Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler İşleme Dayalı Net Kar Marjı (İDNKM) Yönteminde Kullanılacak Kar Göstergesinin Seçimi

İşleme Dayalı Net Kar Marjı (İDNKM) Yönteminde Kullanılacak Kar Göstergesinin Seçimi

Yazar : Eski Hesap Uzmanı KURBAN NADİR GÜLHAN
Dergi : Eylül 2016

İŞLEME DAYALI NET KAR MARJI (İDNKM) YÖNTEMİNDE KULLANILACAK KAR GÖSTERGESİNİN SEÇİMİ
Nadir GÜLHAN
Eski Hesap Uzmanı

Özet:
Transfer fiyatlandırması yöntemleri arasında uygulaması en kolay olanlardan biri olduğu düşünülen “İşleme Dayalı Net Kar Marjı” (İDNKM) yöntemi, önemli belirsizlik ve sorunlar içermektedir. Yöntemin uygulaması temel olarak kar marjı mukayesesine dayanmakla birlikte, kullanılacak kar marjı, bu kar marjının kapsamı, emsal işlemlerde oluşan kar marjını etkileyen olağandışı faktörlerin belirlenmesi ve düzeltme işlemlerindeki sorunlar yöntemin önemli soru işaretlerini oluşturmaktadır.
İDNKM yönteminin uygulama esaslarını “OECD Çok Uluslu İşletmeler ve Vergi İdareleri için OECD Transfer Fiyatlandırması Rehberi (OECD Rehberi)” çerçevesinde ele alacak olan bu çalışma, hangi kar göstergesinin hangi işletmeler ve işlemler bakımından kullanılabileceğine dair açıklamalar içermekte ve örnek bir uygulamayla olası çelişkileri ortaya koymaya çalışmaktadır.
Anahtar Kelimeler: İşleme Dayalı Net Kar Marjı (İDNKM), Transfer Fiyatlandırması Yöntemleri, OECD Rehberi, Berry Oranı

1. YÖNTEME İLİŞKİN GENEL BİLGİLER
İşleme Dayalı Net Kar Marjı (Transactional Net Margin Method) (İDNKM) yöntemi, geleneksel yöntemler dışında kalan bir yöntemdir. Bu yöntem, maliyet artı ve yeniden satış fiyatı yöntemleriyle benzerlik göstermekle birlikte brüt kar marjı yerine net kar marjına odaklanması yönüyle bunlardan ayrılmaktadır. İDNKM yöntemi işlev farklılıklarından, brüt kara odaklanan yöntemlere göre daha az etkilenir. Çünkü işlev farklılıklarının bir kısmı faaliyet giderleri arasında yer alan masraf kalemlerinde karşılığını bulduğundan bu kalemleri de içeren İDNKM yöntemi daha geniş bir kapsama sahiptir. Bu da örneğin nakliye, reklam, pazarlama, sigorta gibi farklı işlevlerin de emsal çalışmasında kar mukayesesine dahil olmasını sağlar. Özellikle imalat dışı faaliyetlerle iştigal eden ve katma değeri pazarlama, reklam, nakliye gibi işlevlere dayanan işletmeler açısından en doğru yöntem olduğu söylenebilir.
İDNKM; mükellefin kontrol edilen bir işlem sonucunda oluşturduğu uygun bir temel (ör. maliyetler, satışlar, varlıklar) bazındaki net kârı inceler. Muhasebe terminolojisiyle ifade edildiğinde kontrol altındaki bir işleme ilişkin faaliyet karının; net satışlar, maliyetler ya da aktif toplamı gibi büyüklüklere oranlanmasıyla bulunan kar marjının, kontrol dışı işlemlerde ortaya çıkan aynı bazdaki marjla mukayesesine dayanır. OECD Rehberi’nde yöntemin güçlü ve zayıf yanları açıklanmış olup güçlü yönleri özetle aşağıdaki gibidir:
• Yöntemin en güçlü yanı, işlem farklılıklarından diğer yöntemlere nazaran daha az etkilemesidir. Dolayısıyla bu yöntem, karşılaştırılabilir fiyat yönteminde fiyata dayalı ortaya çıkacak olumsuz etkiyi büyük oranda ortadan kaldırır. Fiyatı hiçbir şekilde analize dahil etmemesinin yanı sıra brüt kara dayalı analizlerin fiyata olan aşırı duyarlılığı, bu yöntemin net kara dayanması nedeniyle ortaya çıkmaz.
• İşletmelerin fonksiyonlarından kaynaklanan farklılıklar genellikle faaliyet giderlerinde kendini gösterdiğinden bu yöntem brüt karlılığı esas alan (dolayısıyla faaliyet giderlerini dışlayan) maliyet artı ve yeniden satış fiyatı yöntemine nazaran daha gerçekçi sonuçlar ortaya koyar. Ancak burada önem arz eden nokta, işletmenin fonksiyonlarının faaliyet giderlerinde kendisini ortaya koyacak ölçüde belirgin olmasıdır. Örneğin, pazarlama fonksiyonu yerine getiren bir işletmenin bu fonksiyonu ancak faaliyet giderlerine odaklanabilen bir yöntem olan İDNKM aracılığıyla görülebilecekken, imalat ağırlıklı bir işletmede faaliyet giderlerine dayalı İDNKM yöntemi hatalı sonuçlar verecektir.
• Muhasebe uygulamaları nedeniyle brüt karın mı yoksa net karın mı unsuru olduğu konusunda uygulama birliği olmayan unsurlar bakımından net kar göstergeleri daha doğru sonuçlar ortaya koyar. Örneğin malın maliyetine ilave edilmesinde zorunluluk bulunmayan bir gider kalemi brüt kar marjına dayalı hesaplamalarda görülmeyecekken, net kar marjı hesaplamalarında (bu gider faaliyet giderleri arasında yer alacağından dolayı) dikkate alınmış olacaktır. Dolayısıyla vergi ve muhasebe uygulama farklılıklarından kaynaklı sorunlar bu yöntemde ortaya çıkmaz.
• Sadece teste tabi tutulan tarafında mali bilgiler ...


Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI