Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler YABANCILARA YAPILAN SERBEST MESLEK ÖDEMELERİNİN VERGİLENDİRİLMESİ

YABANCILARA YAPILAN SERBEST MESLEK ÖDEMELERİNİN VERGİLENDİRİLMESİ

Yazar : Eski Baş Hesap Uzmanı, Yeminli Mali Müşavir MEHMET MAÇ
Dergi : Temmuz 1986
MEHMET MAÇ
Eski Hesap Uzmanı

Günümüzde gelişmiş ülkeler, üretim, ulaşım, haberleşme, enerji, tıp ve diğer birçok alanda teknik ilerlemeler kaydetmektedirler. Gelişme sürecinde bulunan tüm ülkeler gibi Türkiye de ileri teknoloji ürünü tesis, makine, alet ve malzemeyi ithal etmek, bunları usulüne uygun tarzda kurmak, işletmek ve kullanmak mecburiyetindedir.

Aslında buna mecburiyet değil, önemli bir şans veya imkan gözüyle bakmak daha doğru olur. Çünkü gelişmiş ülkelerin, araştırarak, keşfederek, önemli ölçülerde emek, zaman ve para harcayarak ulaştıkları teknik imkanları, refah artırıcı yenilikleri, ithal yoluyla kolayca elde etmek durumundayız. Teknoloji ithali bir anlamda «bağımlılık» sonucu doğurmakta ise de bağımlı olmamak uğruna, bu imkanlardan vazgeçmemiz mümkün değildir. Vazgeçmek şöyle dursun, daha süratle kalkınmak, daha müreffeh bir ülke olmak için, ileri memleketlerde cereyan eden teknik gelişmeleri yakından takip etmek, gecikmeden bu yenilikleri ülkemize getirerek, öğrenmek, uygulamak ve faydalanmak zorundayız.

Teknolojinin ve teknik materyalin ülkemize gelişinin doğal sonucu olarak, —yerli teknik elemanlarımızın sayıca ve nitelikçe yetersiz kaldığı noktada— yabancı teknik elemanların da Türkiye'ye gelmesi, montaj, işletmeye alma, eğitim, tamir, bakım ve benzeri hizmetleri ifa etmesi kaçınılmaz olmaktadır.

Çoğunluğu yukarıdaki nedenlerle ülkemize gelen ve vergi literatüründe, «serbest meslek faaliyeti» tabir edilen nitelikte işler yapan yabancılara, bu hizmetleri mukabili yapılan ödemelerin vergilendirilmesi yazımızın konusunu teşkil etmektedir.

Bir yabancının, herhangi bir nedenle Türkiye'ye gelerek serbest meslek işi yapması çerçevesinde ortaya çıkan vergisel sonuçlar bu kişinin:

1. Bir yabancı kurum tarafından görevlendirilip gönderilmiş oluşuna,

2. İşi kendi nam ve hesabına, herhangi bir yabancı kuruma bağlı
olmaksızın, şahsen üstlenişine, göre farklılıklar göstermektedir.

Bu nedenle konuyu, birinci ve ikinci ihtimallere göre düzenlenecek başlıklar altında incelemek yerinde olacaktır.

Günümüzde daha çok rastlanıyor olması nedeniyle önce birinci alternatifi ele alarak, konunun ana hatlarını da kapsayacak şekilde inceleyeceğiz, müteakip bölümde de ayırıcı özellikleri itibariyle ikinci alternatif üzerinde duracağız.

1.
TÜRKİYE’DE SERBEST MESLEK İŞE YAPAN KİŞİNİN BİR YABANCI KURUM GÖREVLİSİ OLMASI:

Türkiye'de, serbest meslek faaliyeti tarifine giren nitelikte iş yapan kişiler bir yabancı kurum görevlisi iseler muhatap, işi fiilen yapan gerçek kişi değil, hizmet anlaşmasını yapan, kazancın asıl sahibi olan yabancı kurumdur. Yani serbest meslek işini kurum gerçekleştirmiştir, dolayası ile vergilendirme işlemi de bu kuruma yönelik şekilde yapılmalıdır.

Yabancı kurumlara serbest meslek işi nedeniyle yapılan ödemelerin Kurumlar Vergisi Kanunu'nun
24. maddesi hükümleri çerçevesinde vergi kesintisine tabi tutulması zorunludur.

Vergileme yapılırken dikkate alınması gereken hususlar aşağıda özetlenmiştir:

a) Yabancı Kurum Tabiri:

Serbest meslek kazancını elde edenin yabancı kurum olması veya olmamasının, vergilemede farklı sonuçlara yol açması, «yabancı kurum» tabirinin mahiyet ve kapsamı konusunda önem kazandırmaktadır.

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde kurum tabirine dahil

kuruluşlar;

A — Sermaye Şirketleri,

B — Kooperatifler,

C — İktisadi Kamu Müesseseleri,

D — Dernek ve Vakıflara ait iktisadi işletmeler,

E — İş ortaklıkları,

şeklinde sıralanmış, ayrıca sendikaların dernek, cemaatlerin vakıf hükmünde olduğu belirtilmiştir. (Yukarıda sayılanlara benzer mahiyetteki yabancı kuruluşlar da kurum tarifine dahildir.)
Bunların ne anlama geldiği ise müteakip maddelerde ele alınmıştır.

Kanunun 2, 3, 4, 5, 6 ve Mükerrer 6. maddelerinde yapılmış tarifler yeterince açık olduğu için ve fazlaca konu dışına çıkmamak amacı ile daha fazla ayrın ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI