Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler ÖZEL MATRAH ŞEKİLLERİ

ÖZEL MATRAH ŞEKİLLERİ

Yazar : Eski Hesap Uzmanları Kurulu Başkanı Danıştay Üyesi MAHMUT VURAL
Dergi : Mayıs 2001
MAHMUT VURAL
Gelirler Genel Müdürlüğü
Daire Başkanı

GİRİŞ
Özel matrah şekilleri Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun 23. maddesinde düzenlenmiştir. Maddede bir kısım işlemler için özel matrah şekli belirlenmiş, ayrıca Maliye Bakanlığına işin mahiyetini göz önünde bulundurarak özel matrah şekli belirleme konusunda yetki verilmiştir. Bakanlık da bu yetkisini kullanarak bazı işlemler için özel matrah şekli öngörmüştür.
Buna göre, uygulanmakta olan özel matrah şekillerinden bir kısmı açıkça KDV Kanunundan yer almakta, bir kısmı ise Kanunun Maliye Bakanlığına tanıdığı yetki uyarınca Bakanlıkça belirlenmiş bulunmaktadır.
Bilindiği üzere, özel matrah şekli denildiğinde, perakende satış fiyatı önceden bilinen bir malın perakende safhaya kadar tahsil edilecek katma değer vergisinin tamamının bu malı üreten veya toptan satışını yapan mükellefler tarafından ödenmesi hali anlaşılmaktadır. Bu durumda, sadece özel matrah şeklinin uygulandığı aşamadaki mükellef vergi beyan ederek ödemekte, daha sonraki aşamalarda bu malın teslimini yapanların vergi hesaplaması ve beyan etmesi söz konusu olmamaktadır.
Bütün safhaya ait KDV’nin ilk aşamada vergilenebilmesi için, nihai tüketiciye teslim bedelinin önceden bilinmesinin gerekli olacağı açıktır. Aksi takdirde böyle bir vergileme yapma imkanı olamayacaktır.
Özel matrah kapsamına giren işlemlerde katma değer vergisi, mükellefin teslim bedeli yerine nihai teslim bedeli esas alınarak bir safhada hesaplanmaktadır. Böylece katma değer vergisi bir safhada alınmakla birlikte, nihai satış bedelinin dikkate alınması sonucu diğer safhalarda yaratılan ek değerler de kavranmaktadır.
KDV Kanununun 23. maddesinin a-e bentlerinde düzenlenen özel matrah şekillerinde matrahın hangi unsurlardan oluştuğu belirtilmek suretiyle, hangi bedelin matrah olacağı konusunda tereddüt oluşabileceği düşünülen konularda matrah özel olarak belirlenmiştir. Bu anlamda bir özel matrah şekli vardır.
23. maddenin a, b ve c bentlerinde sayılan özel matrah şekline tabi işlemlerde de bütün safhaya ait  KDV ilk aşamada ödenmektedir. Ancak bu durum, bu işlemlerin özel matrah şekline tabi olmasından çok, 8. maddede bu işlemlere ilişkin mükelleflerin özel olarak belirlenmesinden kaynaklanmaktadır.
Kanunun gerekçesine göre bu düzenlemeler, Kanuna açıklık sağlamak amacıyla yapılmış olup, vergi matrahını Spor-Toto, piyango, at yarışı ve diğer müşterek bahis ve talih oyunları ile gösteri, konser ve maçlara katılma bedeli ve bu faaliyetlerin icra edildiği mahallere giriş karşılığında alınan bedel ile bu yerlerde yapılan teslim ve hizmetlerin bedeli oluşturmaktadır.
(e) bendi bunlardan biraz farklıdır. Bu bent de 23. maddeye sonradan 3099 sayılı Kanunla eklenmiştir. Buradaki özel matrah, alınan bedelin tamamının değil, bir kısmının vergiye tabi tutulmasından kaynaklanmaktadır.
Kanunun 23. maddesi aynen aşağıya alınmıştır.
Özel matrah şekilleri
MADDE 23 – Özel matrah şekilleri şunlardır:
a) Spor-Toto oyununda ve Millî Piyango dahil her türlü piyangoda, oyuna ve piyangoya katılma bedeli,
b) At yarışları ve diğer müşterek bahis ve talih oyunlarında bu yarış ve oyunlara katılma karşılığında alınan bedel ile bunların icra edildiği mahallere giriş karşılığında alınan bedel,
c) Profesyonel sanatçıların yer aldığı gösteriler ve konserler ile profesyonel sporcuların katıldığı sportif faaliyetler, maçlar ve yarışlar ve yarışmalar tertiplenmesi ve gösterilmesinde bunların icra edildiği mahallere giriş karşılığında alınan bedel ile bu mahallerde yapılan teslim ve hizmetlerin bedeli,
d) Gümrük depolarında ve müzayede salonlarında yapılan satışlarda kesin satış bedeli,
e) (3099 sayılı Kanunun 2’nci maddesiyle eklenen bent) Altından mamül veya altın ihtiva eden ziynet eşyaları ile sikke altınların teslim ve ithalinde matrah, külçe altın bedeli düşüldükten sonra kalan miktardır.
f) (3099 sayılı Kanunun 2’nci maddesiyle eklenen bent) Maliye ve Gümrük Bakanlığı işin mahiyetini göz önünde tutarak özel matrah şekilleri tespit etmeye yetkilidir.
Aşağıda özel matrah şekilleri konusu, KDV Kanunu ile getirilenler ve yetk ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI