Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler TASFİYE VE BİRLEŞME HALLERİNDE SONUÇLAR DÖNEM KARI VEYA ZARARI DIŞINDA AYRI HESAPLARDA İZL ...

TASFİYE VE BİRLEŞME HALLERİNDE SONUÇLAR DÖNEM KARI VEYA ZARARI DIŞINDA AYRI HESAPLARDA İZLENMELİDİR

Yazar : Marmara Üniversitesi İktisat ve İdari Bilimler Fakültesi Doç. Dr. M. Ali CANOĞLU
Dergi : Nisan 1995
PROF. DR. MEHMET ALİ CANOĞLU
M.Ü. Emekli Öğretim Üyesi

Bu yazımızda konuyu önce bilimsel yönüyle daha sonra vergi hukuku ve özellikle kurumlar vergisi kanunu hükümlerine dayanarak incelemeye çalışacağız.
1. TASFİYE
1.1. Tanımı
Tasfiye herhangi bir nedenle faaliyetine son veren, yönetim ya da sahip değiştiren bir teşebbüsün bütün hesaplarının kesin ve nihai olarak kapatılmasıdır.(1)
Bir teşebbüsü tasfiye etmek, aktifi paraya çevirmek borçları ödemek demektir. Kişisel teşebbüslerde tasfiye bittiğinde tacir elde kalan aktif elemanları teşebbüsünden alır. Top yükün tasfiye bahis konusu olduğu zaman çok defa elde kalan aktif elemanlar hazır varlıklardan (Kasa, banka, vb.) oluşur.
Bir ortaklık tasfiye edildiği zaman ise, tasfiye ortaklığın son bulunması ve sonra da kalan değerlerin ortaklar arasında paylaşılması sonucunu verir. (2)
1.2. Nevileri
Ortaklığın son bulma nedeni ne olursa olsun (Ortakların iradesi ile son bulma, süresinin bitmesi, sermayenin belli bir haddin altına düşmesi, vb.) şu durumlardan birisi söz konusu olabilir.
Tam tasfiye; Burada tasfiye süresince ortaklığın varlığı devam eder, daha sonra hazır varlıklar ortaklar arasında paylaşılır.
Kısmi tasfiye; Bu tasfiyede daha sonra elde kalan elemanlar paylaşılır.
Önceden bir tasfiyeye gitmeksizin ortaklık varlıklarının paylaşılması (3)
1.3. Kuralları
Tasfiyede muhasebe çalışmaları sırasında bazı kurallara uymak zorunluluğu vardır. Bunları şöyle özetleyebiliriz:
Belli bir tasfiye tarihi saptanır ve günlük işlemlere ilişkin kayıtlar bu tarihte kesilir.
Saptanan tarih esas alınarak bilanço düzenlenir. Bu bilanço tasfiye işlemlerine temel olur.
Dönemin başından tasfiye tarihine kadar geçen sürenin sonucu Dönem karı veya zararı hesabında belli edilir.
Gerçek aktif elemanlar (Stoklar, sabit varlıklar, alacaklar, v.b.) paraya çevrilir ya da ticarethaneyi devralana devredilir. Satış bedeli muhasebe değerlerinin altında veya üstünde olabileceğinden, ortaya değer fazlaları veya değer noksanları çıkar. Bunlar tasfiye sonuçları ile ilgili olan "Tasfiye kar ve zarar" hesabına intikal ettirilir. (Bazı kitaplarda tasfiye sonuçları hesabı kullanılmaktadır.)
Evvelce amortisman ayrılmış varlıklarda, önce bunların net muhasebe değerleri bulunur. Bunun için de ayrılmış bulunan amortismanlar ilgili duran varlık hesaplarına aktarılır. Karşılık ayrılmış bulunan aktif elemanlar için de aynı şekilde hareket edilir. Bununla beraber, amortismanlar ve karşılıklar satış veya devir ile ilgili maddelerde de gösterilebilir.
Teşebbüsün borçları aktifin paraya çevrilmesinden elde edilen hazır varlıklarla ödenir veya ticarethaneyi devralana devredilir. Ödeme nedeni ile ortaya çıkabilecek kar veya zararlar tasfiye kar ve zarar hesabına aktarılır.
Tasfiye işlemlerinin neden olduğu giderler, tasfiye kar ve zarar hesabına aktarılır.
Tasfiye kar ve zarar hesabının kalıntısı tasfiyeden doğan kar veya zararı gösterir.
Hesapların ve defterlerin kapanışı sırasında fakat paylaşmadan önce yeni bir bilanço düzenlenir. Bu bilançoda prensip itibariyle aşağıdaki hesaplar bulunur.
Aktifte:
— Gerçek Aktif: Bankalar, posta çekleri, kasa
— Fiktif Aktif: Kuruluş giderleri (şayet mevcutsa), kar ve zarar, tasfiye kar ve zarar (son iki hesap borç kalıntısı vermişse).
Pasifte:
— Fiktif pasif: Sermaye, yedek akçeler, kar ve zarar, tasfiye kar ve zarar (son iki hesap alacak kalıntısı vermişse).
Yukarıdaki işlemlerden sonra, sermaye, tasfiye fazlası veya tasfiye noksanı ile ilgili hesaplar ortakların cari hesaplarına aktarılır.
Banka ve posta çekleri hesapları kesilir kalıntıları çekilir.
Daha sonra bölüştürme kayıtları yapılır. Kısmi tasfiyede elde kalan elemanların bölüşülmesi sırasında bu elemanlarla ilgili hesaplar da kapatılır. (4)
Tasfiye ortaklık tarafından yapılabileceği gibi bazen de iflas masası tarafından yapılır.
Kuruluş giderleri muhasebe teorisinde ya bir defada veya en çok beş yılda yok edilmesi gereken giderler olarak tanımlanır. Vergi hukukumuzda da kuruluş giderlerinin aynı görüşe yer verilerek ya bir defada gider yazılarak veyahut ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI