Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler DAR MÜKELLEF KURUM KAZANÇLARI ÜZERİNDEKİ VERGİ YÜKÜ VE GELİR VERGİSİ KESİNTİSİNE İLİŞKİN B ...

DAR MÜKELLEF KURUM KAZANÇLARI ÜZERİNDEKİ VERGİ YÜKÜ VE GELİR VERGİSİ KESİNTİSİNE İLİŞKİN BİR SORUN

Yazar : Müşavir Hesap Uzmanı Dr. Selâhaddin PAKLAR
Dergi : Nisan 1982
DR. SELAHADDİN PAKLAR
Müşavir Hesap Uzmanı

Gelir ve kurumlar Vergisi Kanunlarında 27.12.1980 tarih 2361 ve 2362 sayılı Yasalarla değişiklik yapılıncaya kadar, dar mükellef kurumların yıllık ve özel beyanname ile bildirdikleri kazanç ve iratları üzerinden Mali Denge Vergisi hariç yüzde 25.9914.44=39.44 oranında vergi alınmakta idi.
 
Keza, dar mükellef kurumların iştirak kazançları üzerinden alınan vergi yükü, 25.9925.1=%50.1 olmasına karşın, Kurumlar Vergisi Kanununun 24 üncü maddesinde öngörülen vergi iadesi koşullarının varlığı halinde yüzde 50.1-39.4=10.7 ye kadar ulaşan bir vergi iadesi ile %39.4 oranında oluşması sağlanabiliyor idi.
Kurumlar Vergisi Kanununun da 2362 sayılı Yasa ile gerçekleştirilen değişiklikten sonra, dar mükellef kurumların kişisel olarak veya ortaklık şeklinde sağladıkları kazançları, %60 oranında vergi yüküne muhatap tutulmuştur. (G.V.K. 97/7, 94/8,K.V.K. 24,25).
31.12.1981 tarih 2573 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra ise, dar mükellef kurumların yıllık ve özel beyana tabi kazanç ve iratları ile iştirak kazançları üzerinden alınacak vergi yükü % 52 ye düşürülmüş bulunmaktadır.
Keza, 1950-1980 yılları ihtiyatları ile Kurumlar Vergisinden müstesna kazanç ve iratlardan dar mükellef kurumlara dağıtılacak kâr payları üzerinden de aynı oranda vergi alınacaktır. Kurumlar Vergisinden istisna edilen kazanç ve iratlardan dar mükellef kurumlara isabet eden kısım üzerinden yapılan %331/3 oranındaki Gelir Vergisi kesintisinin, Bakanlar kurulunca %25 oranında düşürülerek 25 olacağı varsayılmıştır. (G.V.K.’nun 2574 sayılı Kanunla değiştirilen 105. maddesi.)
Dar mükellef kurumların 1982 yılından itibaren (1982 dahil) elde edilen yıllık veya özel beyanname ile bildirilen kazanç ve iratları % 40 oranında Kurumlar Vergisine tabi tutulduktan sonra, Gelir Vergisi Kanununun 94/7 ve 105/5. maddeleri uyarınca dağıtılsın veya dağıtılmasın %20 nispetinde Gelir Vergisi kesintisine tabi tutulacaklardır. (2574 Say. K. Md. 20) Buradaki dağıtım; kârın, sermayeye ilavesi veya merkeze transferini ifade eder.
94/7. maddenin yollama yaptığı aynı Kanun’un 75/4. maddesinde;
 
“Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yıllık veya özel beyanname veren dar mükellefiyete tabi kurumların ticari bilançolarına göre doğan kârdan Kurumlar Vergisi düşüldükten sonra kalan kısım,”
 
menkul sermaye iradı sayılmıştır.
G.V.K.’nun 75/4. maddesindeki ifadeden, Gelir Vergisi tevkifatına konu olabilecek dar mükellef kurum kazançlarının ancak, bilânço esasına göre tespit edilen kurum kazançları olabileceği, başka bir anlatımla, götürü usulde tespit edilen kazançların (Örneğin, yabancı ulaştırma kurumu kazançlarının) tevkifat dışında bırakılması gerektiği iddia edilebilir ise de, bu görüşe katılmanın mümkün olmadığını belirtmek isteriz. Zira; Yasa Koyucu, 94/7. maddede; dar mükellef kurumların sağladıkları kazançlardan K.V.’si düşüldükten sonra kalan kısmı menkul sermaye iradı kabul ederek, Gelir Vergisi tevkifatına tabi tutmuştur. Ancak tevkifat matrahının hesabında, ortaklara dağıtılması mümkün olmayan kısım üzerinden kesinti yapılmamasını arzulamış; bu olanağın gerçekleşmesi için de, matrahın hesabında ticari kârdan hareket edilmesini uygun görmüştür.
Ancak, kesintiye konu yapılmayan bu giderlerin K.V.K.’nun 15. maddesinde sayılan kabul edilmeyen indirimlerin tümünü mü, yoksa, sadece yürürlükten kaldırılan, ama, yasa koyucunun gelir Vergisi kesintisine esas alınacak matrahın tespitinde indirilmesini kabul ettiği kanuni ihtiyatlar, kurum kazancından indirilememiş bazı kuruluşlara yapılan yardım ve bağışlar, ödenmiş olan vergi ve para cezaları toplamını mı kapsadığı hususunda Kanunda bir belirleme yapılmamıştır.
Yasa Koyucunun, menkul sermaye iratları üzerinden yapılacak tevkifata ilişkin matrahtan, indirilmesine cevaz verdiği kanunen kabul edilmeyen giderlerin kapsamı, kaldırılan 96. maddede belirgindir. Dar mükellef kurumun 75/4. madde uyarınca menkul sermaye iradı kabul edilen kazançlarına ilişkin matrahın tespitinde, K.V.K.’nun 15. maddesinde sayılan k ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI