Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler KURUMLARDA İŞTİRAK PAYLARININ VE GAYRİMENKULLERİN SATIŞ İSTİSNASI

KURUMLARDA İŞTİRAK PAYLARININ VE GAYRİMENKULLERİN SATIŞ İSTİSNASI

Yazar : Müşavir Hesap Uzmanı Nahit KİTİŞ
Dergi : Ağustos 1988
NAHİT KİTİŞ
Baş Hesap Uzmanı

Kamu oyuna "Villalarınızı satın" sloganıyla lanse edilen "Kurumların iştirak hisselerinin ve gayrimenkullerinin satışından doğan kazançların vergilendirilmemesi"ne ilişkin istisna, bilindiği üzere Kurumlar Vergisi mevzuatımıza 1984 yılında girmiştir.
 
Süreye bağlı olması sebebiyle geçici mahiyet taşıyan bu istisna, kurumlar vergisi kanununa 2970 sayılı kanunla "Geçici 10. madde" olarak eklenmiştir.
Madde 1986 yılında 3239 sayılı kanunla yeniden düzenlenmiş, 1. fıkrası ise, 3332 sayılı kanunla değiştirilmiş ve maddeye ayrıca bir fıkra eklenmiştir.
Yapılan bu değişiklik ve düzenlemelerden sonra madde, halen yürürlükte olan aşağıdaki şeklini almıştır:
"Tam mükellefiyete tabi kurumların iştirak hisselerinin veya gayrimenkullerinin 1987,1988 ve 1989 yıllarında satışından doğan kazançların tamamının, satışın yapıldığı yılda kurum sermayesine ilave edilmesi, anonim şirketler yönünden, sermaye artırımı nedeniyle, çıkarılacak hisse senetlerinin nama yazılı olması ve en geç 6 ay içinde borsaya kote ettirilmesi şartıyla sermayeye eklenen bu kazançlar, Kurumlar vergisinden müstesnadır. Şu kadar ki, vadeli satış nedeniyle kazancın tamamının aynı yıl içinde ödenmiş sermayeye dönüştürülememesi halinde, ödenen nakdî sermaye kadar istisnadan yararlanılır ve bu satıştan doğan kazanca ulaşıncaya kadar, her yıl ödenen nakdi sermaye, kurum kazancından indirilir. Satışın yapıldığı yılı takip eden ikinci yıl sonunda ödenmiş sermayeye dönüştürülemeyen kazanç için istisna uygulanmaz.
Bu kazançların sermayeye ilavesi, kar dağıtımı sayılmaz ve sermayeye ilave edilen kazançlar, Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesine göre tevkifata tabi tutulmaz.
Şu kadar ki, menkul ve gayrimenkul ticareti ile uğraşan kurumların, bu amaçla ellerinde bulundurdukları değerlerin satışından elde ettikleri kazançlar, istisna kapsamı dışındadır.
Sermayeye eklenen bu kazançların 5 yıl içinde herhangi bir surette işletmeden çekilmesi veya işletmelerin tasfiyesi halinde, bu kazançlar o yılın kazancı sayılarak vergiye tabi tutulur.
1163 sayılı Kooperatifler Kanununa ya da Özel kanunlarına göre kurulan kooperatifler, ortağın sahip olabileceği en fazla pay tutarı dikkate alınmaksızın, istisnadan yararlanılırlar. Ancak, iştirak hisseleriyle gayrimenkullerin satışından doğan kazanç, sermayeye eklenmeyerek, özel bir fon hesabında gösterilir ve hiçbir şekilde ortaklara dağıtılmaz, kooperatifin amaçlarının gerçekleştirilmesinde kullanılır.
Bu maddenin uygulanması dolayısıyla borsaya kote ettirilecek hisse senetleri için, hisse senetlerini çıkaran şirketin karlılığı aranmaz. Türk Ticaret Kanununun 391. maddesinin bu suretle gerçekleştirilecek sermaye artırımına aykırı hükümleri uygulanmaz."
Maddeyle ilgili gerekçede, istisnanın, "Bağlı değerlerin ekonomik faaliyetlerde daha etkin biçimde kullanılmasına imkan sağlamak" amacıyla getirildiği ifade edilmiştir.
İstisnanın uygulanması ile ilgili açıklamalar ise 26,31, 32,33 ve 34 sayılı Kurumlar Vergisi Genel Tebliğlerinde yer almıştır.
İstisna, özet olarak, aşağıdaki gibi ifade edilebilir:
Tam mükellef kurumların, iştirak hisselerinin veya gayrimenkullerinin satışından doğan kazançlar, sermayeye eklenmek şartıyla, kurumlar vergisinden ve vergi stopajından müstesnadır.
Görüleceği üzere istisnanın ana öğeleri, A Tam mükellef kurumlar B iştirak hisseleri C Gayrimenkullerdir.
I- Tam mükellefiyete tabi kurumlar:
Madde metninde sarahaten yer aldığı üzere, istisnadan sadece tam mükellefiyete tabi kurumlar yararlanabilmektedir. Bilindiği üzere tam mükellefiyete tabi olmanın ölçüsü, kurumun kanuni veya iş merkezinin Türkiye’de olmasıdır. Kurumlar ise Kurumlar Vergisi Kanununun 1. maddesinde sayılmış olan aşağıdaki kuruluşlardır:
- Sermaye şirketleri (Anonim, Limited ve Eshamlı Komandit Şirketler)
- Kooperatifler
- İktisadi Kamu müesseseleri
- Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler
- İş ortaklıkları
Tüm bu kuruluşlar, tam mükellefiyete tabi olmak ve diğer şartları yerine getirmek koşuluyla, Geçici 10. maddede yer alan bu istisnadan yararlanabilecektir.
D ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI