Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler GELİR VERGİSİNDE DAHİLİ TEVKİFAT

GELİR VERGİSİNDE DAHİLİ TEVKİFAT

Yazar : Baş Hesap Uzmanı Kemal DİREK
Dergi : Mayıs 1986
KEMAL DİREK
Baş Hesap Uzmanı

1 — GİRİŞ :
Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesi 3239 Sayılı Kanununun 65. maddesi ile değiştirilmiştir. Yapılan yeni düzenlemeye göre, (A) fıkrası stopaj ve (B) fıkrası ise maddede belirtilen mükellef gruplarının yapacağı dahili tevkifat ile ilgili bulunmaktadır.

(B) fıkrasında yapılan düzenlemeyle, mükelleflerin faaliyet gösterdikleri yıla ilişkin olarak ertesi yıl verecekleri beyannameye göre ödeyecekleri gelir vergisini faaliyet gösterilen cari yıl içerisinde önceden almak amaçlanmış bulunmaktadır.

«Dahili Tevkifat» olarak adlandırılan bu yeni düzenleme genel planda ve ilk ağızda şu etkileri doğuracaktır.

Enflasyon baskısı aynı yılla ilgili verginin mükellef grupları itibariyle farklı zaman dilimlerinde ödenmesini önemli hale getirmektedir. Mesela ücretliler elde ettikleri kazanç üzerinden aynı yıl içerisinde gelir vergisi öderken ticari kazanç sahipleri söz konusu yıla ait gelir vergisini ertesi yıl içerisinde ödemektedirler. Bu durum mükellef grupları arasında bir anlamda farklılık yaratmaktaydı. Yeni düzenleme, bu gibi mahzurları önleme özelliğine sahiptir.

Diğer taraftan Mart ve Nisan ayları mükellefler açısından güç dönemler olmaktadır. Gerçekten yıllık beyannamelerin bu aylarda verilmesi ve beyana göre tarh edilen verginin ilk taksitinin aynı aylarda ödenmesi mükellefleri nakit sıkıntısına düşürüyordu. Hatta belli ölçüde ekonomik faaliyetin akışını bile yavaşlatıyordu. GVK  94/B’ deki düzenleme, göz önüne alınan yılın kazancına ait vergiyi aynı yıl içerisinde aylara bölmek suretiyle parça parça alması nedeniyle firmaların nakit sıkıntısına düşmesini önlediği gibi faaliyetini de yavaşlatmasına gerek bırakmamaktadır.

II — DAHİLİ TEVKİFAT MÜESSESESİ :

3239 Sayılı Kanununun 65. maddesi ile GVK'nun 94. maddesine (B) fıkrası olarak «Dahili Tevkifat» müessesesi getirilmiş ve aynı fıkrada tevkifat oranları belirtilmiştir. Sözü edilen maddenin verdiği yetkiye dayanılarak daha sonra üç adet Bakanlar Kurulu Kararı yayınlanarak tevkifat oranları yeniden düzenlenmiştir.

20.12.1985 tarih ve 85/10175 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilen tevkifat nispetleri 21.2.1986 tarih ve 86/10380 Sayılı Kararla yeniden düzenlenmiştir. Daha sonra 27.2.1986 tarih ve 86/10415 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ise 86/10380 Sayılı Karara bazı ilaveler yapılmıştır.
Kanun maddesinin incelenmesinden de anlaşılacağı üzere dahili tevkifat, cari faaliyet dönemi ile ilgili olarak ertesi yıl beyan edilip ödenecek gelir vergisine mahsuben alınmaktadır. Diğer bir söyleyişle bu tevkifat, mükellefler için ilave bir vergi değildir. Çünkü mükelleflerin cari takvim yılına ait yıllık gelir vergisi beyannamesi üzerinden hesaplanan gelir vergisinden dahili tevkifat ödemeleri indirilecektir. Bu suretle mükelleflerin dahili tevkifat dolayısıyla yaptıkları ödemeler ilave bir yük olmaktan çıkmış olmaktadır.

III — DAHİLİ TEVKİFATIN TEKNİK YAPISI VE ÖZELLİKLERİ :

Yapılan düzenlemeye göre, gerçek usulde gelir vergisine tabi ticari, zirai ve mesleki kazanç sahipleri ile adi ortaklıklar, kollektif şirketler ve adi komandit şirketler dahili tevkifat yapmakla yükümlü bulunmaktadırlar. Yani ortaklık olarak kazançları gelir vergisine ve kurumlar vergisine tabi bulunmayan adi ortaklıklar, kollektif şirketler ve adi komandit şirketler dahili tevkifatın muhatabı durumundadırlar.

Diğer bir şekilde ifade etmek gerekirse,

— Ücretliler,
— Kazançları götürü usulde tespit edilen ticari ve mesleki kazanç sahipleri,
— Götürü gider esasına göre (defter tutmayan) kazançları tespit edilen çiftçiler,
— Menkul sermaye iradı sahipleri,
— Gayrimenkul sermaye iradı sahipleri,
— Sair kazanç ve irat geliri elde eden mükellefler dışında kalan tüm kazanç sahipleri dahili tevkifatın mükellefi durumundadırlar.

Dahili tevkifat oranlarının uygulanacağı baz (matrah), katma değer vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisine tabi mükellef ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI