Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN MUHASEBE KAYDI

DÖNEM SONU İŞLEMLERİNİN MUHASEBE KAYDI

Yazar : Marmara Üniversitesi İktisat ve İdari Bilimler Fakültesi Doç. Dr. M. Ali CANOĞLU
Dergi : Aralık 2000
PROF. DR. MEHMET ALİ CANOĞLU
M.Ü. Emekli Öğretim Üyesi

GİRİŞ
Dönemsonu işlemleri envanter çalışmalarını kapsar.Bu çalışmalar muhasebe kitaplarında muhasebe içi ve muhasebe dışı çalışmalar olarak iki ana bölümde açıklanır.
Envanter çalışmalarının bilimsel kitaplar dışında mevzuatta üç ana kaynağı mevcuttur :
Türk Ticaret Kanunu
Vergi Usul Kanunu
SPK Mevzuatı
Kanundaki deyimiyle, envanter çıkarmak, saymak, ölçmek, tartmak ve değerlendirmek suretiyle, bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları kati bir şekilde ve müfredatlı olarak tespit etmektir.1 Türk Ticaret Kanununda yer alan bu tanım, Vergi Usul Kanununda da aynen muhafaza edilmiştir.2
Görüldüğü üzere envanter işlemlerinin birinci aşaması saymak, ölçmek, tartmak gibi fizik çalışmaları içine almakta, ikinci aşama ise fizik çalışmalarının değerlenmesini içermektedir.
Değerlendirme aşaması Türk Ticaret Kanunundan başlayarak SPK mevzuatına kadar gittikçe genişleyen bir kapsam içerisinde açıklanmaktadır.
Gerçekten SPK mevzuatında, sayılan diğer iki kaynakta yer verilmeyen kıdem tazminatı karşılığı, vadeli çek reeskontu, üç ayı aşan vadeli senetsiz alacaklar reeskontu gibi güncelliğini koruyan konular üzerinde de durulmuş ve bunlara ilişkin giderlerin kanunen kabul edilebilir nitelikte giderler olduğu açıkça belirtilmiştir.
Vergi Usul Kanunu hükümleri ile SPK mevzuatı arasındaki bu farklılıkların zaman içinde kaldırılması, hem günün koşullarına uyulması ve hem de mükelleflere sağlayacağı kolaylık ve menfaat bakımından yararlı olacaktır.
Biz bu yazımızda envanter çalışmalarının detayına girmeyecek, değerleme aşamasında ortaya çıkabilecek bazı konular ile bunların muhasebe kayıtlarını açıklamaya çalışacağız.
Birinci aşama muhasebe dışı envanter çalışmalarıdır.
İkinci aşama yani muhasebe içi envantere dahil işlemleri ise şöylece özetleyebiliriz.
Geçici mizanın düzenlenmesi,
Henüz tahakkuk ettirilmemiş gelir ve giderlerin kayda alınması,
Sayım sonuçlarının değerlendirilmesi,maliyet tesbitleri mizandaki hesaplarla karşılaştırma ve farklara ilişkin düzeltme kayıtlarının yapılması,
Karşılık, amortisman, reeskont ve yeniden değerleme işlemlerinin muhasebe kaydı,
Gelir ve gider hesaplarının dönem kar ve zararı hesabına aktarılması,
Vergi karşılıklarının ayrılması,
Kesin mizanın düzenlenmesi.
Değerleme ile ilgili hükümler :
Türk Ticaret Kanununun 75 ve 77’inci maddelerinde,
Vergi Usul Kanununun 258-290’ıncı maddelerinde,
SPK Tebliğ Seri XI No. 4,5,9,11,13,14,15,16,17 tebliğlerle değişik 1 No. Tebliğde yer almış bulunmaktadır.
Açıklamalarımızda mevcutlar, alacaklar ve borçlara dahil hesap düzenine genel görünümü ile  bağlı kalacağız.
Bilindiği üzere envanter çalışmalarının iki ana amacı mevcuttur:
Belli bir tarih itibarıyle teşebbüsün ticari servetini belli etmek,
Gene o tarih itibariyle elde edilen global sonvu (kar veya zarar) ortaya koymak.
Şu halde muhasebe çalışmalarımız bu iki amaç gerçekleşinceye kadar devam edecektir.
2. 100. KASA
Yerli ve yabancı paraların giriş ve çıkışları bu hesapta izlenir. Bölümlenmesine ilişkin örnek verelim.
100- KASA      
      100.01 Türk Lirası Kasa
      100.0101 Merkez Kasası
      100.0102..........
      100.02 Yabancı Paralar Kasası
      100.0201 USD
      1000202 DEM
      100.0203.........
Veya   
100 KASA       
      100.1 Türk Lirası Kasası
      100.101 Merkez Kasası
      ......................................
      100.2 Yabancı paralar kasası
      100.201 USD

Burada kullanılacak hesaplar, yerli ve yabancı para giriş ve çıkışlarını kapsayan 100. KASA hesabı dışında :
646 KAMBİYO KARLARI
656. KAMBİYO ZARARLARI hesaplarıdır.
Kuşkusuz duruma ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI