Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler TİCARET ŞİRKETLERİN NEV?I DEĞİŞİKLİĞİ

TİCARET ŞİRKETLERİN NEV?I DEĞİŞİKLİĞİ

Yazar : Eski Hesap Uzmanı Yüksel ÇETİNER
Dergi : Mart 1982
YÜKSEL ÇETİNER
Eski Hesap Uzmanı

Bir ticaret şirketinin kuruluşunda, ortakların nev’i seçimini etkileyen pek çok unsur vardır. Her şey gibi, bu unsurlar da zaman içinde, şirket ortaklıklarının iradesine bağlı olarak veya onlara rağmen, değişebilmektedir. Vergi mevzuatı, teşvik tedbirleri, ilişki kurulan yabancı ülkeler yasaları veya yabancı firmaların istekleri bu tür dış etkenlerin en önemli örnekleridir.
 
Kısaca değinilen bu olgular, şirketleri, nev’i  değişikliği yapmaya yöneltmektedir. Ancak, ihtiyaç duyulan özelliklere  en uygun şirket nev’i seçilirken, ortaya çıkan en önemli kaygılardan birisi; değişiklik sırasında,  eski ilişkilerin, bağların ve kazanılmış hakların en rahat biçimde, herhangi bir yenileme zorunluluğu olmadan, kesintisiz sürdürülebilmesidir.
Olayın tanımı : “Ticaret ortaklıklarının nev’i değiştirmesi, en geniş anlamı ile bir işletmenin bir hukuki biçimden diğer bir hukuki biçime çevrilmesi, yani hukuki ve ekonomik ayniyet (identitat) ve devamlılığını (kontinüitat) sürdürerek başka bir ticaret ortaklığı olarak, başka ve o ortaklık tipine uygun statü ve unvanla ortaya çıkması demektir.” şeklinde yapılmaktadır.
ticaret Kanunumuzda (TTK md. 152), konuya ilişkin genel hüküm : “Bir ticaret şirketinin nev’inin diğer bir ticaret şirketine çevrilmesi kanunda aksine hüküm olmadıkça, yeni nev’e ait kuruluş merasimine tabidir; böylece yeni nev’e çevrilen şirket eskisinin devamıdır.” ifadesinden ibarettir. Bir kollektif şirketin komandit şirkete ya da bunun tersine, komandit şirketin kollektif şirkete, tasfiyesiz ve ortakların ittifakına dayalı kararıyla dönüşümleri halinde sınırlı sorumlu ortakların üçüncü kişilerle olan sorumluluk durumunu hükme bağlayan maddeler ile (TTK 268 ve 178); anonim şirketin limited şirkete dönüşmesi durumunda, ortakların ve üçüncü kişilerin haklarını düzenleyen maddeler (TTK md. 553-555) doktrinde tartışılmaktadır.
Bu hükümler çerçevesinde, bazı yazarlar, TTK md. 152’nin, ancak, aynı guruba dahil şirketler arasındaki dönüşümlerde uygulanabileceğini,I bir başka açıdan ifade edildiğinde, dönüşümün ayrı nev’iden şirketler arasında mümkün bulunduğunu kabul etmektedirler. Bu yazarlar dönüşecek şirketlerin ortaklarının yeni ve eski nev’ilerdeki sorumluluk durumu ile TTK md. 147 de yer alan ve birleşmeyi düzenleyen hükümdeki “aynı nev’iden” olma ilkesine görüşlerini dayandırırken; aksini savunanlar kanunumuzun gerekçesinde yer alan ifadeye ve Adliye Encümeni Mazbatası’nda bulunan açıklamaya ağırlık vermektedir.
Uygulamamızda ise “nev’i ayniyetinin aranmadığı, ancak, dönüşümde, sorumluluk devamına ağırlık verildiği görülmektedir.
bizim bu yazı çerçevesinde üzerinde  durmak istediğimiz konu ise: dönüşüm sırasında ortaya çıkabilecek ve nev’i ayrılığından doğabilecek, ortak sayısı ve sermaye miktarı değişikliğidir.
Örneğin, dönüşmek isteyen şirketin ortak sayısı 5’ten; sermayesi ise 500.000.- TL. den az ise, anonim şirkete dönüşülür iken; dönüşüm anında  yeni ortaklık alınabilecek, sermayeye, hiç değilse TTK.’nda öngörülen asgari sermayeye ulaşmak üzere, dışarıdan ekleme yapılabilecek midir?
Bazı görüş sahipleri, dönüşen veya dönüşülen şirketin nev’ine bakılmaksızın, dönüşüm anında sermayenin, dışarıdan yapılacak ek ile arttırılabileceğini; bir bölümü de sermaye arttırımı veya yeni ortak alımının, daha önceki aşamalarda yapıldıktan sonra, dönüşüm için hukuki girişimde bulunulabileceğini ifade etmektedirler.
Birinci görüşün tarafları, düşüncelerini, bir limited şirketin anonim şirkete dönüşümü koşullarını  düzenleyen TTK md. 553 hükümlerine ve 152. maddede sermaye ve ortak sayısı artışını engelleyecek bir şart bulunmamasına dayandırmaktadırlar. (Formalite uzaması, masraf artışı gibi iddialara ise hukuksal bir değeri olmadığı için değinmiyoruz.)
İkinci görüşü paylaşanlar ise TTK md. 553 ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI