Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler BANKALARARASI PARA PİYASASI (INTERBANK) İŞLEMLERİ VE VERGİLENDİRİLMESİ

BANKALARARASI PARA PİYASASI (INTERBANK) İŞLEMLERİ VE VERGİLENDİRİLMESİ

Yazar : Eski Hesap Uzmanları Kurulu Başkanı Danıştay Üyesi MAHMUT VURAL
Dergi : Şubat 1997
MAHMUT VURAL
Gelirler Genel Müdürlüğü Daire Başkanı

I. GİRİŞ
Bankalararası Para Piyasası (İnterbank), Merkez Bankasının 26.3.1986 tarih ve 48484 sayılı genelgesiyle bankalara duyurularak 2 Nisan 1986 tarihinde faaliyete geçirilmiştir.
İnterbank, kısa bir süre için nakit fazlası olup bunu plase edemeyen bir ticari banka ile kısa süreli nakit ihtiyacı olan, ancak bunu varlıklarını elden çıkarmadan gidermek isteyen bankaların karşılaştırılması amacıyla kurulmuştur. Bu şekilde, bankalar arası rezerv hareketlerinin teşvik edilmesi ve sistemdeki fonların rasyonel dağıtımının sağlanması amaçlanmaktadır.
Merkez Bankası İnterbank piyasasında aracılık görevi yapmakta, borç almak ya da vermek isteyen bankaların taleplerini karşılaştırarak işlemleri gerçekleştirmektedir. Bu piyasada borç alan ve borç veren bankalar birbirlerini bilmemektedir. Borç veren banka Merkez Bankasına mevduat yapmış, borç alan ise Merkez Bankasına borçlanmış sayılmaktadır.
İnterbank piyasasının yöneticisi ve düzenleyicisi olan Merkez Bankası, başlangıçta sadece aracılık görevi üstlenmiş, faiz oranlarının tamamen arz talep dengesine göre belirlenmesini sağlamıştır. Daha sonra ise, piyasanın belirli alt ve üst sınırlar içinde çalışması zorunluluğunu getirmiştir.
İnterbank ın işlem hacmi kuruluşundan bu güne giderek artmış ve bankaların atıl duran kısa süreli kaynaklarının ekonomiye kazandırılmasını sağlamıştır.
Bankaların fon fazlalıklarını, önceden belirlenen şartlar dahilinde genellikle kısa dönemli olarak nemalandırma imkanı sağlayan, sistemdeki likidite sıkışıklığını önleyici fonksiyonları olan İnterbank işlemleri, aynı zamanda arzedilen fonların tutarı ile işlem hacmi ve gerçekleşen faiz oranlan açısından para piyasalarındaki fon miktarı ile fonların maliyeti konusunda ekonomideki en önemli göstergelerden biri olma vasfını da kazanmış bulunmaktadır.
II. PİYASANIN İŞLEYİŞ BİÇİMİ
İnterbank piyasasında işlem yapmak isteyen bankalar, TC Merkez Bankasına Bankalararası Para Piyasası Taahhütnamesi vermek zorundadırlar. Bu taahhütnamede, İnterbank işlemleri sırasında TC Merkez Bankasının belirlediği kurallara uyulacağı konusunda bankanın taahhüdü yer almaktadır.
İnterbank piyasasından borç almak veya vermek isteyen bankalar Merkez Bankasını arayarak, borç almak veya vermek istediği tutarı, talep ettiği veya ödemeye razı olduğu faiz oranını, vadeyi, başlangıç ve bitiş valörlerini bildirmektedir. Bu teklif ve talepler ilgili banka tarafından iptal edilmedikçe geçerliliğini korumaktadır. Ancak, bir gecelik (overnight) işlemler dolayısıyla alınan teklif ve talepler gün sonunda otomatik olarak iptal edilmektedir. Diğer vadeler için sözkonusu olan teklif ve talepler ertesi gün de geçerliliğini korumaktadır. Ancak, ertesi güne kalan teklifler için faiz talebi sözkonusu olmamaktadır. Bankaların vazgeçme hakları, ancak bildirime kadar gerçekleşmemiş olan teklif ve talepleri için geçerli olmaktadır.
İnterbank, gelen teklif ve taleplerin en cazip olanlarını sürekli izlemektedir. En cazip teklif, borç vermek isteyen bankalarından en düşük faize razı olan tekliftir. En cazip talep ise, borç olmak isteyen bankalardan en yüksek faiz vermeyi kabul eden bankanın talebidir. İnterbank piyasasına gelen teklif ve talepler tüm bankalara bildirilmektedir.
İnterbank piyasasında her borç alana karşılık aynı miktarda borç veren olduğundan, bankalar sistemindeki para stokunda bir artma ya da azalma sözkonusu olmamaktadır.
Bir bankanın bildirdiği faiz oranı ile borç almak veya vermek istediği tutarların sadece bir bölümü piyasada kabul görebilmektedir. Bu durumda, ilke olarak bankalar, teklif veya talebini yaparken Merkez Bankasından miktarla bağlı kalmasını ve ya hep ya hiç ilkesiyle işlem yapmasını isteyebilmektedirler.
Merkez Bankası, gerçekleşen her işlem üzerinden ve her iki taraftan da ayrı ayrı olmak üzere belirlenen oranda bir komisyon almaktadır.
Bankalar bu komisyon üzerinden hesaplanan banka ve sigorta muameleleri vergisini de ödemektedirler.
Bankaların İnterbank piyasasında borç alabilecekleri ve borç verebilecekleri tutarlar, Merkez Bankası tarafından bankalar itibariyle ayrı ayrı belirlenmektedir.
Merkez Bankası, piyasanın sağlıklı ve güven içinde işlemesi için gerektiğinde borç tutarları ve faiz ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI