Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler ÜCRETLİYE KONUT TAHSİSİ VE MUHASEBE KAYDI

ÜCRETLİYE KONUT TAHSİSİ VE MUHASEBE KAYDI

Yazar : Marmara Üniversitesi İktisat ve İdari Bilimler Fakültesi Doç. Dr. M. Ali CANOĞLU
Dergi : Eylül 1994
PROF. DR. MEHMET ALİ CANOĞLU
Marmara Üni. Emekli Öğretim Üyesi
Fahri Hesap Uzmanı

I— ÜCRETİN TANIMI
Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.(1)
Gelir Vergisi Kanunu ücretin karşılığının ulusal veya yabancı para, ayın ve sağlanan menfaatler olabileceğini ortaya koymuş bulunmaktadır.
Biz bu yazımızda çalışanlara sağlanan ve para ile ölçülebilen bir menfaat olan mesken tahsisi ve özellikle bunun muhasebe kayıtları üzerinde duracağız.
II - ÇALIŞANLARA MESKEN TAHSİS EDİLMESİ
Gelir Vergisi Kanunu çalışanlara mesken tahsis edilmesini onlara sağlanan menfaat olarak ücret saymış olmakla beraber bazı istisnalar da getirmiş ve böylece vergileme alanı oldukça daralmıştır.
— Genel olarak maden işletmelerinde ve fabrikalarda çalışan işçilere ve özel kanunlarına göre barındırılması gereken memurlarla müstahdemlere konut tedariki ve bunların aydınlatılması, ısıtılması ve suyunun temini suretiyle sağlanan menfaatler ile
— Mülkiyeti işverene ait brüt alanı 100 m2yi aşmayan konutların, hizmet erbabına mesken olarak tahsisi suretiyle sağlanan menfaatler,
ücret olmakla beraber gelir vergisinden istisna edilmiştir.(2)
Birinci grup istisna belli kesimleri (Maden işletmeleri, fabrikalar ve özel kanunlarla barındırılanlar) kapsadığı halde, ikinci grup istisna tüm işletmeleri ilgilendirmektedir.
Ancak mülkiyeti işverene ait brüt alanı 100 m2yi aşan konutlarda, aşan kısma isabet eden menfaat için istisna söz konusu olmamaktadır.
Öte yandan istisna birinci grupta yer alanlarda ısıtma, aydınlatma ve su bedellerini de kapsadığı halde, mülkiyeti işverene ait konutlarda bu harcamalar istisnadan yararlanamamaktadır.
Keza birinci grupta çalışanlara tahsis edilen konutların işverene ait olması veya kiralanması önemli olmadığı halde ikinci grupta tahsis edilen konutun kira ile tutulması halinde istisna hükmü ortadan kalkmaktadır.
III - VERGİ MATRAHI
Bilindiği gibi ücretlilerden gelir ve damga vergileri kesilmektedir. Gelir Vergisi brüt ücretten bazı indirim ve kesintiler düşüldükten sonra kalan gelir (matrah) üzerinden, damga vergisi ise brüt tutardan hesaplanmaktadır.
Ancak ücretin sağlanan menfaat olması halinde brüt ücretten yapılması gereken kesintiler (sigorta primleri, zorunlu tasarruf, sendika aidatı v.b.) söz konusu olmamaktadır.
Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alan özel indirim (3) ise, ücretlinin ilgili ayda aldığı başka ücretlere uygulanmamış olması halinde uygulanabilir.
Birinci grupta yer alan çalışanlara konut tedariki ve bunların aydınlatılması, ısıtılması suyunun temini için yapılan harcamalar, tutarı ne olursa olsun vergi kesintileri ile ilgili bulunmamaktadır.
Bu bakımdan vergi matrahı ikinci gruba dahil çalışanlar için söz konusu olabilir.
Burada mülkiyeti işverene ait konut söz konusu olduğuna göre kira ödemesi bulunmamaktadır.
O halde vergi matrahı ne olacaktır?
Burada vergi matrahı konutun bilinen kira bedeli, bu bedel bilinmiyorsa emsal kira bedelidir.
Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre, bedelsiz olarak başkalarının intifaına bırakılan mal ve hakların emsal kira bedeli, bu mal ve hakların kirası sayılır. Bina ve arazide emsal kira bedeli, yetkili özel mercilerce veya mahkemelerce takdir veya tespit edilmiş kirası, bu suretle takdir veya tespit edilmiş kirası mevcut değilse Vergi Usul Kanununa göre belirlenen vergi değerinin % 5'idir.(4)
Vergi Usul Kanunu'ndaki tanımlamaya göre vergi değeri, bina ve arazinin rayiç bedelidir. Bu bedel Emlak Vergisi Kanunu'nun 29. maddesi ile aynı maddede belirtilen tüzük hükümlerine göre tespit olunur. (5)
Emlak Vergisi mevzuatına göre rayiç bedel, bina ve arazinin beyan tarihindeki normal alım satım bedelidir.(6)
Emlak Vergisi mükellefleri sahip oldukları bina, arsa ve arazinin değerlerini beyannamelerle, bunların bulundukları yerlerdeki belediyelere beyan etmektedirler.(7)
Binalar için beyan edilecek değerler, tespit ve ilan edilecek bina metrekare normal inşaat maliyet bedelleriyle, Kanun'un 20. maddesine göre bulunacak arsa veya arsa payı değ ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI