Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler KATMA DEĞER VERGİSİNDE SORUMLULUK UYGULAMASI

KATMA DEĞER VERGİSİNDE SORUMLULUK UYGULAMASI

Yazar : Eski Hesap Uzmanları Kurulu Başkanı Danıştay Üyesi MAHMUT VURAL
Dergi : Ocak 2001
MAHMUT VURAL
Gelirler Genel Müdürlüğü
Daire Başkanı

GİRİŞ
Katma değer vergisinde sorumluluk, bir işleme ait verginin mükellef yerine işlemin diğer tarafından aranılması halidir. Mükellef olmayanların, mükellef adına vergi ödemek amacıyla vergi dairelerine yaptıkları beyana sorumlu sıfatıyla beyan denilmektedir.
Sorumlu sıfatıyla beyan ile müteselsil sorumluluk farklı iki müessese olmasına rağmen genellikle birbirine karıştırılır.
Müteselsil sorumluluk Vergi Usul Kanununun 11. maddesinde, sorumlu sıfatıyla beyan konusu ise Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun 9. maddesinde düzenlenmiştir. KDV Kanununun söz konusu 9. maddesinin 1 numaralı fıkrası aşağıdaki gibidir.
“Madde 9- Mükellefin Türkiye içinde ikametgahının, işyerinin, kanuni ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir.”
Vergi alacağını güvence altına almak amacıyla düzenlenen bu madde sadece ikametgahı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayanlar için öngörülmüş değildir. Maliye Bakanlığı bunların dışında gerekli gördüğü diğer hallerde de vergiye tabi işlemlere taraf olanları sorumlu tutabilir. Bu haller sınırlı olmayıp mükelleflerin idarece takibinin güç olduğu, dolayısıyla vergi tarh, tahakkuk ve tahsilatında kaybın veya gecikmenin mümkün olduğu hallerdir.
Madde hükmünün Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak sorumlu sıfatıyla beyanı gerektiren işlem ve beyanda bulunacak mükellefler KDV Genel Tebliğleri ile tespit edilmiştir.
Sorumluluk uygulamasını tam sorumluluk ve kısmi sorumluluk olarak iki grupta toplamak mümkündür.
Tam sorumlulukta, mükellefin ödemesi gereken verginin tamamı sorumlu tarafından beyan edilerek ödenir. Yurt dışından sağlanan hizmetlerde, kira ve reklam işleri ile telif kazançlarındaki sorumluluk uygulaması bu niteliktedir. KDV’nin teorisine uygun olan sorumluluk uygulaması bu tür tam sorumluluk uygulamalarıdır.
Kısmi sorumlulukta ise, mükellef tarafından ödenmesi gereken verginin bir kısmı sorumlu tarafından, alıcının sorumluluğu dışında kalan vergi ise genel esaslara göre satıcı tarafından beyan edilerek ödenmektedir. Maliye Bakanlığı, sorumlu tarafından beyan edilecek kısmı, mükellefin yüklendiği vergilerin indirimine imkan verecek şekilde belirlemektedir.
Kısmi sorumluluk, belki de Türkiye dışında uygulaması olmayan bir sorumluluk türüdür. Bu uygulama, Türkiye’deki yaygın naylon fatura kullanımı karşısında Hazine açısından bir güvenlik önlemi olduğu kadar, dürüst mükellefleri alt mükelleflerin naylon fatura kullanmaları halinde karşılaşacakları müteselsil sorumluluk uygulamasından koruyan bir özelliğe sahiptir. KDV teorisine uygun düşmemekle birlikte, Türkiye şartlarından kaynaklanan bir yöntem olarak uygulanmaktadır.
Türkiye’de halen üç konuda kısmi sorumluluk uygulaması mevcuttur. Bunlar, hurda metal teslimleri, tekstil ve konfeksiyon sektöründeki fason işçilikler ve akaryakıt teslimleridir.
Katma değer vergisini sorumlu sıfatıyla vergi dairesine nakden veya mahsuben ödeyenler, bu işlemlerle ilgili olarak önceki safhalarda ortaya çıkan verginin Hazineye intikal etmemiş olması nedeniyle müteselsil sorumluluk uygulaması ile muhatap tutulmamaktadır. (KDVGT\70\6)
Sorumlu sıfatıyla vergi dairesine nakden veya mahsuben katma değer vergisi ödeyenlerin bu işlemlerle ilgili iade ve mahsup talepleri, haklarında olumsuz rapor bulunan mükelleflerden mal ve hizmet alışları olsa dahi genel esaslara göre yerine getirilmektedir. (KDVGT\70\6)
Öte yandan 4008 sayılı Kanunla KDV Kanununun 9. maddesine eklenen 2 numaralı fıkra ile, belgesiz mal bulunduran veya belgesiz hizmet aldığı tespit edilen mükellefler için de sorumluluk getirilmiştir. Bu düzenleme ayrı bir yazının konusu olabilecek genişliğe sahip olduğundan bu yazıda üzerinde durulmayacaktır.
Bu yazıda sorumlu sıfatıyla beyan öngörülen durumların ayrıntılı olarak açıklanması yerine, toplu olarak genel hatlarıyla ortaya konulması amaçlanmıştır.
I. SORUMLU SIFATIYLA BEYAN EDİLECEK İŞLEMLER
1. Yurt Dışından Sağlanan Hizmetler
KDV Kanununun 6(b) maddesine göre, Türkiye&r ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI