Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler Dönem Sonu Emtia Değerlemeleri

Dönem Sonu Emtia Değerlemeleri

Yazar : Eski Hesap Uzmanı KURBAN NADİR GÜLHAN
Dergi : Aralık 2013

DÖNEM SONU EMTİA DEĞERLEMELERİ

 

Nadir GÜLHAN

Eski Hesap Uzmanı

 

Öz

“ Değerleme, Vergi Usul Kanunu (VUK)’nda vergi matrahının hesaplanmasıyla ilgili olan iktisadi kıymetlerin takdir ve tespiti olarak tanımlanmış olup,  ticari kazancın doğru bir şekilde tespit edilmesi amacını taşımaktadır.  İşletmeler, sahip oldukları ticari malların bir kısmını satarken, bir kısmı da dönem sonunda kalabilmektedir. Stokta kalan bu malların envanterinin çıkarılması ve kanuni ölçülere uygun olarak değerlemeye tabi tutulması mali karın doğru tespiti, dolayısıyla da ödenecek verginin doğru hesaplanmasına etki etmektedir.

VUK’nun değerleme esaslarına ilişkin düzenlemelerde, emtia için genel olarak maliyet bedeli esası benimsenmiştir. Ancak özel durumlarda emtianın değerlemesinde emsal bedel esasının uygulanacağı da belirtilmiştir.

Makalemizde de emtia stoklarının nasıl değerleneceği ve uyulması gereken esaslar hakkında bilgilere yer verilmiştir.”

Anahtar Kelimeler: Stok, Emtia, İmal Edilen Emtia, Kıymeti Düşen Mallar, Stok Değerlemesi, Maliyet Bedeli, Emsal Bedel.”

I-      GİRİŞ

Dönemsellik ilkesi gereği, işletmelerin sürekli olarak faaliyet göstermeleri nedeniyle sınırsız ve süresiz kabul edilen iktisadi ömrünün belli dönemlere bölünerek, her dönemin kar ve zararının ayrı ayrı belirlenmesi gerekmektedir. İşletmeler, işletmede bulunan iktisadi kıymetlerinin envanterini çıkarmak ve bu iktisadi kıymetlerin değerleme günü itibariyle değerlerini tespit etmek durumundadırlar. İşletmelerin sahip oldukları iktisadi kıymetlerin en önemlilerinden birini oluşturan ticari malların, üretilen mamullerin, yarı mamullerin, hammaddelerin kısaca işletmenin dönem sonu stoklarında kalan malların değerinin değerleme günü itibariyle tespit edilmesi, gerçek mali kara ulaşmak için gereklidir. Zira, emtia veya mamul denkliği göz önünde bulundurulduğunda (Dönem Başı Stok + Dönem İçi Alışlar + Üretim = Satılan Malın Maliyeti + Dönem sonu Emtia Stoku), dönem başı ve dönem sonu stokların doğru bir şekilde değerlenmesinin ilgili dönem kazancının belirlenmesinde taşıdığı önem ortaya çıkmaktadır. Ticari mallar (Emtia) ve üretilen mamullerin değerlemesinde esas ölçü aynı olup, iktisadi süreçler nedeniyle farklılıklar bulunmaktadır.

İktisadi kıymetlerin değerlemesinde ilk aşama, işletmede bulunan iktisadi kıymetlerin fiili ve kaydi envanterleri çıkarılmalıdır. Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 186’ncı maddesinde, envanter çıkarmak “bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve müfredatlı olarak tespit etmek” şeklinde tanımlanmaktadır. Envanteri çıkarılan iktisadi kıymetlerin değerlerinin tespiti için kanunda belirlenen ölçüler çerçevesinde değerleme yapılması gerekmektedir. VUK’nun 258’nci maddesinde, değerleme vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve tespiti olarak tanımlanmaktadır. Değerleme işlemleri, değerleme gününde yapılır. Değerlemede dikkate alınacak ölçüler ise sekiz bent halinde VUK’nun 261’inci maddesinde sayılmıştır. İşletmede bulunan emtianın değerlemesi bu esaslar arasında sayılan maliyet bedeli esasıyla yapılmaktadır. Ancak, emtiaların özellikli durumları nedeniyle bu esas yerine emsal bedeli esası kullanılmaktadır.

II-    EMTİA DEĞERLEMESİ

Satmak gayesiyle üretilen veya satın alınan ticari mallar emtia olarak kabul edilmektedir. VUK’nun 274’üncü maddesinde, emtiaların nasıl değerleneceği hüküm altına alınmıştır. Söz konusu maddede, “Emtia, maliyet bedeliyle değerlenir…” hükmü yer almaktadır. Buna göre, emtianın maliyet bedeli esassına göre değerlenmesi gerekmektedir.

Maliyet bedeli, VUK’nun 262’nci maddesinde yapılan tanıma göre, iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferri bilumum giderlerin toplamını ifade eder. Buna göre, emtianın değerlemesinde esas ölçü maliyet bedeli olup, emtianın maliyet bedeline dahil edilecek belli başlı m ...


Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI