Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler BANKALARDA SERMAYEYE İLAVE EDİLEN İŞTİRAK HİSSELERİ VE GAYRİMENKUL SATIŞ KAZANÇLARI

BANKALARDA SERMAYEYE İLAVE EDİLEN İŞTİRAK HİSSELERİ VE GAYRİMENKUL SATIŞ KAZANÇLARI

Yazar : Bankalar Yeminli Murakıp Yardımcısı Muzaffer SAYIM
Dergi : Ocak 1985
MUZAFFER SAYIM
Bankalar Yeminli Murakıp Yardımcısı

14.1.1984 tarih ve 18281 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 1.1.1984 tarihinde yürürlüğe giren 2970 sayılı Kanunla, 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'na geçici 10'uncu madde ilave edilmiştir.

Sözkonusu maddede; tam mükellef kurumların iştirak hisseleri ve gayrimenkullerinin 1984 yılında satışından doğan kazançların tamamının, 1985 yılında satışından doğan kazançların ise % 80'inin kurum sermayesine ilavesi şartıyla kurumlar vergisinden müstesna olduğu, bu kazançların sermayeye ilavesinin kar dağıtımı sayılmayacağı, sermayeye ilave edilen kazançların Gelir Vergisi Kanunu'nun 94'üncü maddesine göre tevkifata tabi tutulmayacağı belirtilmiştir.

Bu şekliyle, tam mükellef kurumların duran varlıklarını elden çıkarmaya teşvik eden, oto-finansman imkanlarını artıran ve sermaye artırımını kolaylaştıran bir düzenleme olan madde hükmünün bankalarda uygulaması aşağıda incelenmiştir.

1 — Maddenin Kapsamı:
Madde tam mükellef kurumları kapsamaktadır. Kurumlar Vergisine tabi kurumlar, 5422 sayılı Kanunun l'inci maddesinde; sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu müesseseleri, demek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler olarak sayılmışlardır.

Sözkonusu Kanunun 2'inci maddesinde; Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulan anonim şirketlerin Kanun uygulamasında sermaye şirketi addolunacağı belirtilmiş, 9'uncu maddesinde ise; l'inci maddede sayılan kurumlardan kanuni veya iş merkezleri Türkiye'de bulunanlar tam mükellef olarak tanımlanmıştır.

Belirtilen yasa hükümleri çerçevesinde kanuni veya iş merkezleri, Türkiye'de bulunan bankalar, tam mükellef kurum olarak madde kapsamındadırlar.

2 — Vergiden Müstesna Tutulan Kazançlar:
Geçici 10'uncu madde ile, tam mükellef kurumların iştirak hisseleri ve gayrimenkullerinin 1984 yılında satışından doğan kazançların tamamı, 1985 yılında satışından doğan kazançların ise % 80'i, sermayeye ilave edilmeleri şartıyla kurumlar vergisi ile gelir vergisinden müstesna tutulmuşlardır.

Ancak, menkul kıymet ve gayrimenkul ticareti ile uğraşan kurumların, bu amaçla ellerinde bulundurdukları değerlerin satışından elde edilen kazançlar istisna kapsamına girmemektedir.

Öte yandan, madde hükmüne göre; sermayeye ilave edilen iştirak hisseleri ve gayrimenkul satış kazançları, yalnızca gelir vergisi ile kurumlar vergisinden müstesna tutulmuşlardır. Maddede açıkça belirtilmemiş olması nedeniyle, sözkonusu kazançların bankalarda, banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi tutulması gerekmektedir.

3 — İştirak Hissesi ve Gayrimenkul Satışı:
Maddede, «iştirak hisseleri ve gayrimenkul satışı»nın ne tür satış olduğuna ilişkin herhangi bir açıklama bulunmamaktadır. Diğer bir ifade ile tam mükellef kurumların, her türlü iştirak hissesi ve gayrimenkul satışından elde ettikleri kazançlar, kurumlar vergisi ile gelir vergisine tabi tutulmaksızın sermayeye ilave edilebilecektir. Satışın peşin ya da vadeli olması arasında bir fark yoktur.

4 — Bankalarda Sermayenin Önemi:
Bilindiği üzere; 22.7.1983 tarihinde yürürlüğe giren Bankalar Hakkında 70 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (70 s. K.H.K.) ile bankaların, merkez şube dışındaki her şubeleri için sahip olmaları gerekli özkaynak tutarı (asgari 25 milyon TL, azami 100 milyon TL) hariç olmak üzere, özkaynaklarının 1 milyar liradan az olmaması şartı getirilerek, bu özkaynağın 22.7,1985 tarihine kadar tamamlanması öngörülmüştür.

Sözkonusu K.H.K.'de temel düzenleme; bankaların özkaynakları ile kredi ve diğer taahhütleri arasında çok yakın bir bağlantı kurulması, verilecek kredilerle, edinilecek gayrimenkul ve iştiraklerde özkaynakların belli bir oranının esas alınması, bankacılık faaliyetlerinin genişletilmesinin özkaynak artışına bağlı tutulması şeklinde ortaya çıkmıştır.

Bankacılık faaliyetlerinin düzenlenmesinde «ana kıstas» durumunda olan özkaynak, 70 s. K.H.K.'nin 3'üncü maddesinde; bankaların ödenmiş veya Türkiye'ye ayrılmış sermayeleri ile yedek akçelerinin toplamı şeklinde tanımlanmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere; Kurumlar Vergisi Kanunu'na 2970 say ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI