Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler KULLANILMAYA HAZIR OLMAYAN KIYMETLERDE AMORTİSMAN UYGULAMASINDA YENİ YAKLAŞIMLAR

KULLANILMAYA HAZIR OLMAYAN KIYMETLERDE AMORTİSMAN UYGULAMASINDA YENİ YAKLAŞIMLAR

Yazar : Hesap Uzman Yrd. İlhan İL
Dergi : Mayıs 1986
İLHAN İL
Hesap Uzman Yrd.

1 — GİRİŞ
Amortisman, esas itibariyle iktisadi kıymetlerin değerlerinde zamanla meydana gelen kayıpların sonuç hesaplarına intikal ettirilmesidir.Mevcutlar, alacaklar, aktifleştirilen giderler ve imtiyazlı işletmelerin sermayesi amortisman uygulamasına konu olabilmektedir.

Bu yazımızda amaçladığımız, amortismanın başlangıç yılına ilişkin karşılaşılan bir soruna değinmektir. Danıştay'ın müstakar hal almış kararlarına vergi idaresinin katılmasıyla yılın son günü iktisap edilmiş olsa bile, aktife alınmış bir kıymet üzerinden amortisman ayrılacağı açıktır, Ancak, bazı hallerde satın alınan iktisadi kıymetin, satın alındığı haliyle işletme faaliyetinde kullanılabilmesi mümkün olmamakta, bakım, onarım veyahut montajı gerekmektedir. Bu durumda amortismanın başlangıç yılına ilişkin anlaşmazlıklar ortaya çıkabilmektedir.

Çalışmamızda mevcut halleriyle, işletmenin faaliyetine tahsis edilebilmesi mümkün olmayan, ancak aktifte görünen iktisadi kıymetlerde amortisman uygulamasına başlanması gereken yıl tartışılacaktır.

II — AMORTİSMANIN BAŞLANGICI

Vergi usul Kanununun 320. maddesinde «Amortisman süresi kıymetlerin aktife girdiği yıldan başlar» denmek suretiyle amortismanın başlangıç zamanı saptanmıştır. Ancak bu hüküm uygulamada yeterli açıklığı sağlayamamaktadır.

Aktife alınmış bir iktisadi kıymetin kullanımına ilişkin üç hal mümkündür.

— Kıymet, aktife girdiği yıl işletmede fiilen kullanılmıştır.
— Kıymet, aktife girdiği yıl işletmede kullanılabilir durumda olmakla birlikte fiilen kullanılmamıştır.
— Kıymet, aktife kayıt edilmiş olmakla birlikte o yıl henüz kullanılabilir durumda değildir.
Aşağıda söz konusu hallerde amortisman uygulamasına ilişkin açıklamalar yapılacaktır.

A — Kıymet, Aktife Girdiği Yıl işletmede Fiilen Kullanılmamıştır

Kıymet, aktife alındığı yıl işletmede fiilen kullanıldığı taktirde aktife yılın son günü alınmış olsa bile, amortismanın yıllık olarak (kıst uygulanmaksızın) ayrılacağı açıktır. Bu konuya ilişkin pek çok Danıştay kararı bulmak mümkündür.

Danıştay Dördüncü Dairesi 20.6.1973 T. E. 1970/1720, K.1973/3475 no.lu kararında «amortismana tabi ve işletmenin aktifine giren değerlerin, yılın son gününde alınmış olsalar dahi yıllık olarak amortismana tabi tutulacağı sonucuna varılmıştır.

yine bir başka Danıştay kararında da iktisadi kıymetin aktife alınmasının amortisman ayrılması için yeterli olacağı sonucuna varılmıştır. (Danıştay Dördüncü Daire 24.1.1978, E. 1976/2172, K. 1978/186)

Bu görüş vergi idaresince de kabul görmüştür.

B — Kıymet Aktife Girdiği Yıl İşletmede Kullanılabilir Durumda Olmakla Birlikte Fiilen Kullanılmamıştır.

Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin kullanımına ilişkin olarak karşılaşılabilecek bir diğer durum da kıymetin işletme faaliyetlerinde kullanılabilir durumda olmasına karşın fiilen kullanılmamış olmasıdır.

Kıymetlerin işletmede fiilen kullanılıp kullanılmadığının saptanması son derece güç bir olaydır. Kullanılabilir durumda olan iktisadi kıymet, aktife de alınmışsa, söz konusu kıymetin işletmede fiilen kullanılıp kullanılmadığı araştırılmamalı, ancak fiilen kullanıldığı varsayılarak aktife girdiği yıldan itibaren amortisman uygulanmaya başlanmalıdır. Yani amortisman uygulaması için iktisadi kıymetin «işletmede fiilen kullanma» şartı aranın ayacak, kıymetin «işletme faaliyetinde kullanılabilir durumda olduğu» saptandıktan sonra fiilen kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın amortisman ayrılabilecektir.

C — Kıymet Aktife Kayıt Edilmiş Olmakla Birlikte 0 Yıl Henüz Kullanılabilir Durumda Değildir

Bazı hallerde kıymetler satın alındığı hali ile hizmete tahsis edilebilecek halde değildir. Kıymetin satın alındığı şekli ile işletme faaliyetinde kullanılıp kullanılamayacağı olayına özgü olarak ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Bazı hallerde bunun tespiti nispeten kolaydır. örneğin, kullanılabilmesi için satın alındıktan veya imal edildikten sonra belli bir üniteye montajı gereken bir makine için aktife girmiş olsa bile amortisman ayrılamayacaktır.

Yine inşa edilen bir gayrimenkul üzerinde ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI