Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler İŞTİRAK KAZANÇLARI İSTİSNASINA VE GELİRLERİ VERGİDEN MÜSTESNA MENKUL KIYMET İRATLARI İSTİS ...

İŞTİRAK KAZANÇLARI İSTİSNASINA VE GELİRLERİ VERGİDEN MÜSTESNA MENKUL KIYMET İRATLARI İSTİSNASINA İLİŞKİN OLARAK 8239 SAYILI KANUNLA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

Yazar : Müşavir Hesap Uzmanı Dr. Selâhaddin PAKLAR
Dergi : Nisan 1986
DR. SELAHATTİN PAKLAR
Fahri Hesap Uzmanı

1 — İştirak kazançları istisnası yürürlükten kaldırılmış bu tür kazançlar ticari kazancın tespitinde indirilecek gelir kabul edilmiştir.
a) Genel açıklama:
İştirak kazançları istisnası 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nün ilk şekli içinde yer almıştır. Aynı kazancın iki ayrı kurumda vergilendirilmesini önlemeye yönelik bir düzenlemedir. 1980 yılına kadar belli şartlara bağlanmış bulunan iştirak kazançları istisnası 24.12.1980 tarih 2362 sayılı Kanunla «Tam mükellefiyete tabi kurumların başka bir kurumun sermayesine iştirakinden elde ettikleri kazançlar» şekline dönüştürülmüştür. Sözü edilen düzenleme ile ne ölçüde olursa olsun kurumların birbirine iştiraki ve kurumlaşma özendirilmek istenmiştir.

Bilindiği üzere, 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda; kurum kazançlarının ortaklara intikal edeceği ve onlar tarafından da genelde Gelir Vergisine tabi tutulacağı var sayılmış; Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren kurum kazançları dağıtılmasalar dahi hem kurumlar vergisine, hem de gelir yergisi kesintisine tabi tutulmuşlardır.

Ancak, 4.12.1985 tarih 3239 Sayılı Kanunla Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarında köklü değişiklik yapılmıştır. Anılan Kanun ile; kurum kazançları üzerinden peşin gelir vergisi tahsilatını öngören vergi alacağı müessesesi kaldırılmış; normal kurum kazançlarının sadece %46 oranında vergilendirilmesi, kurumlar vergisinden istisna kazançların nihai olarak %25 gelir vergisine tabi tutulması ve gerçek kişi ortaklara intikal edecek kar paylarının da beyan edilmemesi öngörülmüştür

(G.V.K. Md. 85). Sözü edilen tevkifat oranı, 94. maddede verilen yetkiye istinaden, Bakanlar Kurulu'nca %10 olarak belirlenmiştir (86/ 10415 sayılı Karar ile değişik 85/10175 sayılı B.K. Kararı).

Sözü edilen değişiklikler sonucu, iştirak kazançları istisnası uygulama olanağını yitirdiğinden, aynı kanunun 74'üncü maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Böylece; iştirak kazançları dahil, kurumların normal kazançlarının hem kurumlar vergisine, hem de gelir vergisine tabi tutulması (çifte vergilendirme) uygulamasına son verilmiş, sistem basite irca edilmiştir.

Diğer taraftan sözü edilen düzenlemeye koşut olarak 3239 Sayılı Kanunla G.V.K.’nuna mükerrer 39'uncu madde ilave edilmiş; anılan maddede, «kurumlardan elde edilen K.V’sine tabi tutulmuş veya üzerinden vergi tevkifatı yapılmış kar paylarının ticari kazançtan indirilmesi» öngörülmüştür. Bundan böyle, iştirak kazançları istisnası yürürlükten kaldırılmasına rağmen 1.1.1986 tarihinden geçerli olmak üzere, kurumların elde edecekleri iştirak kazançları, ilgili yılların ticari kazançlarının tespitinde indirilecekler, ana kurumda mükerreren vergilendirilmeyeceklerdir. Kanun metninde de ifade edildiği gibi, iştirak kazancının indirilebilmesi için bu kazancın daha evvelce vergilendirilmiş olması gerekmektedir.

Hemen belirtelim ki, sözü edilen indirim, iştirak kazançlarının ana kurumda vergi dışı bırakılmasına yönelik bir işlemdir. Daha açık bir ifade ile kurum gelirleri arasında yer alan bu tür kazançlar aynı zamanda indirilecek gelir kabul edilerek vergilenecek ticari karın (mali karın) tespitine olanak sağlamıştır. Konu örnekle aşağıdaki gibi açıklanabilir:                    .

Bir kurumun 1986 yılı satış karının 350 milyon, elde ettiği iştirak kazançlarının 150 milyon, giderler toplamının da 400 milyon olduğu var sayılsın.-Bu verilere göre kurumun ticari kan 100 milyon, vergilenecek ticari kazancı (mali karı) ise 100—150=—50 milyon zarar olarak hesaplanacaktır.

b) Kurumların, 1985 yılında elde ettikleri iştirak kazançları istisnası kapsamına giren kazançları üzerinden, %10 Gelir Vergisi tevkifatı yapılacaktır.

3239 Sayılı Kanun'un geçici l'inci maddesinin (c) fıkrasında;

«1985 takvim yılı kazançlarına ilişkin olarak 1986 takvim yılı içinde kurumlar vergisi beyannamesi veren kurumların 198 ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI