Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler DAR MÜKELLEFLER YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASINDAN YARARLANABİLİRLER Mİ?

DAR MÜKELLEFLER YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASINDAN YARARLANABİLİRLER Mİ?

Yazar : ESKİ BAŞ HESAP UZMANI KEMAL KILIÇDAROĞLU
Dergi : Haziran 1984
KEMAL kIlIçdaroğlu
Gelirler Genel Müdürlüğü / Daire Başkanı

Yatırımların özendirilmesi amacıyla vergi sistemimize kazandırılan yatırım indirimi müessesesinden, dar mükelleflerin (veya tam mükellef kurumların yabancı sermayeli ortaklarının) yararlanıp yararlanmayacakları konusu Danıştay 4. Dairesinin bir kararından sonra tekrar gündeme geldi.
 
Yatırım indirimi istisnasıyla ilgili hükümler Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarında yer almaktadır. Her iki yasada da bu istisnanın dar mükelleflere uygulanmayacağına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak, yapılan vergi incelemelerinde, inceleme elemanları dar mükelleflerin «yatırım indirimi istisnası»ndan yararlanamayacakları yolunda raporlar yazmış ve Danıştay sonuçta uyuşmazlıkları vergi idaresi lehine çözümlenmiştir. Danıştay kararlarının sürekli aynı yönde olması üzerine (1) vergi idaresi olayı «Genel Tebliğ» haline getirmiş ve 108 numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliği ile dar mükelleflerin yatırım indirimi istisnasından yararlanamayacaklarını tüm idareye duyurmuştur.
Yine bu arada Maliye Bakanlığı ile DPT Teşvik ve Uygulama Dairesi Genel Müdürlüğü arasında yapılan 6.7.1970 günlü protokolle de, dar mükelleflerin yatırım indirimi istisnasından yararlanmamaları gerektiği sonucuna varılmış ve bu mükelleflere DPT'ce yatırım indirimi belgesi verilmemiştir. (Ek Protokol)
Kişisel kanımıza göre 1982 yılına dek Danıştay'ca verilen kararlar ve buna paralel olarak vergi idaresinin yayınladığı 108 numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 6.7.1970 günlü yukarıda sözü edilen protokol yerindedir ve yasalara uygundur.
Şimdi konuyu değişik boyutlarıyla irdelemeye çalışalım.
1. 6224 Sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu Açısından Durum:
Dar mükellef kurumların yatırım indirimi istisnasından yararlanmaları gerektiğini savunanlar 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu'nun 10. maddesini gerekçe olarak göstermektedirler. Çünkü söz konusu maddeye göre; «yerli sermaye ve teşebbüslere tanınan bütün haklar, muafiyet ve kolaylıklardan, aynı sahalarda çalışan yabancı sermaye ve teşebbüsler de aynı şartlar dahilinde istifade ederler. (Madde: 10) Oysa maddeyi daha yakından incelediğimizde «istisnanın» kapsam dışında olduğunu görürüz. Maddeye göre, yerli sermaye ve teşebbüslere tanınan bütün;
a) Haklar
b) Muafiyetler
c) Kolaylıklar
Yabancı sermayeye de tanınacaktır.
Hukukta hak günümüzde şöyle tanımlanmaktadır: «Hukuk tarafından korunan ve bu korumadan yararlanılması ferdin iradesine bırakılan menfaattir.» (2) Dolayısıyla «istisna» bu tanımın dışındadır.
Muafiyetin ise «istisna»yı kapsamadığı bir gerçektir. Diğer bir anlatımla muafiyet; kişinin bir takım yükümlülükler dışında bırakılması olayıdır. istisnada ise kişinin yükümlülüğü asıl olmakla birlikte kişiye belli konularda ayrıcalık getirilmiştir.
Yabancı Sermayeyi Teşvik Yasasının 10. maddesinde sözü edilen «kolaylıklar»m da, istisnayı kapsamadığı maddenin gerekçesinden anlaşılmaktadır. Gerekçe aynen şöyledir.
«10. madde ile ayni sermayenin ithali hususunda ecnebi sermayedarların bugünkü tatbikatta karşılaştıkları güçlükler bertaraf edilerek formaliteleri tamimiyle ortadan kaldıracak bir hüküm konmuştur.»
«Kolaylıklar» sözcüğünden neyin kastedildiği sanırım yukarıdaki gerekçede açıklıkla yer almaktadır.
Burada şöyle bir soru akla gelebilir. «Acaba Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanununun 10. maddesi düzenlenirken «istisna» sözcüğü unutulmuş mudur? Yoksa yasa koyucu bilinçli olarak mı bu sözcüğü madde metnine koymamıştır?
Tartıştığımız 10. maddeyle dar mükelleflere «istisna» tanınmaması hem hukukun genel kurallarına, hem de vergiciliğin temel ilkelerine uygundur. Diğer bir anlatımla yasa koyucu bilinçli olarak yabancı sermayeyi istisnalardan yararlandırmamıştır. Çünkü, istisna uygulamasıyla Türkiye'de vergilenmeyen kazançlar, Yabancı Kurumun merkezinin bulunduğu ülkede vergilenmektedir. Dolay ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI