Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler GAYRİMENKULLERİN VERGİLENDİRİLMESİ

GAYRİMENKULLERİN VERGİLENDİRİLMESİ

Yazar : Maliye Müsteşarı Hasan Basri AKTAN
Dergi : Ocak 1982
HASAN B. AKTAN
Hesap Uzmanı

Gayrimenkuller başlı başına vergileme konusu olmaları nedeniyle, Türk Vergi Sisteminde önemli bir yere sahiptirler. Gerçekten; gelirden, servetten, mal ve hizmetlerden alınan vergilerin belirgin bir kaynağı da gayrimenkul ve haklardır.
 
Gayrimenkul, yerinde sabit duran, bir yerden diğer bir yere taşınamayan eşya demektir. Medeni Kanunun 632’nci maddesinde nelerin gayrimenkul olduğu sayılmış olup, bunlar da; “arazi”, “tapu siciline daimi ve müstakil olmak üzere kaydedilen haklar” ve “madenler”dir. Ayrıca 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre, “kârgir bir binanın bağımsız bir bölümü” örneğin bir apartman dairesi de gayrimenkul sayılmaktadır.
Bilindiği gibi, gayrimenkul ve hakların vergilendirme konusu olması; bunların kiraya verilmesinden bir irat elde edilmesi, satılması, ivazlı veya ivazsız devir ve temliki, -tapu sicilinde kayıtlı olmayan gayrimenkullerde zilyetliğin devri-, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi, ticaret şirketlerine sermaye olarak konulması ve veraset yoluyla veya ivazsız bir tarzda intikali ile arsa üzerine bina veya binaya ilave suretiyle binalar, bağımsız bölümler veya katlar meydana getirilmesi sonucunda doğmaktadır.
Aşağıdaki bölümlerde gayrimenkul ve haklar, ilgili oldukları Vergi Kanunları kapsamı içinde özellikle konusu ve mükellefi yönünden özet bir biçimde açıklanmaya çalışılacaktır.
I- GELİRDEN ALINAN VERGİLER YÖNÜNDEN
1- Gelir Vergisinde Gayrimenkul ve Hakların Yeri  :
Gelir Vergisi Kanununun 1’inci maddesi uyarınca gerçek kişilerin gelirleri (Gelir Vergisi)’ne tabidir. Gelir, bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır. Tam mükellefiyete tabi olan gerçek kişiler, Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilirler.
Kanuna göre, gelire dahil kazanç ve iratlardan biri olan “Gayrimenkul sermaye iradı” ile bir ölçüde “Değer artışı kazançları” gayrimenkul ve hakların vergilendirilmesi ile ilgilidir.
A) Gayrimenkul Sermaye İradı :
a-) Gayrimenkul sermaye iradının tarifi :
Gelir Vergisi Kanununun 70. maddesine göre, “Aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyetleri, irtifak ve intifa sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır :
1. Arazi, bina (Döşeli olarak kiraya verilenlerden döşeme için alınan kira bedelleri dahildir), maden suları, memba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlaları ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı :
2. Voli mahalleri ve dalyanlar;
3. Gayrimenkullerin, ayrı olarak kiraya verilen mütemmim cüzileri ve teferruatı ile bilumum tesisatı, demirbaş eşyası ve döşemeleri;
4. Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar;
5. Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı, alameti farika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar (Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri de gayrimenkul sermaye iradı sayılır);
6. Telif hakları (Bunların, müellifleri veya bunların kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır);
7. Gemi ve gemi payları (Motorlu olup olmadıklarına ve tonilatolarına bakılmaz) ile bilumum motorlu tahmil ve tahliye vasıtaları;
8. Motorlu nakil ve cer vasıtaları ile her türlü motorlu araç, makina ve tesisat.
Yukarıda yazılı mal ve haklar ticari veya zirai bir işletmenin bilançosuna dahil bulunduğu takdirde bunların iratları ticari ve zirai kazancın tespitine ilişkin hükümlere göre hesaplanır.
Tüccarlara ait olsa dahi, bilançoya dahil bulunmayan gayrimenkullerle haklar hakkında bu bölümdeki hükümler uygulanır.
Vakfın gelirinden hizmet karşılığı olmayarak alınan hisseler ile zirai faaliyete bilfiil iştirak etmeksizin sadece üründen pay ala ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI