Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler BİREYSEL İŞLETMENİN BİÇİM DEĞİŞTİRMESİ

BİREYSEL İŞLETMENİN BİÇİM DEĞİŞTİRMESİ

Yazar : Eski Hesap Uzmanı H. İbrahim UZUN
Dergi : Ocak 1982
H. İBRAHİM UZUN
Eski Hesap Uzmanı

Gelir Vergisi Kanunu'nun 2361 sayılı Kanunla değişik 81 inci maddesinde, sermaye şirketine dönüşülmesi dolayısıyla, hangi koşullar yerine getirildiğine değer artışı kazancı hesaplanmayacağı ve bu değer artışlarının vergiye tabi tutulmayacağı hükümlere bağlanmıştır.
 
Kanunun bu hükümlerine göre, kazancı bilanço esasında saptanan bireysel bir işletme ile kollektif ve adi komandit şirketlerin belli koşullar altında sermaye şirketine dönüştürülmesinden doğan değer artış kazancı hesaplanmayacak ve vergilenmeyecektir.
Kanunun 81/2. maddesinde "Vergilendirilmeyecek Değer Artışı Kazançları'ndan birisi olarak, bilanço esasına göre kazancın hesaplanan bireysel işletmenin bir sermaye şirketine devredilmesi veya dönüştürülmesi düzenlenmiştir. Aynı maddenin 3 no’lu bendinde kollektif veya adi komandit şirketin bir sermaye şirketi olarak biçim değiştirmesinin, hangi koşullar altında vergiye tabi tutulacağı gösterilmiştir.
Bireysel bir işletmenin bir sermaye şirketine devredilmesinde veya dönüştürülmesinden doğan değer artışı kazancının hesaplanmaması için aranan koşullar şunlardır :
1. Kazancın Bilanço Esasına Göre Hesaplanıyor Olması :
Sermaye şirketine devredilecek veya dönüştürülecek bireysel işletme kazancı, bilanço esasına göre defter tutularak hesaplanıyor olmalıdır. O halde, işletme hesabı esasında defter tutan tüccarların, işletmelerini bir sermaye şirketine devretmeleri durumunda bir değer artışı kazancı hesaplanması ve bunun vergilendirilmesi gereklidir.
Kanunda bireysel işletmenin, sadece ticari veya sınai işletme olması ve bunun sermaye şirketine devredilmesi düşünülmediğine göre, kazancı bilanço esasında hesaplanan tarımsal işletmenin de sermaye şirketine dönüştürülmesi, belli koşullar altında yapıldığında gene değer artışı kazancı hesaplanmayacaktır.  Fakat kazancı götürü gider usulüne veya zirai işletme hesabı esasına göre hesaplanan tarımsal işletmenin, bir sermaye şirketine devredilmesi durumunda, diğer koşullara uyulsa bile, değer artışı kazancı hesaplanarak vergileme olacaktır.
Söylemeye gerek yoktur ki, serbest meslek erbabının sahibi olduğu demirbaşlarının değer artışı kazancı üzerinden vergilemeden bir sermaye şirketine devretmesi mümkün değildir. Çünkü serbest meslek erbabının, faaliyetini yürütebilmek için edindiği demirbaşlar, "İşletme" kavramı dışında kalmaktadır. Bir " Serbest Meslek İşletmesi" sözkonusu olmamakta ve serbest meslek faaliyetinden söz edilmektedir.
Esasen Vergi Usul Kanunu'nun 3238 inci maddesine göre "devir ve trampa satış hükmündedir." Bireysel işletmenin bir sermaye şirketine devredilmesi durumunda, bir veya daha çok gerçek kişinin olan malvarlığı, bir başka tüzel kişiye , yani sermaye şirketine geçmektedir ki, bu tüzel kişinin, ortakları dışında haklara sahip olabilecek ve borçları üstlenebilecek bir kişiliği bulunmaktadır.
Bu nedenle kazancın bilanço esasına göre hesaplanmayan bir işletmenin bir sermaye şirketine devredilmesi, Gelir Vergisi Kanunu'nun değişik mükerrer 80/6. maddesi gereğince değer artışı kazancı hesaplanmasını zorunlu kılmaktadır. Buna göre, "Faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasından doğan kazançlar" değer artışı kazancı olarak vergiye tabidir. Bireysel işletmenin faaliyeti durdurulduktan sonra, tamamen elden çıkarılmakta ve sermaye şirketine devredilmektedir.
Aslında kazancı bilanço esasına göre saptanan bireysel işletmenin bir sermaye şirketine devredilmesinde de durum aynıdır. Bireylerin olan işletme varlığı, başka bir kişiye, yani bir sermaye şirketine devredilmek suretiyle elden çıkarılmaktadır. Fakat Kanun Koyucu, kişileri sermaye şirketlerine özendirmek için, belli koşullar altında, bilanço esasına göre kazancı saptanan bireysel işletmelerin sermaye şirketine devrinden doğan kazançlara ayrıcalık tanımıştır.
Böylece bir gerçek kişi ya da adi ortaklık halinde birçok kişilerce yürütülen işletmelerin, sermaye şirketi statüsü altında faaliyetlerini sürdürmeleri kolaylaştırılmış ve bu dönüşül vergi kaygısı olmadan gerçekleştirilmesi yolu açılmıştır.
Bu h&uu ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI