin pratikte asgari seviyede kalmasına yol açmıştır. Tarım kazançlarında vergi yükünün genellikle (yüzde) ile değil (on binde) ile ifade edilmesi de, tarımın, mevcut yüksek vergi potansiyeline rağmen, ekonomi içindeki payı ile orantılı olarak vergi gelirlerine katkıda bulunmadığını göstermektedir.
 
Elbette bu durumun tarımsal kesimde vergilemenin objektif ve sübjektif zorlukları ile ilgilisi açıktır. Ancak, özellikle son 30 yıl içinde, önemli ölçüde modernleşen, makineleşen, verim ve üretim artışı, dolayısıyla da, kişi başına düşen geliri büyük ölçüde artan tarım sektörü, bu zorlukları aşmış ve ekonomiye katkısı ölçüsünde vergi gelirlerine de katkıda bulunma yeterliğine erişmiş bulunmaktadır.
I) ZİRAİ KAZANCIN NİTELİĞİ
A) Çiftçi, Zirai Kazanç, Zirai Faaliyet  :
Gelir Vergisi Kanunumuz zirai kazancı, zirai faaliyet sonunda elde edilen kazanç olarak belirlemiş, zirai faaliyet yapılan işletmeleri işleten gerçek kişileri de (adi ortaklık dahil) vergiye tabi olsun olmasın, çiftçi olarak nitelemiştir. Bu tanımlarda anahtar deyim görüldüğü gibi “Zirai faaliyet” deyimidir. Gelir Vergisi Kanunu’nun 52. maddesinde, zirai faaliyet ayrıntılı biçimde belirtilmiş bulunmaktadır. Buna göre zirai faaliyet “arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsali, avlanması, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazası, taşınması, satılması veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılması”dır.
Görüldüğü gibi tarımda zirai faaliyetin temel nitelikleri birkaç noktada toplanmıştır.
1- Zirai faaliyetin yapıldığı yer  :
Zirai faaliyetin nerede yapıldığı konusu pek önem arzetmemektedir. Zira madde metninde sayılan arazi, deniz, göl ve nehirler dışında bir faaliyet alanı düşünülemeyeceği gibi, kanun koyucu “bazı nebat ve hayvan nevilerinde istihsalin doğrudan doğruya arazi üzerinde yapılmaması zirai faaliyetin mahiyetini değiştirmez” diyerek zirai faaliyetin herhangi bir yerde yapılmasını yeteri saymıştır. Nitekim, uçan kuşların avlanması da bu son deyimle zirai faaliyet kapsamı içine girmiş bulunmaktadır.
2- Zirai Faaliyet Usulleri :
Yapılan zirai faaliyet ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade şeklinde olmalıdır.
Burada, diğer terimler yanında, anlaşılması güçlük arzeden tek terim olarak “doğrudan doğruya tabiattan istifade” deyimi gözükmektedir. Kısaca açıklamak gerekirse, ekim, dikim, yetiştirme v.b. gibi diğer yollarla hiçbir şekilde müdahale edilmemiş zirai mahsullerin avlanması ve toplanması bu tür faaliyeti belirlemektedir. Mesela arazide yetişen mantarların ve palamutların toplanması, açık  denizde balık avcılığı gibi. Görüldüğü üzere, zirai faaliyetin ifa usulü yönünden de kanun koyucu son derece geniş bir alanı kapsayan ifadeler kullanmıştır.
3- Zirai Faaliyetin Konusu :
Zirai faaliyet, nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerini elde etmeye yönelik olmalıdır.
4- Zirai mahsulün elde edilmesi  :
Zirai faaliyet, istihsal, avlanma, muhafaza, taşıma, satma veya zirai mahsullerden sair bir şekilde istifade edecek tarzda yapılmalıdır. Bu özellikte, çok geniş kapsamlı olup herhangi bir şekilde yapılan faaliyetin zirai faaliyet say ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.