Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler Sermaye Piyasası Mevzuatınca Dönem Sonu Değerleme İşlemleri

Sermaye Piyasası Mevzuatınca Dönem Sonu Değerleme İşlemleri

Yazar : Eski Hesap Uzmanı KURBAN NADİR GÜLHAN
Dergi : Aralık 2012

Sermaye Piyasası Mevzuatınca Dönem Sonu Değerleme İşlemleri
Nadir GÜLHAN
Eski Hesap Uzmanı
Özet
Sermaye Piyasası Kurulu, yayınlamış olduğu muhasebe standartları tebliğleri ile halka açık şirketlerin değerleme işlemlerinin esaslarını belirlemekteydi. Ancak SPK 2008 yılında yaptığı düzenleme ile standart yayınlamaktan vazgeçmiş ve bu şirketlerin muhasebe işlemlerinin, uluslararası muhasebe standartlarına uygun olarak yapılmasını zorunlu hale getirmiştir.
Bu makalemizde de sermaye piyasası mevzuatına tabi halka açık şirketlerin, Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca yapacakları dönem sonu değerleme işlemleri 2008 yılında yapılan değişikliğe paralel olarak TMS/TFRS çerçevesinde ele alınacaktır.
Anahtar Kelimeler; Sermaye Piyasası Mevzuatı, Dönem Sonu Değerleme İşlemleri, Türkiye Muhasebe Standartları, Türkiye Finansal Raporlama Standartları
I- GİRİŞ

2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca halka açık anonim şirketler, sermaye piyasası mevzuatına tabidir. Bahsi geçen Kanun uyarınca halka açık anonim şirketlerin yerine getirmesi gereken bir takım yükümlülükler bulunmaktadır. Bu yükümlülüklerin biri de muhasebe işlemlerinin Sermaye Piyasası Kurulunca (SPK) yayımlanmış tebliğlerde belirtilen standartlara göre yapılmasıdır.
SPK, kanunun kendisine verdiği yetki çerçevesinde çeşitli tarihlerde tebliğler çıkararak halka açık şirketlerin muhasebe standartları hakkında düzenlemeler getirmiştir. 5.11.2003 tarihli Seri: XI, 25 No.lu “Sermaye Piyasasında Muhasebe Standartları Hakkında Tebliğ”de, finansal tabloların düzenlenmesi ile ilgili olarak ayrıntılı açıklamalar yapılmıştır. SPK, 2004 yılında yayımladığı Seri: XI, No:27 Tebliğ ile, Seri: XI, No:25 Tebliğinde önemli bir değişikliğe gitmiş, Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarını uygulayan halka açık şirketlerin Seri: XI, No:25 nolu Tebliğe göre kayıt yapmış sayılacağını belirtmiştir.
SPK, 2008 yılında Seri: XI, No:29 No.lu “Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği”nde yaptığı açıklamayla standart yayımlamaya son vermiştir. Söz konusu Tebliğin 5. maddesine göre; sermaye piyasası mevzuatına tabi şirketler, Avrupa Birliği tarafından kabul edilen uluslararası muhasebe/finansal raporlama standartlarını uygulamak ve finansal tabloların Avrupa Birliği tarafından kabul edilen haliyle UMS/UFRS’lere göre hazırlandığı hususuna dipnotlarda yer vermek zorundadırlar. Bu kapsamda, benimsenen standartlara aykırı olmayan, TMSK’ca yayımlanan TMS/TFRS (Türkiye Muhasebe Standartları/Türkiye Finansal Raporlama Standartları) esas alınır. Bu açıklamalar uyarınca eski Sermaye Piyasası Muhasebe Standartlarında yer alan çerçeveye uygun olarak, TMS ve TFRS’lere göre yapılması gereken dönem sonu değerleme işlemleri çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır.
II- DÖNEM SONU DEĞERLEME İŞLEMLERİ
Bu çalışmada, dönem sonu değerleme işlemleri, Sermaye Piyasası Muhasebe Standartlarında yer alan çerçeveye uygun şekilde değerlemeye tabi aktif ve pasif kalemler bazında ayrı ayrı ele alınacaktır. TMS/TFRS’de değerleme işlemleri esas itibariyle “ilk muhasebeleştirme” ve “sonraki değerlemeler” olmak üzere iki şekilde ele alınmaktadır. Çalışmanın konusu dönem sonu değerleme işlemleri olduğundan, yalnızca sonraki değerleme işlemlerine ilişkin açıklamalar yapılacaktır.
Sermaye piyasası mevzuatına göre yapılan değerlemelerle, vergi kanunları açısından yapılan değerlemeler arasında farklılıklar oluştuğunda bu farkların mali karın tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider veya mali kardan indirilecek gelir olarak dikkate alınması gerekmektedir. Çalışmanın kapsamı TMS/TFRS uyarınca yapılacak değerleme işlemleri olduğundan, vergi kanunlarının öngördüğü değerleme işlemlerine burada değinilmeyecektir.
A- Menkul Kıymetler

2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 3/B maddesine göre "menkul kıymetler", ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblağı temsil eden, yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte, seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartları SPK tarafından belirlenen kıymetli evraklardır. Hisse senedi ve geçici ilmuhaberler, devlet tahvilleri, hazine bonoları ve kar-zarar ortaklığı belgeleri uygulamada en çok rastlanılan menkul kıymet türleridir.
Menkul kıymetler, TMS 32 ve TMS 39 açısından finansal araç sayıldıkları için TMS 39’da finansal araçların değerlemesine ilişkin yapılan açıklamalara göre değerlemeye tabi tutulacaktır. Menkul kı ...


Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI