Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler DAR MÜKELLEF KURUMLARLA YABANCI SERMAYELİ KURUMLARDA YATIRIM İNDİRİMİ UYGULAMASI

DAR MÜKELLEF KURUMLARLA YABANCI SERMAYELİ KURUMLARDA YATIRIM İNDİRİMİ UYGULAMASI

Yazar : Müşavir Hesap Uzmanı Dr. Selâhaddin PAKLAR
Dergi : Nisan 1984
DR. SELAHADDİN PAKLAR
Emekli Hesap Uzmanı

1 — Dar mükellefler, yabancı devlet lehine vergileme hakkından vazgeçileceği gerekçesiyle eski uygulamada yatırım indiriminden yararlandırılmamışlardır.
 
Yatırım indirim müessesesi, 19.2.1963 tarih 202 sayılı yasa ile Gelir Vergisi Kanununa katılmıştır. Yatırım indiriminin konusunu düzenleyen ek 3 üncü maddenin 2361 sayılı Kanunla değişmeden evvelki şeklinde yatırım indirimi istisnası, münhasıran öz sermayeden sağlanan veya karşılanan yatırımlara uygulanması öngörülmüş iken, 24.12.1980 tarihli değişiklikten sonra kaynağı ne olursa olsun ek 2 inci maddede yazılı şartları haiz bulunan yatırımlara istisna uygulanması kabul edilmiştir,
Yatırım indirimi, genel kalkınma planında ve yıllık uygulama programlarında öngörülmüş bulunan sahalara özel sektör tarafından yapılacak yatırımları özendirmek, tahsilinden vazgeçilen vergi ile yatırımların artmasını ve bu yoldan ülke kalkınmasını hızlandırmak amacıyla vergi hukukumuza girmiş bir müessesedir. (G.V.K. İkinci kısım. VllI. bölüm) Esası, gerçekleştirilecek yatırımların belirli bir yüzdesine veya Bakanlar Kuruluna 2970 sayılı Kanunla verilen yetki kullanılması halinde tamamına eşit kazancı, Gelir ve Kurumlar Vergilerinden istisna etmektir. Eski ve yeni düzenlemede, dar mükellef kurumların yatırım indirimi istisnasından yararlanamayacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.
Eski düzenlemenin geçerli olduğu dönemlerde. dar mükellef kurumların hissedar bulunduğu kurumlar tarafından yapılan Yatırımlarla ilgili Mali Kaza mercilerine intikal eden uyuşmazlıklara ilişkin Danıştay 4. Dairesinden sadır olan kararlarda;
«Yasa Koyucu'nun yatırım indiriminden güttüğü amaç gözönünde bulundurulmuş. kazançların yabancı memleketler hazinesi lehine vergilendirilmemesini öngören bir kanun hükmü mevcut olmadığından memleketlerinde Y. indirimi müessesesi öngörülmemiş yabancı sermaye ve ortakların yatırıma tahsis ettikleri meblağların gelirlerinin tamamına Y. indirimi istisnası uygulanamayacağına» karar verilmiştir. (D. 4. 31.11.1972 gün, 70/4863 E., 72/7175 K., 3.11.1972 gün, 70/3690 E. 72/6400 K.)
Maliye Bakanlığı da Danıştay'ın görüşleri doğrultusunda 12 Şubat 1973 tarihli 108 seri no.lu G.V.G. Tebliği ile konuya ilişkin uygulamaya aşağıdaki şekilde yön vermiştir:
«Dar mükellefiyete tabi olan gerçek kişilerle dar mükellef kurumlar yatırım indiriminden yararlanamazlar.
Tam mükellefiyete tabı kurumlarda yabancı sermayeli ortakların bulunması halinde ise, yatırım indiriminden faydalanmasına hak kazanılan indirim tutarından ödenmiş yabancı sermayeye isabet eden kısım Kurumlar Vergisinden istisna edilemeyeceği gibi, ortakların yatırım indirimi istisnası dolayısıyla, ödenmeyen Kurumlar Vergisi sebebiyle şirket bünyesinde kalan kazançtan yabancı sermayeli ortaklara pay verilemeyecektir.»
Tebliğde öngörülen uygulamaya ilişkin, aşağıdaki örnek verilebilir.
1978 yılında sermayesinin % 40'ı yabancı kuruma ait olmak üzere 30 milyon sermaye ile kurulan bir anonim şirket (sermayesinin tamamı yıl içinde ödenmiştir) aynı yıl özkaynağından 10 milyon yatırım yapmış, bu yatırıma % 30 oranında Y. İndirimi uygulamaya hak kazanmış olsun. Şirketin 1978 yılında üretime başladığı, ilgili yıl mali bilançosunu (Y. İndirimi uygulamadan evvel) 5 milyon karla kapattığı var sayılsın. (örnek, vergi alacağı esası getirilmeden önceki hükümlere göre verilmiştir.)
Verilere göre, şirketin hak kazandığı Y. İndirim istisnası tutan (10 x 0,30 =) 3 milyondur. Bunun, ödenmiş yabancı sermayeye (30 X 0,40 =12 milyona) isabet eden kısmı, 12 x 3:30 = 1,2 milyon olduğuna göre, Tebliğ uyarınca 5 milyon kurum kazancından yerli ortaklara isabet eden (3.0—1.2 =l) 1.8 milyon Y. İndirimi istisnası düşülecek, bakiye 5.0—1.8=3.2 milyon kazancın kurum matrahı olarak beyan edilmiş olması gerekecektir. Bu meyanda yerli ortaklar için uygulanan Y. İndirimi istisnası nedeniyle şirket bünyesinde kalan 1.8 X 0,25 K.V. oranı = 450.000 Lira vergi avantajından, (kazançtan) yabancı ortağa pay verilmeyecektir
2 — Konuya İlişkin Yeni Gelişmeler:
a — Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarında 24.12.1980 tarihinde yapılan değişikliklerden sonra Kurumlar Vergisinden İst ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI