Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler BEYAN ESASI'NDA YENİ DÜZENLEMELER

BEYAN ESASI'NDA YENİ DÜZENLEMELER

Yazar : Müşavir Hesap Uzmanı Nahit KİTİŞ
Dergi : Mart 1986
NAHİT KİTİŞ
Baç Hesap Uzmanı

Bilindiği üzere Gelir Vergisi sistemimizde beyan esası geçerlidir. Gelir vergisi mükellefleri, kanunda yazılı 7 kaynaktan (ki "bunlar ticari kazançlar, zirai kazançlar, ücret, serbest meslek kazancı, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ve sair kazanç ve iratlardır) sağladıkları gelirleri 'beyan etmek suretiyle (Götürü mükellefiyetler hariç) vergilerini öderler ve yine sistemin gereği, tüm bu gelir unsurları (bazı istisnalar hariç) prensipte tek bir beyannamede toplanmak suretiyle beyan edilir.

Sözü edilen gelir unsurları, ticari veya zirai bir işletmenin faaliyeti içinde elde edildikleri takdirde ticari kazancın bir unsuru sayılırlar ve bunların vergiye konu olacak safi tutarları ticari kazancın tespitine ilişkin hükümlere göre tespit olunur. Keza sözü edilen bu gelir unsurları, kurumların faaliyeti içinde elde edildiğinde, safi tutarları kurum kazancının tespitine ilişkin hükümlerine göre tespit edilir ve kurum kazancı içinde, kurum kazancı olarak vergilendirilir.

Örneğin bir ticari işletmenin ya da bir kurumun bilançosunda kayıtlı bir gayrimenkul kiraya verildiğinde, elde edilen kiranın vergiye konu olacak safi tutan ticari kazancın tespitine ilişkin hükümlere göre tespit olunur; mesela götürü gider uygulanamaz; ve gayrimenkul sermaye iradı olarak değil, ticari kazanç ve kurum kazancı içinde, kurum kazancı olarak vergilendirilir.
3239 sayılı kanunla getirilen yeni düzenlemede, bir kısmı menkul sermaye iratlarının beyan edilmesi bakımından, bu sistemden ayrılmıştır. Şöyle ki:

Gelir Vergisi Kanununa getirilen «Mükerrer 39. madde»ye göre, ticari işletmeye dahil olup,

— İratları vergiden müstesna bulunan menkul kıymetlerin iratları,
— Kurumlardan elde edilen, kurumlar vergisine tabi tutulmuş veya üzerinden vergi tevkifatı yapılmış kar payları ile,
— Hazine bonosu ve Devlet tahvili faizleri ticari kazançtan indirilecektir.
Bunun anlamı şu olmaktadır:

Maddede sayılan menkul sermaye iratları, ticari işletmenin faaliyetleri içinde elde edildiğinde ticari kazançtan düşülecek, yani ticari kazanç olarak vergilendirilmeyecektir. Ticari işletmede 1. sınıf ya da 2. sınıf defter tutulması önemli değildir. Yani fark etmemektedir.

Hemen ila,ve edelim ki, ticari kazanca dahil edilmeyen bu menkul sermaye iratlarının elde edilmesiyle ilgili olarak yapılan giderler de gider olarak ticari kazançtan düşülemeyecektir.
Kurumlar vergisi kanunun 13. maddesiyle yapılan atıf sebebiyle,  «Mükerrer 39. madde» kurum kazancının tespitinde de uygulanacağından yukarıda sayılan menkul sermaye iratları kurum kazancından da vergilemeden önce düşülecektir. Başka bir deyişle kurumlar vergisi matrahı dışında, tutulacaktır.

Menkul sermaye iratlarının beyan dışı bırakılmasıyla ilgili diğer yeni düzenleme, Gelir Vergisi Kanununun 85. maddesinde yapılmıştır. Maddenin 2. fıkrasında yapılan değişikliğe göre:

— Mükerrer 39. maddede sayılan menkul sermaye iratları ile, bunlara ilave olarak,
— Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar payları,
— Mevduat faizleri,
— Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kar payları,
— Kar-zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kar payları,
— Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları,
— Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payları,
için beyanname verilmeyecek; diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye ithal edilmeyecektir.

İki maddenin birlikte yorumlanmasından şu sonuç çıkmaktadır:

85. maddenin 2. fıkrasında sayılan menkul sermaye iratları gerçek kişiler tarafından elde edildiği zaman beyan edilmeyecek; bunların içinden sadece «Mükerrer 39. madde»de sayılanlar, ticari kazanç içinde vergilendirilmeyecek, diğerleri ise (Kurumların idare Meclisi başkan ve üyelerine verilen kar payları hariç) ticari faaliyet içinde elde edildikleri takdirde ticari kazançtan düşülmeyecek; dolayısıyla ticari kazanç içinde vergi ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI