Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler VADESİ GELMEMİŞ SENETLERDE REESKONT UYGULAMASI VE REESKONT TUTARININ HESAPLANMASI

VADESİ GELMEMİŞ SENETLERDE REESKONT UYGULAMASI VE REESKONT TUTARININ HESAPLANMASI

Yazar : Hesap Uzman Yardımcısı Mümin TÜYSÜZOĞLU
Dergi : Nisan 1986
MÜMİN TÜYSÜZOĞLU
Hesap Uzman Yardımcısı

I. Giriş:
Ekonomilerde nakit dışına kayma genel olarak iki ana çerçevede gerçekleşir. Birincisinde para ve sermaye piyasasının gelişmişliğinin peşinden gelen, banka ve diğer aracı Kurumları kullanarak nakit, bilinçli bir şekilde piyasa işleyişi içerisinde kağıt arkasına gizlenir. ikincisinde ise nakit dışına kayma nedeni piyasa sirkülasyonundaki nakit darboğazlarına bağlı olarak oluşan nakit ödeme sıkıntısıdır.

Her iki durumda da nakit para, ödeme aracı olarak kambiyo senetleri ile temsil edilebilir. Ancak piyasa yapısı ve işleyişi gereği para ve sermaye piyasasının, bağlı olarak da aracı kurumların geliştiği ekonomilerde ödeme aracı olarak kambiyo senedi çek ağırlıklıdır. Piyasa sirkülasyonunda nakit darboğazlarının sözkonusu olduğu ekonomilerde, ödemelerin istikrarsızlığı ve çek kullanımının beraberinde getirdiği yüksek rizikolar nedeniyle ödeme aracı olarak kambiyo senedi kullanımı poliçe ve bono (emre muharrer senet) ağırlıklıdır.

Nakit sıkıntısı bir yandan kısa vadenin dışında, orta ve uzun vadeli borç ve alacak kavramım ekonomik ve ticari hayatın özgün bir kurumu yaparken, diğer yandan da müteşebbisleri yoğun şekilde kambiyo senedinin dolaşımda hakim olduğu ödeme piyasasına zorunlu kılmaktadır. Ancak, piyasanın işleyişi ve sonuçları ne olursa olsun, alacak ve borç devam ettiği sürece alacaklı için alacağım elde edememe, borçlu içinse borcunu ödeyememenin yaptırımları sürekli bir rizikoyu beraberinde taşıyacaktır. Ayrıca, tahsil edileceği vadeye kadar alacaklı yönünden, alacağının bugünkü değerinin vade sonundaki değerinin altında bir değer taşıması bir başka riziko unsumdur.

Ekonomik ve ticari hayatta ödemelerin büyük çoğunluğunun belli bir vade içeren kambiyo senetleri ile yapılması ve bu senetlerin vadenin bitiminden önce bankalarda ıskonto ettirilerek nakde dönüştürülmesi (ki bankalara senet ıskonto ettirilerek alacağın bir an önce nakde dönüştürülmesi ticari hayatta oldukça yaygın bir uygulamadır. Bankalar ıskonto işlemini senedin nominal değerinin altında bir değerle nakde dönüştürme yoluna giderler.) Paranın ya da para biçimindeki sermayenin atıl bırakılamayacağı ve daima bir faiz getirisi olacağı varsayımıyla daha sonra ele geçecek alacağın ıskonto ettirildiği tarihteki değerinin daha az olacağı tabiidir.

Konuyla ilgili olarak gerek Türk Ticaret Kanununda, gerekse Vergi Usul Kanununda (alacaklı açısından) negatif rizikonun ve (borçlu açısından) pozitif rizikonun borcun vadesi süresine dağıtılmasını sağlayıcı hükümlere yer verilmiştir.

Yazımızın devam bölümlerinde esas, itibarıyla reeskont tutarlarının hesaplanması üzerinde durulmakla birlikte sözkonusu düzenlemelere de kısaca değinilecektir.

II.
Reeskont işlemleri ile ilgili yasal düzenlemeler:

Ekonomik ve ticari hayatta kısaca senet ya da alacak ve borç senedi olarak adlandırılan kambiyo senetleri, Türk Ticaret Kanununun üçüncü kitabını oluşturan «Kıymetli Evrak» arasında üçüncü fasılda 582 ve devam maddelerinde düzenlenmiştir.

Çek dışındaki kambiyo senetleri her halükarda alacaklı için ticari hayattaki adıyla alacak senedi, borçlu içinse borç senedidir.

Türk Ticaret Kanununun 75. maddesinde «Bütün aktifler en çok bilanço gününde işletme için haiz oldukları değer üzerinden kaydolunur.» denildikten sonra «tahsil edilemeyen veya ihtilaflı bulunanlar müstesna olmak üzere bütün alacakların da itibari miktarlarına göre hesap edileceği» hükme bağlanmıştır.

Kanunun lafzından —özellikle ikinci bölüm— anlaşıldığı üzere, TTK çerçevesinde işletmeler sadece «tahsil edilemeyen veya ihtilaflı bulunan» alacaklarını itibari değerin dışında bir değerle yani bilanço günü değeriyle hesap edebileceklerdir.

Ancak, her ne kadar aynı kanunun 462. maddesinde yeralan özel hükümle sermaye şirketlerinin alacak senetlerini reeskonta tabi tutmalarına imkan verildiği, bunun dışında TTK. dahilinde diğer işletmeler ve alacaklar i ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI