Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler VERGİ KESİNTİSİ VE DAHİLİ TEVKİFAT (1)

VERGİ KESİNTİSİ VE DAHİLİ TEVKİFAT (1)

Yazar : Marmara Üniversitesi İktisat ve İdari Bilimler Fakültesi Doç. Dr. M. Ali CANOĞLU
Dergi : Mart 1986
DOÇ. DR. M. ALİ CANOĞLU
Marmara Üniversitesi İktisat ve İdari Bilimler Fakültesi

I - VERGİ KESİNTİSİ USULÜ:
1 — Vergi Kesintisinin Tanımı:
Vergi sistemimizde ücretler, bazı menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile kazançlar Gelir Vergisi kesintisine tabi tutulmuştur. Bunlar sonraki paragraflarda açıklanmıştır.

Bilindiği gibi 4.12.1985 gün ve 3239 sayılı Yasa ile 12 Vergi Kanununda değişiklik yapılmıştır. Gelir Vergisi Kanunu ile ilgili olanlar arasında vergi kesintisinden bahseden 94. maddede yer alanlar da bulunmaktadır.

Vergi sistemimizde yaygın uygulama alanı bulan vergi kesintisi gelirin doğuşu sırasında geliri sağlayan tarafından, geliri elde edenin ileride doğacak vergi borcuna karşılık yapılmaktadır. Uygulamada Vergi kesintisi bazı hallerde nihai bir vergilendirme (çoğu zaman ücretlerde olduğu gibi), bazı hallerde bir vergi tahsil yöntemi (beyana dahil edilen kazanç ve iratlarda olduğu gibi) şeklinde kendini gösterir (1).

Kaynakta tevkifat yöntemi diye de adlandırılan bu sistem, kısaca mükellef yerine üçüncü bir kişinin (gerçek veya tüzel kişi) sorumlu tutularak ödemede bulunması şeklinde özetlenebilir (2).

2 —
Vergi Kesintisi Yapacak Olanlar:

3239 Sayılı Yasa ile yapılan değişiklik de nazara alınarak, vergi kesintisi yapacak olanlar aşağıda gösterilmiştir:

Kamu idare ve Müesseseleri,

İktisadi Kamu Müesseseleri,

Sair Kurumlar,

Ticaret Şirketleri,

İş Ortaklıkları,

Dernekler, Vakıflar, Dernek ve Vakıfların iktisadi işletmeleri,

Menkul Kıymetler Yatırım Fonu yönetenler,

Gerçek Gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı,

Zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme esasına göre tespit eden çiftçiler (3).

3 —
Vergi Kesintisine Tabi ödemelerin Nitelikleri:

Tüccar, serbest meslek erbabı ve çiftçilerin yapacakları vergi kesintisi, ticari, mesleki ve zirai işleri ile ilgili ödemelerle sınırlı bulunmaktadır(4).

Vergi Kesintisi 94. madde kapsamına giren nakden veya hesaben yapılan ödemelere uygulanacaktır. Hesaben ödeme deyimi, vergi kesintisine tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade etmektedir (5).

Vergi kesintisi, ücretler dışında kalan ödemelerde gayrısafi tutarlar üzerinden yapılacaktır. Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu vergi bilfiil ödenen miktar ile üstlenilen verginin toplamı üzerinden hesaplanacaktır (6).

4—
Kesinti Oranı:

Vergi kesinti oram %25 olarak belirlenmekle beraber, Bakanlar Kurulu bu oram 94. maddede yer alan ödemeler için ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye veya bir katma kadar arttırmak suretiyle yeniden tespit etmeye, hatta tam dar mükellefler için farklı oranlar belirlemeye yetkili bulunmaktadır (7).
Nitekim bu yetki kullanılarak 20.12.1985 gün ve 85/10175 sayılı Bakanlar Kurulu kararında vergi kesinti oranları ayrı ayrı belli edilmiştir.

II -
VERGİ KESİNTİSİNE TABİ ÖDEMELER:

1 —
Kapsamı:

Vergi kesintisine tabi ödemeler 94. maddede 13 bend halinde gösterilmiştir. Bu ödemeler nev'i itibariyle şöyledir.

— Ücretler,

— Serbest Meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemeler,

— Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri yapanlara yapılan ödemeler,

— Dar mükelleflerce telif ve patent hakları satışı nedeniyle yapılan ödemeler,

— Gayrimenkul mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemeler,

— Dar mükellef gerçek kişilere, Türkiye'de işyeri veya daimi temsilcisi bulunmayan ve Kurumlar dışında kalan tüzel kişilere ödenen kar payları ile yıllık "beyanname veren dar mükellef kurumların karları,

— Kurumlar Vergisinden muaf veya müs ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI