Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler İSTİSNA VE MUAFLIKLARDAKİ DEĞİŞİKLİKLER

İSTİSNA VE MUAFLIKLARDAKİ DEĞİŞİKLİKLER

Yazar : Eski Hesap Uzmanı, Sayıştay D. Başkanı ALİ SERDAR
Dergi : Şubat 1982
ALİ SERDAR
Baş Hesap Uzmanı

I – İHRACAT MUAFLIĞI :
 
1.1.1981 tarihinden itibaren kaldırılan dar mükelleflerdeki ihracat muaflığı, 1.1.1982 tarihinden itibaren yeniden ihdas edilmiştir.
Gelir Vergisi Kanunu’nda Türkiye’de yerleşmiş sayılmayan gerçek kişilerin dar mükellef olarak vergiye tabi olacakları ve yalnızca Türkiye içinde elde ettikleri kazançların vergiye tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır. Bu mükelleflerin kazançlarının hangi koşullarda Türkiye’de elde edilmiş sayılacağı ise, kanunun 7. Maddesinde 7 ayrı gelir unsuru itibariyle belirtilmiştir. Bu maddeye göre dar mükelleflerin ticari kazançlarının Türkiye’de elde edilmiş sayılması için; kazanç sahibinin Türkiye’de işyeri olması veya daimi temsilci bulundurması ve kazancın bu yerlerde veya bu temsilciler aracılığı ile sağlanması gereklidir. Yani Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerin, Türkiye’deki işyerlerinden veya daimi temsilcileri aracılığı ile sağladığı kazançlar dar mükellef olarak vergiye tabi tutulacaktır.
İşte ihracat muaflığı, ilke olarak dar mükellefiyete tabi olan gerçek kişilerden iş merkezleri Türkiye’de bulunmayanların, satın aldıkları veya imal ettikleri malları Türkiye’de satmaksızın yabancı ülkelere gönderilmesinden doğan kazançlarının vergi dışı bırakılmasıdır.
Temel amacı ihracatın artırılması olan bu muafiyet, özellikle tütün ihracatında önem arzetmiştir. “Maliyetine ihracat” diye de tanımlanan bu işlemlerin vergi ve döviz kayıpları yarattığı ve yerli ihracatçılar aleyhine rekabet eşitsizliği doğurduğu; öte yandan Türk tütün ihracatçılarının yetişmesi ve sayılarının artması karşısında önemini yitirdiği gerekçeleriyle 24.12.1980 tarih ve 2361 sayılı Yasa’nın 2. Maddesiyle kaldırılmıştı.
Ancak, 31.12.1981 Tarih ve 2574 sayılı Yasa’nın 1. Maddesiyle, söz konusu dar mükelleflerin genellikle Türk ihracatçılarının ihraç fiyatlarından mal satın aldıkları ve ihraç ettikleri gerekçesiyle, bu kişilere daha önce tanınmış ihracat muaflığını ilişkin hüküm yeniden ihdas edilmiştir. Böylece, 1.1.1982 tarihinden itibaren eskiden olduğu gibi, yasadaki koşulları taşıyan dar yükümlüler ihracat muaflığından yararlanacaklardır.
Yeni yasanın bu maddesi 1.1.1982 tarihinden itibaren yürürlüğe girdiğinden 1981 yılı kazançları için bu muafiyetin uygulanması olanaksızdır.
İhracat Muaflığından Yararlanma Koşulları :
- Muafiyet yalnızca Türkiye’de yerleşmiş sayılmayan gerçek kişiler (dar mükellefler) için geçerlidir. Tam mükellef esasına göre vergilendirilen yerli ve yabancı kişiler muafiyetten yararlanamazlar.
- İkinci koşul, dar mükellef tacirin İŞ MERKEZİ’nin (İş bakımından muamelenin bilfiil toplandığı ve idare edildiği yer) Türkiye’de olmamasıdır. Yabancı bir gerçek kişinin Türkiye’de şube açması muaflıktan yararlanmasına engel olmaz. Ancak, bu şube ile Türkiye dışındaki merkez arasında objektif ve ekonomik bir bağın bulunması gerekir. Örneğin dışarıda sigara imalatı yapan bir dar mükellef, Türkiye’deki şubesi aracılığıyla tütün alırsa muafiyetten yararlanır.
- Üçüncü koşul, Türkiye’de satın alınan malların, ihraç edilmek üzere alınması veya imal edilmesi ve herhangi bir şekilde Türkiye’de satılmamasıdır. Alıcı veya satıcının veya her ikisinin Türkiye’de bulunması veya satış akdinin Türkiye’de yapılması, Türkiye’de satılmış sayılır ve muafiyetten yararlanılmaz. Böylece, Türkiye ekonomisi içine yönelmiş bir talebin bulunması halinde muafiyetin geçerli olmayacağı öngörülmüştür. Örneğin dar mükellef Fransız (A), kendi merkezi için Türkiye’den şarap alıyor; bunun yanında Türkiye’de bulunan İtalyan (B) için de şarap alımı yapıyor. Bu durumda, (A) kendi merkezi için aldığı şaraplar için muafiyetten yararlanacak, ancak İtalyan (B) için alıp İtalya’da gönderdiği mallar için muafiyetten yararlanamayacaktır. Çünkü alıcı Türkiye’dedir ve mal Türkiye’de satılmış sayılır. Eğer İtalyan Türkiye’de olmasaydı, İtalya’da bulunsa ve yu ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI