Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler KAMULAŞTIRMADA VERGİLENDİRME

KAMULAŞTIRMADA VERGİLENDİRME

Yazar : Baş Hesap Uzmanı UIuer ARAL
Dergi : Temmuz 1986
ULUER ARAL
Eski Hesap Uzmanı

Anayasamızın 46. maddesine göre; devlet ve kamu tüzel kişileri;kamu yararının gerektirdiği hallerde, karşılıkların peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malları kamulaştırmaya yetkilidir. Aynı madde uyarınca, kamulaştırma bedelinin hesaplanma tarz ve usulleri kanunla belirlenir. Kamulaştırma bedelinin tespitinde; vergi beyanı, kamulaştırma tarihinde resmi makamlarca yapılmış kıymet takdirleri ,taşınmaz malların birim fiyatları, yapı maliyet hesapları ve diğer objektif ölçüler dikkate alınır. Bu bedel ile vergi beyanı arasındaki farkın nasıl vergilendirileceği ise kanunlarda gösterilir.
 

İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini, doğal güzelliklerini korumak ve güzelleştirmek için Boğaziçi kıyı şeridi ile öngörünüm ve geri görünüm bölgelerinde yapılması planlanan, gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların kamulaştırılması olayı, kamu oyunu önümüzdeki günlerde bir hayli ilgilendireceğe benzemektedir. Anayasamızın verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 4.11.1983 gün, 2942 sayılı «Kamulaştırma Kanunu»ndaki esaslar dahilinde 18.11.1983 gün, 2960 sayılı «Boğaziçi Kanunu»nun uygulama alanına konmasıyla birlikte çok geniş kapsamlı kamulaştırma yapılacağının ilanı tüm dikkatleri Boğaziçi’ne ve bu karan veren Kamu kuruluşuna çekmiş bulunmaktadır. Biz konunun sadece vergisel yönü üzerinde duracağız.

Kamulaştırma Şartları:

Anayasamıza göre, Kamulaştırma bedeli nakden ve peşin olarak ödenir. Ancak, kıyıların korunmasında kamulaştırma bedelinin nasıl ödeneceği ilgili kanununda gösterilir. Bu hükme dayanarak çıkarılan 2942 sayılı kamulaştırma kanununda; kıyıların korunması amacıyla yapılacak kamulaştırmalarda ödenecek kamulaştırma bedelinin o yıl Genel Bütçe Kanununda gösterilen miktarının nakden ve peşin olarak ödeneceği hükme bağlanmıştır. Bu miktar Kamulaştırma bedelinin altıda birinden az olmayacak, bu miktarın üzerindeki kamulaştırma bedelleri, peşin ödeme miktarından az olmamak üzere ve en fazla beş yıl içinde faiziyle birlikte eşit taksitlerle ödenecektir.

Kamulaştırmalarda Vergilendirme ve Ceza:

Kamulaştırma kanunundan önce, Emlak Vergisi Kanununa eklenen bir geçici madde ile (21.1.1983 gün, 2587 sayılı kanun geçici Md. 2) istimlak kanununda değişiklik yapılıncaya kadar yapılacak kamulaştırmalarda ödenecek kamulaştırma karşılıklarının, kamulaştırma tarihinden önce malik tarafından bildirilen ve Emlak Vergisine esas olan son vergi beyan değerini geçemeyeceği hükme bağlanmıştı. Diğer bir deyişle, kamulaştırma bedeli, malikin beyanıyla sınırlı tutulmuş yani bedele tavan getirilmişti. Kamulaştırma Kanunu ile, kamulaştırma bedelinin, Emlak Vergisi tarhına esas değeri geçemeyeceği esası kaldırılmış bulunmaktadır. Yeni düzenlemede, malikin Emlak Vergisi beyanı, kamulaştırma bedelinin tespitinde, kıymet takdir komisyonlarınca dikkate alınacak unsurlardan sadece biridir. Bunun yanında, kamulaştırma tarihinde resmi makamlarca yapılmış kıymet takdirleri, arazide; getireceği net gelir, arsada; emsal satış değeri, yapılarda; kamulaştırma tarihindeki resmi birim fiyatları, yapı maliyet hesapları ve yıpranma payı da bedelin tespitine etkili olacak, diğer objektif ölçülerde bedelin tespit ve tayininde dikkate alınacaktır. Bu hükümler, bedelin, beyanın üzerinde olacağını göstermektedir. Nitekim, kamulaştırma bedelinin, vergi değerinden yüksek olması halinde aradaki fark üzerinden Emlak Vergisi tarh edilmesi bu görüşümüzü teyit etmektedir. (1)

Emlak Vergisi beyannamesi ek süreye rağmen verilmemiş ise, kesinleşen kamulaştırma bedeli, (2) beyannamesi verilmemiş dönemlere ait vergi değeri yerine geçer ve mükellef adına ağır kusur cezası kesilir.

Ek süreden sonra verilen beyannamede gösterilen değerin Kamulaştırma bedelinden yüksek olması halinde aradaki farka ait vergi ve ceza ise düzeltilmeyecektir. Buna karşılık normal (ve ek) sürede verilen beyannamede gösterilen değerin, kamulaştırma bedelinden yüksek olması halinde aradaki fark için ne gibi işlem yapılacağı hakkında kanunda herhangi bir hüküm yoktur. Bu da bizi, beyannamede gösterilen değerden daha düş&u ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI