Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler SON YASA DEĞİŞİKLİĞİ IŞIĞINDA PEŞİN ÖDEME

SON YASA DEĞİŞİKLİĞİ IŞIĞINDA PEŞİN ÖDEME

Yazar : Hesap Uzmanı M. Nuri ASLAN
Dergi : Şubat 1982
M. NURİ ASLAN
Hesap Uzmanı

I – GİRİŞ :
 
Gelir Vergisi Kanununa 24.12.1980 tarih ve 2361 sayılı yasa ile eklenen ve peşin ödeme esaslarını düzenleyen mük. 117. madde hükmü, 31.12.1981 tarih ve 2574 sayılı yasanın 28. Maddesi ile değiştirilmiş ve konu yeniden düzenlenmiştir. Bu yeni düzenlemenin getirdiği kuralları açıklamadan önce şu noktanın belirtilmesi zorunlu görülmektedir : Mükerrer 117. maddenin eski biçiminin gerek başlığında gerekse metninde “peşin ödeme” deyimi kullanılmıştır. Oysa aynı maddenin yeni biçiminde başlıkta peşin ödemeden söz edilmişken, metinde yer alan ifadelerde “peşin vergi” deyimi tercih edilmiştir. Yükümlülerin kesinleşecek vergi borçlarına mahsuben dönem içinde ödemek zorunda oldukları tutarların vergi olup olmadığı çeşitli yönlerden tartışılabilir olmakla birlikte, aşağıdaki açıklamalarımız sırasında sırf yasa dili ile uyum sağlamak bakımından “peşin vergi” deyimi kullanılacaktır.
II – YENİ DÜZENLEMEYE GÖRE PEŞİN VERGİ UYGULAMASINA İLİŞKİN KURALLAR :
A – PEŞİN VERGİNİN KAPSAMI VE KURALLARI :
Peşin vergi ödeme yüküm altında bulunan yükümlüler, gerçek usulde vergilendirilen ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabıdır. Ancak peşin vergi tutarı hesaplanırken şu istisnalar söz konusudur.
a) 18 ve 42. madde kapsamındaki kazançlar dikkate alınmayacaktır. Bilindiği gibi G.V.K. Md. 18 hükmü bazı serbest meslek kazançları için öngörülen istisnayı düzenlemekte, 42. madde ise yıllara yaygın inşaat ve onarma işlerine ilişkin bulunmaktadır.
b) Noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar ve ev pansiyonculuğu işi ile uğraşanların bu işlerinden sağladığı kazançlar da peşin verginin hesaplanmasında dikkate alınmayacaktır.
Ödenecek peşin vergide alt sınır ticari kazanç sahipleri için 30.000.-TL, serbest meslek erbabı için 50.000.-TL olarak saptanmış bulunmaktadır. Öte yandan ödenecek peşin vergi 3.000.000.-TL’yı aşamayacaktır.
B – PEŞİN VERGİNİN HESAPLANMA BİÇİMİ :
1- Bir önceki döneme ilişkin beyanda bulunan yükümlülerde :
Bir önceki döneme ilişkin beyanda bulunmuş olanlarda, peşin vergi hesaplanırken, önce beyanname üzerinden hesaplanan mahsuplardan önceki Gelir Vergisinin ticari ve/veya mesleki kazanca isabet eden kısmı hesaplanacak, bunun % 30’u peşin vergi olarak beyannamede gösterilecektir. Ancak, belirtilen biçimde saptanacak peşin verginin ticari kazanç sahipleri için 30.000.-TL, serbest meslek erbabı için 50.000.-TL’dan az olması halinde hesaplanan tutarlarda değil, alt sınır olarak belirlenmiş tutarda peşin vergi ödenmesi söz konusu olacaktır. Yukarıda da belirtildiği gibi peşin verginin hesaplanması sırasında bazı kazançların dikkate alınmaması da madde hükmünde öngörülmüş bulunmaktadır.
Peşin verginin hesaplanması ve beyanında aile reisi beyanı esas alınacak, yani ailenin diğer fertlerinin kazançları için ödenecek peşin vergi de aile reisince verilen beyannamede gösterilecek ve aile reisinden aranacak, peşin vergiye tabi kazancı bulunan ailenin diğer bireyleri de beyannameyi imzalayacaktır, (GVK md. 93).
Peşin verginin hesaplanma biçimi şu örneklerden de izlenebilir.
ÖRNEK : 1 – Bir yükümlünün 1981 takvim yılına ilişkin gelir bildirimi ticari kazançtan ibaret ve 600.000.-TL.’dır. Bekar olan yükümlünün yıllara yaygın inşaat ve onarma işiyle uğraşmadığı, ev pansiyonculuğu faaliyetinde de bulunmadığı kabul edildiğinde 1982 yılında ödenmesi gereken peşin vergi şöyle hesaplanabilir.
 
 
TL
Vergiye tabi gelir toplamı
600.000
Genel İn ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI