Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler PEŞİN ÖDEME SİSTEMİ VE BU SİSTEME YÖNELTİLEN ELEŞTİRİLER

PEŞİN ÖDEME SİSTEMİ VE BU SİSTEME YÖNELTİLEN ELEŞTİRİLER

Yazar : Fahri Hesap Uzmanı Av.Medeni DERKUNT
Dergi : Ocak 1982
AV. MEDENİ DERKUNT
Fahri Hesap Uzmanı

Altı yıl önce 16.7.1975 tarihini taşıyan İstanbul gazetelerinden birinde (Ödeme Güçlüklerinin Beyana Etkileri) konusunda bir yazım yayımlanmıştı. Bu yazımda şu hususlara değinmiştim.
 
1) Başta Gelir ve Kurumlar vergileri olmak üzere beyana dayanan vergilerde izlenen amaç, gerçek matrahın beyan olunmasını başka bir deyişle mükelleflerin vergi kaybına meydan vermeyecek biçimde beyanda bulunmalarını sağlamaktır. Gerçek beyanın belirlenmesinde bazı faktörler rol oynamaktadır. Vergi beyanını etkileyen bu faktörlerden biri de mükelleflerin beyan sırasında karşılaştıkları ödeme güçlükleridir. Gerçekten yıl içinde gelir sağlayan mükellefler bu gelire ilişkin olarak ödeyecekleri vergiyi genellikle hesaba katmamakta, bu nedenle gelirinin bir bölümünü vergi karşılığı olarak ayırmak suretiyle belli bir fonun gelirin elde edildiği yılda gerçekleştirmemektedirler. Buna karşılık, gelirini özel ihtiyaçlarına rahatlıkla ve ölçüsüz bir biçimde harcamayı daha uygun bulmaktadırlar. Yıl içindeki özel harcamalarla ödeme gücünü yitiren ve aynı zamanda defter ve belgelerini kayıt nizamına aykırı bir biçimde yürüten iyi niyet sahibi olmayan bir kısım mükellefler, beyanname verme zamanlarında ödeme güçlükleri ile karşılaşmakta ve bu nedenle gerçek vergi beyanı yerine ödeme gücüne göre ayarlanmış bir beyanda bulunma yolunu seçmektedirler. Böylece ödeme güçlükleri vergi beyanına etkili olabilmektedir.
2) Oysa, gelir beyanlarına ait olarak hesaplanacak yıllık verginin tümünün bir defada alınmasının mükellefleri zor duruma düşüreceği dikkate alınarak vergi kanunlarımızda verginin taksitle ödenmesini sağlayacak bazı kolaylıklar tanınmıştır. Gelir vergisi mükellefleri vergilerini Mart, Temmuz ve Kasım aylarında olmak üzere üç eşit taksitte ödeme olanağına sahiptirler. Diğer vergi kanunlarında da mükelleflere ödeme kolaylıkları sağlanmıştır.
3) Mükellefler bazı hallerde genel bir ekonomik bunalım ya da bir kısım sektörleri etkisi altına alan bunalımlar nedeniyle vergilerini kanunlarda belli edilen süreler içinde ödeme olanaklarına sahip olmayabilirler. Bu gibi normal haller dışında bazı etkenlerle mükellefler çok zor durumda bulunabilirler. Bu gibi normal haller dışında mükellefler için Amme Alacaklarının Tahsil Usulü hakkındaki kanun hükümlerine göre iki yılı geçmemek üzere vergiyi erteleme ve erteleme süresi içinde aylık eşit taksitlerle ödeme olanağı kabul edilmiştir.
4) Kültür düzeyi ilerlemiş ve bununla orantılı olarak vergi ödeme alışkanlığı yerleşmiş ülkelerde vergi kaybına neden olabilecek faktörler büyük ölçüde giderilmiştir. Bu arada ödeme güçlüklerinin vergi beyanlarına etkisi yok denecek düzeydedir. Ülkemizde bu yönde bir gelişme henüz görülmediğinden ödeme güçlükleri mükelleflerin vergi beyanlarını etkileyebilmektedir. Bu nedenle gerek mükellefler, gerekse idare açısından vergi kaybını önleyici aynı zamanda ödeme kolaylığı sağlayıcı yeni bir sistemin geliştirilmesi, üzerinde önemle durulması gereken bir konudur. Örneğin, gelirin elde edildiği yıl içindeki satış, hasılat ve giderlere göre saptanacak verginin yıl süresince taksitler halinde alınması mükelleflere büyük ölçüde ferahlık sağlayacaktır. Bu suretle yıl içinde ödenecek vergiler toplamının yıl sonunda verilecek beyannamede beyan edilecek yıllık gelir üzerinden hesaplanacak vergiye mahsup edilmesi ve mahsup sonunda vergi fazlalarının mükellefe geri verilmesi, eksik verginin ise mükelleften ayrıca aranması ilk akla gelen bir şekil olarak düşünülmektedir. Bu ya da buna benzer yeni bir sisteme gidilmesi mükelleflere ödeme yönünden büyük bir kolaylık sağlayacaktır. Aynı zamanda idarede vergiyi gelirin elde edildiği yıl içinde tahsil olanağına kavuşmuş olacaktır. Öte yandan belirtilen yeni bir sistem, yıl içinde hasılat ve giderlerini saptamak zorunda kalacak mükellefleri kayıt nizamı yönünden de bir disiplin altına sokacaktır.
5) Vergi kanunlarımızla mükelleflere sağlanan ödeme kolay ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI