Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler VERGİ YASALARINDAKİ SON DEĞİŞİKLİKLERİN TÜRKİYE?YE DÖVİZ GETİRİLMESİNİ TEŞVİK EDEN HÜKÜMLE ...

VERGİ YASALARINDAKİ SON DEĞİŞİKLİKLERİN TÜRKİYE?YE DÖVİZ GETİRİLMESİNİ TEŞVİK EDEN HÜKÜMLERİNE TOPLU BAKIŞ

Yazar : Hesap Uzmanı Mustafa UYSAL
Dergi : Kasım 1981
MUSTAFA UYSAL
Hesap Uzmanı

I- GİRİŞ    :
 
Gelişme sürecinde olan ülkemizde ekonomik kalkınma hareketinin temel koşulu, ülke içinde sermaye ve teknoloji birikimini sağlamak ve bu birikimleri planlanan yatırımlara dönüştürmektir. Bu amacın gerçekleştirilmesi ise, ödemeler bilançosunun dengeli bir düzen içerisinde yüksek düzeylere çıkarılmasını gerekli kılmaktadır. Bu nedenle, dış gelir sağlayan faaliyetlerin, özellikle ihracatın ve turizm sanayiinin geliştirilmesi özel bir önem taşımaktadır. Bu sektörlerde arzulanan gelişmenin sağlanmasında şimdiye kadar uygulanan teşvik tedbirleri (vergi iadesi, döviz tahsisi, vergi, resim harç istisnası, faiz farkı ödemesi, vs. gibi) istenilen yönlendirme ve yapı değişikliğini sağlayamamıştır. Bir taraftan yoğun ve kârlı iç talep, diğer yandan üretimin sınırlı yapısı dışa açılmadaki teşvik unsurlarını etkisiz kılmıştır.
İhracat ve turizm sanayiin geliştirilmesi ve Türkiye’ye döviz getirilmesinde değişken faktörlerden sadece birisi olarak gördüğümüz teşvik tedbirleri, önemini son yasa değişikliklerinde de hissettirmiş; bu amaçla Gelir ve Kurumlar Vergisi yasalarında önemini yitiren, hatta zamanla olumsuz etkiler doğuran bir kısım istisna ve muaflıklar kaldırılırken, günün ekonomik koşullarına daha uygun yeni teşvik hükümleri getirilmiştir.
Yazımızda bu değişikliklerin nelerden ibaret olduğu belirtilecek, bu arada vergi hukuku açısından sözkonusu değişikliklerin beraberinde getirebileceği bazı sorunlara kısaca değinilecektir.
II- Dar Mükellefiyette  “İhracat  Muaflığı” Kaldırılmıştır.
A- İhracat Muaflığı ve Uygulamadaki Sakıncaları.
Bilindiği üzere, Türkiye’de yerleşmiş olmayan gerçek kişiler ile kanuni ve iş merkezlerinden her ikisi de Türkiye’de bulunmayan kurumlar, sadece Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilirler. “Dar mükellefiyet” esasında vergileme olarak belirtilen bu sistemde, kazanç ve iradın hangi hallerde Türkiye’de elde edilmiş sayılacağı Gelir Vergisi Yasası’nın 7. Kurumlar Vergisi Yasası’nın 12. maddesinde, gelir unsurları itibariyle ayrı ayrı ve somut olarak tarif olunmuştur.
Gelir ve Kurumlar Vergisi yasalarında yapılan son değişiklikten önce, “ihraç edilmek üzere Türkiye’de satın aldıkları veya imal ettikleri malları Türkiye’de satmaksızın yabancı memleketlere gönderen” dar mükellefiyete tabi gerçek kişiler Gelir Vergisi’nden; kurumlar ise Kurumlar Vergisinden muaf tutuluyorlardı. Kazanç Vergisi rejiminde de kabul edilmiş ve uygulanmış bu usul, 1950 Vergi Reformunun yapıldığı sırada da ilgili yasalarda yer almış ve son değişikliklere kadar uygulana gelmiştir.
Sözkonusu özel muaflık hükmü, yabancı sermayenin Türkiye’ye gelmesini teşvik ve esas itibariyle tarım ürünlerinden ibaret olan ihraç mallarımızın ihracını kolaylaştırmak gibi ekonomik amaçlarla ihdas edilmişti. Ne var ki; zamanla bu amaç açısından “ihracat muaflığı” önemini yitirdiği gibi olumsuz sonuçlarını da beraberinde getirerek, Türk Ekonomisi açısından bir yük haline gelmiştir. Özellikle tütün ihracatında uygulama alanı bulan bu hüküm, bir yandan Türk tüccar ve kurumları aleyhine ikili bir fiyat teşekkülüne neden olurken, diğer yandan döviz ve vergi gelirlerinin de azalması sonucunu doğurmuştur.
“İhracat Muaflığı”nın yeni yasalarla kaldırılmasını, Türk Ekonomisi açısından yerinde ve olumlu bir değişiklik olarak nitelemek gerekir.
B- Yeni Vergileme Rejimi  :
İhraç edilmek üzere Türkiye’de satın aldıkları ve imal ettikleri malları, Türkiye’de satmaksızın, yabancı memleketlere gönderen gerçek kişi ve kurumların vergilendirilmesi özel bir vergileme rejimini de beraberinde getirmiştir ilke olarak; kazanç ve iratlar gelirin saptanmasında gerçek ve safi miktarları ile dikkate alırlar. Ticari kazançta ise safi tutar, hasılat ve gider ilişkisine dayanır. Satışın Türkiye’de yapılmamış olmas ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI