Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler KATMA DEĞER VERGİSİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

KATMA DEĞER VERGİSİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Yazar : I.Ü. işletme Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Çetin ŞANLI
Dergi : Ocak 1985
PROF. DR. ÇETİN ŞANLI
İ.Ü. işletme Fakültesi Öğretim Üyesi

Muhasebe, işletme içi ve dışı grupların bilgi ihtiyaçlarım karşılayan bir bilgi sistemidir. işletme dışı bir grup olan devlet, vergi gelirini belirlemek ve bununla ilgili kontrol ve incelemelerini yapmak amacıyla, vergi, yükümlüsüne belirli yasal sorumluluklar getirmiştir. Bu sorumluluklardan biri defter tutma sorumluluğudur. Vergi yükümlüleri defter tutma sorumluluğunu yerine getirirken, devletin bu kayıtların tutulmasından beklediği amacı da gerçekleştirmek zorundadırlar. Devletin, vergi yükümlülerinin muhasebe kayıtlarından beklediği amaç, işletmeler hakkında karar verirken ihtiyaç duyacağı bilgileri kolay ve istenilen şekilde elde edebilmektir. Devletin bu konudaki amaçları, Vergi Usul Kanunu'nun 171'inci maddesinde şu şekilde açıklanmıştır.
 

— Vergi yükümlüsünün vergi ile ilgili servet, sermaye ve hesap durumunu tespit etmek,
— Vergi ile ilgili faaliyet ve hesap neticelerini tespit etmek,
— Vergi ile ilgili muamelelerini belli etmek,
— Vergi yükümlüsünün hesap ve kayıtları yardımıyla üçüncü şahısların vergi karşısındaki durumlarını kontrol etmek ve incelemek.

Katma Değer Vergisi Kanunu'nda da yukarıda belirtilen amaçların gerçekleşebilmesi için belirli bir kayıt düzeninin kurulma zorunluluğu 54'üncü maddede hükme bağlanmıştır. Bu madde ile de getirilen zorunluluk yine vergi hesaplama ve kontrolü için gerekli bilgilerin elde edilmesidir. işletmelerin tutmakla zorunlu oldukları defter kayıtlarında aşağıdaki hususların bulunması gereklidir.

— Vergi konusu işlemlerin mahiyeti, vergisiz tutarları, hesaplanan vergi, indirilebilir vergi miktarı,
— Vergiden istisna edilen işlemlerin, indirim hakkı tanınan ve tanınmayanlara göre mahiyeti ve ayırımı ile hesaplanan indirilebilir vergi miktarı,
— indirim konusu yapılamayacak işlemlerin niteliği ve bu işlemlerle ilgili vergi miktarları,
— Matrah ve indirim miktarındaki değişmelerle ödenen, terkin edilen ve iade olunan vergiler,
— Emtia üzerine iş yapanlar, hesap dönemi sonunda mevcut emteayı, Katma Değer Vergisi'ne tabi olup olmadıklarına göre envanterde göstermeye mecburdurlar.

Yasanın bu hükmü ile, işletmelerin kayıt sistemlerinden verginin tarhı için gerekli yazılı beyanda kullanılacak bilgiler elde edilecektir.

Bu tebliğin yazıldığı tarihte (12.12.1984) henüz beyannamelerin şekli ve muhtevası belli olmadığından, beyannamelerdeki bilgi türleri hakkında açık bir fikre sahip değiliz. Muhasebe bilgi sisteminin, kanunun aradığı şekilde bir kayıt sistemine girebilmesi için devletin beyannameler yolu ile talep edeceği bilgi türlerinin bilinmesine ihtiyaç vardır. Buna rağmen, kanunun vergi yükümlülerine yüklediği sorumlulukları yerine getirmek için işletmelerin kayıt sistemlerine yapılacak ilaveler genel olarak belirlenebilir. Bu amaçla, bu tebliğde hesap planlarına girmesi gerekli yeni hesaplar ile bunların işleyişleri açıklanmıştır.

HESAP PLANINA GİRECEK YENİ HESAPLAR :

Bilindiği gibi hesap planı, bir muhasebe bilgi sisteminden elde edilmek istenen bilgilerin türüne göre, belirlenmiş hesapların bir listesidir. Böylece muhasebeden istenen bilgiler belirlenmiş olmaktadır. Şayet, elde edilmek istenen bilgi, önceden belirlenmemiş ise, muhasebe bilgi sisteminden hangi amaçla olursa olsun bu bilginin zamanında ve zahmetsiz olarak elde edilmesi mümkün olamayacaktır. Bu nedenle, Katma Değer Vergisi Kanunu ile ilgili bilgi ihtiyaçlarımızı önceden mutlaka açık bir şekilde belirlememiz gereklidir. Bu tespitlerden sonra, ancak kanun kapsamına giren işlemlerin verileri, elde edilmek istenen bilgi türüne göre kayıt sistemimizde işlenebilir.

Muhasebe kayıt sisteminin kullandığı, hesap planları, her işletmede içerik ve sıralama bakımından birbirinden farklıdır. Hesap planlarının içerik yönünden farklılıklarına, işletmelerin faaliyet konuları ve iş hacimleri etki ederken, hesapların sıralama farklılıklarım ise onu kullananların tercihleri etkilemektedir. Hesapların sıralanmasında görülen bu farklılıklar, son yıllarda hazırlanan tip finansal raporlar ve tip hesap planları ile ortadan kaldırılmaya çalışılmaktadır. Birçok işle ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.