Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler VAKIFLARIN VE İKTİSADİ İŞLETMELERİN VERGİ KANUNLARI KARŞISINDAKİ DURUMLARI

VAKIFLARIN VE İKTİSADİ İŞLETMELERİN VERGİ KANUNLARI KARŞISINDAKİ DURUMLARI

Yazar : Vergi Kontrol Memuru Muhammet AKDİŞ
Dergi : Nisan 1986
MUHAMMET AKDİŞ
Vergi Kontrol Memuru


I — GİRİŞ :
2762 sayılı Vakıflar Kanunu'nun l. maddesine göre Vakıflar Mazbut ve Mülhak Vakıflar olmak üzere ikiye ayrılırlar.

Mazbut Vakıflar, idaresi Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yapılan ve bir bütün halinde Tüzel Kişiliğe sahip olan vakıflardır. Mülhak Vakıflar ise, idaresi mütevellileri tarafından yapılan vakıflar olup, her birisinin ayrı tüzel kişiliği vardır.

Medeni Kanunumuz 73. maddeleri arasında düzenlediği bu hükmi şahsı tesis olarak isimlendirmişti. Ancak 903 sayılı kanun sözü geçen hükümlerde birçok değişiklikler yaptığı gibi, bu hükmi şahsın adını da «Vakıf» olarak değiştirmiştir. Mamafih «Vakıf» terimi bizim için pek de yabancı bir terim değildir. Zira eski hukukumuzda bunlara zaten «Vakıf» denilmekteydi. (1)

Aslında Medeni Kanunumuza bu hüküm, İsviçre Medeni Kanunu'nda 80. madde ile düzenlenen hükümden geçirilmiştir. (2)

insani duygularla ve sosyal gayelerle «bir malın belli bir gayeye tahsisi» ile vücut bulan ve Avrupa'daki benzerlerinden farklılıklar gösteren vakıfların, devletin görevlerine katkı, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı sağlama gibi önemli görevler yaptıkları bir gerçektir.

Ecdadımızın bu maksatla kurdukları vakıf kervansaraylar, imarethaneler, şifa haneler ve vatanlarına dönememiş göçmen kuşların korunmasını sağlamaya kadar her alanda varlık gösteren vakıflar, gözlerimizin önündeki canlı ve duygulandırıcı örneklerdir.

İşte vâkıfların bu özellikleri ile birlikte kar veya menfaat duygusunun olmadığı ve tarihteki önemli fonksiyonları bilindiği için «Vakıf» müessese olarak, Vergi Kanunları karşısında mükellefiyet kapsamı dışında bırakılmıştır. Yani vakfın kendisi G^ır ve Kurumlar vergisinden muaftır.

Fakat serbest pazar ekonomisi içerisinde rekabet eşitliğini bozmamak için bazı vakıflara bazı alanlarda mükellefiyetler de yüklenmiştir. Bunların Vergi Kanununla ile ilgili olanlarını aşağıdaki bölümlerde görebiliriz.

II — KURUMLAR VERGİSİ KARŞISINDA VAKIFLAR :

A) VAKIFLARIN İKTİSADİ İŞLETMELERİN MÜKELLEFİYETİ

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun mükellefleri sayan birinci maddesinde vakıf sayılmamıştır. «D» bendinde ise Dernek ve Vakıflara ait iktisadi işletmelerin kazançlarının kurumlar vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.

Vakıflara ait iktisadi işletmeler, vakıfa alt veya tabi olup faaliyetleri devamlı olan, sermaye şirketi veya kooperatif niteliğinde olmayan ticari, sınai ve zirai kuruluşlardır. Bu kuruluş veya işletmelerin kazanç gayesi gütmemeleri, tüzel kişiliklerinin olmaması, müstakil muhasebeleri ve kendilerine tahsis edilmiş sermayelerinin veya işyerlerinin bulunmaması mükellefiyetlerine tesir etmez. (K.V.K. Md. 5)

Vakıf kendisi kurumlar vergisinden muaf; ticari, sınai ve zirai nitelikteki bağlı veya ait kuruluşlar kurumlar vergisine tabidir. Bu nedenle, ticari, zirai, sınai nitelikte olmayan, mesela gayrimenkul sermaye iradı elde etmesi dolayısı ile vakıf, kurumlar vergisine tabi tutulmayacaktır. (3)

B) KURUMLAR VERGİSİNDEN MUAF VAKIFLAR VE İKTİSADİ İŞLETMELERİ

1 — Kurulduktan sonra Bakanlar Kurulu'nca vergi muafiyeti tanınan vakıflar, Kurumlar Vergisinden muaftır. (K.V.K. 7/15) Bakanlar Kurulu'nca hangi vakıflara nasıl ve ne şartlarda muafiyet verileceği 903 sayılı kanunun 4. maddesi ve 21.8.1970 gün ve 13586 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan «Vakıflar Hakkındaki Tüzüğün 3/4475 sayılı Bakanlar Kurulu» kararıyla değiştirilen 37. maddesinde belirtilmiştir.

Bakanlar Kurulu'nca vergi muafiyeti tanınan vakıfların ise iktisadi işletmeleri de kurumlar vergisinden muaftır. Buna göre, Bakanlar Kurulu'nca vergi muafiyeti tanınan bir vakıf hangi nitelik ve çapta bir iktisadi işletme işletirse işletsin mükellefiyet sözkonusu olmayacaktır. (4)

2 — Vakıflara ait olup, ilim, fen ve güzel sanatlar ile tarım ve hayvancılığı öğretmek, yaymak, ıslah ve teşvik etmek maksadıyla işletilen müesseseler (okullar, okul atölyeleri, genel kütüphaneler, kit ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI