Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler PEŞİN ÖDEME VE PİŞMANLIK TALEBİ

PEŞİN ÖDEME VE PİŞMANLIK TALEBİ

Yazar : Müşavir Hesap Uzmanı Nahit KİTİŞ
Dergi : Ağustos 1982
NAHİT KİTİŞ
Müşavir Hesap Uzmanı

Bilindiği üzere Gelir Vergisi Kanununun Mükerrer 117. Maddesi, 2574 sayılı kanunla değiştirilmiş, peşin vergi ödemesi yeni esaslara bağlanmıştır.
 
Yeni getirilen sisteme göre, peşin ödeme’ye tabi mükelleflerin peşin vergisi, bir önceki vergilendirme dönemine ilişkin olarak verilen beyanname üzerinden hesaplanan, mahsuplardan önceki gelir vergisinin % 30’udur. Ancak kanun, bu şekilde hesaplanacak peşin vergiye taban ve tavan sınırlar koymuştur. Peşin vergi ticaret erbabı için 30 bin liradan, serbest meslek erbabı için 50 bin liradan az; her iki mükellef grubu için de 3 milyon liradan fazla olmayacaktır.
Mükelleflerin beyanname vermemeleri halinde ise;
- Geçmiş takvim yılında ödenen peşin vergiden az olmamak üzere,
- Asgari peşin verginin iki katı,
- Vergi Dairesi tarafından mükelleflere tebliğ edilecektir.
Özetlemek gerekirse, 1.1.1982 tarihinden itibaren, peşin vergi, mükellefler tarafından, geçmiş yıla ait gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilmekte ve Vergi Dairesi tarafından bu beyana dayanılarak tarh olunmaktadır. Düzenlenen yeni gelir vergisi beyannamelerinde, bu amaçla, peşin ödemenin beyan edilmesine mahsus yer ayrılmıştır.
Diğer taraftan, vergi beyannamelerinin verilmemiş olması (kanuni sürenin sonundan başlayarak 15 gün geçtikten sonra verilen beyannameler verilmemiş sayılmaktadır.) Vergi Usul Kanununun 30. Maddesinde re’sen takdir sebebi sayılmaktadır.
Vergi beyannamelerinin kanuni ve ek süre geçtikten sonra “Pişmanlık dilekçesi” ile verilmesi ve 371. Maddede yazılı diğer şartların yerine getirilmesi halinde ise,beyanname Takdir Komisyonuna sevk edilmeyerek, mükellef tarafından yapılan beyan tarhiyata konu edilmektedir. (Bakanlık bu konuda süregelen Danıştay kararlarına uyarak 63 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğiyle böyle bir uygulamaya yönelmiştir.)
Geçmiş yıla ait gelir vergisi beyannamesinin, kanuni ve ek süre geçtikten sonra “Pişmanlık”la verilmesi halinde uygulanan usulün (Takdire sevkedilmeme, mükellefin beyanının gecikme zamlı olarak kabul edilmesi) aynı beyanname ile beyan edilen peşin ödemeye de uygulanmasından daha doğal bir şey olamaz. Oysa Maliye Bakanlığı, yayımladığı 17.3.1982 gün ve GEL : UYG 2490604 – 14/22111 sayılı tamimle, bu usulü peşin ödeme için uygun görmemiştir.  Tamimin konuya ilişkin bölümü aynen aşağıdaki gibidir :
“Beyannamenin hiç verilmemiş veya ek süreden sonra, pişmanlık istemiyle ya da pişmanlık istemi olmaksızın verilmesi halinde, bir evvelki yılın peşin ödemesinden az olmamak üzere, asgari peşin ödemenin iki katı ihbarname kuralına göre tarh ve mükellefe tebliğ olunacaktır.”
Görüleceği üzere Maliye Bakanlığı pişmanlık talebini peşin ödeme bakımından kabul etmemektedir.
Aynı beyannameyle yapılan beyanın bir kısmına pişmanlık hükümlerinin uygulanıp bir kısmına uygulanmamasını anlamak mümkün değildir. Bakanlığın, bu uygulama ile, beyannamesini geç veren mükelleflerden iki kat peşin vergi almak suretiyle onları bir nevi cezalandırmak düşüncesi içinde olduğunu sanmıyoruz. Kaldı ki Pişmanlık’la yapılan peşin ödeme beyanının kabul edilmeyip “bir evvelki yılın peşin ödemesinden az olmamak üzere asgari peşin ödemenin iki katının ihbarname kuralına göre tarhedilmesi” usulü her zaman Hazine lehine bir sonuç vermeyebilir. Bir evvelki yıl kazancının yüksek olması, dolayısıyla cari yıl peşin ödemesinin asgari peşin verginin 2 katından fazla tutulması hallerinde bu uygulama Hazine aleyhine bir sonuç doğurur. Örneğin 1981 yılı kazancı 1 milyon lira olan ve sözü edilen yılda 50 bin lira peşin ödemede bulunan bir ticaret erbabının 1981 yılı beyannamesini kanuni ve ek süreden sonra pişmanlıkla vermesi halinde, bu mükellef beyannamesinde (1.000.000 x % 40) x % 30 = 120.000.- lira peşin ödeme beyanında bulunacağı hale kendisine 1982 yılı peşin vergisi olarak ancak (30.000 x 2) = 60.000 lira tarhedilebilecektir. Önceki yıl kazancının daha yüksek olması halinde aradaki fark daha da büyüyecektir. Üstelik bu uygulama, yüksek tutarda peşin vergi ödemek durumunda olan bir kısım mükellefleri, beyannamelerini kasten geciktirip pişmanlıkla vermek suretiyle az peşin vergi ödeme yoluna sevkedebilecek bir hüviyet göstermektedir ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI