Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler MALİYETLER VE KATMA DEĞER VERGİSİ (I)

MALİYETLER VE KATMA DEĞER VERGİSİ (I)

Yazar : Marmara Üniversitesi İktisat ve İdari Bilimler Fakültesi Doç. Dr. M. Ali CANOĞLU
Dergi : Aralık 1988
PROF. DR. M. ALİ CANOĞLU
Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Fahri Hesap Uzmanı

GİRİŞ
 
Katma Değer Vergisi henüz beş yılı doldurmamış bir geçmişe sahip olmasına karşın vergi sistemimizde gittikçe katkı ve etkisi artan bir nitelik kazanmaktadır.
Katma değer vergisi her şeyden önce indirilebilir (mahsup edilebilir) bir vergidir. Böylece ithalat dahil girdilere ve dışarıdan sağlanan hizmetlere ilişkin Katma Değer Vergisi, satış ve hizmet ifaları bedelleri için hesaplanan katma değer vergisinden indirilir. Bu temel prensiptir. İndirilebilir Katma Değer Vergisinin gider ve maliyetlerle ilgisi yoktur.
İkinci olarak, katma değer vergisi indirilemez veya kısmi vergi indirimi söz konusu olur. Bu halde gider yazılarak sonuçlara atılır veya maliyetlere dahil edilir. Bu durum esas itibarıyla vergiden müstesna işlemlerde söz konusudur. Katma Değer Vergisi Kanunu'nda indirilemeyecek vergi hakkında açık hükümler mevcuttur.(1)
Üçüncü olarak, katma değer vergisine indirilebilir ve ne de gider yazılabilir veya maliyetlere dahil edilebilir.
Son olarak katma değer vergisi temel ilkelerinin bir nevi istisnası şeklinde bazen de iade edilmektedir.
1. MALİYETLER                                              
10. Açıklama
Genel anlamda maliyet bir malın satın alınması veya üretilmesi için yapılan harcamalar toplamı olarak tanımlanabilir. Bu harcamalar ya da daha özel bir deyimle giderler direkt ve endirekt elemanlardan oluşur.
Öte yandan maliyet hizmetler için de söz konusu olur. Böylece bir taşıma teşebbüsünde taşınan eşyanın ton/km. hizmet maliyeti, bir banka işletmesinde kredi maliyetleri saptanabilir.
Mal hareketlerinde alış, imalat (üretim) ve ticari maliyetler söz konusu olur. Katma değer vergisi her üç maliyet içinde de yer alabilir.
11. Maliyetlere giren ve girmeyen giderler
Giderler maliyetlere girmeleri mümkün olanlar ve olmayanlar şeklinde de ayırıma tabi tutulurlar. Bir giderin maliyetlere girmesi veya girmemesi konusu esas itibariyle teşebbüsün normal yani her günkü mutad çalışmaları kavramına dayanır. Normal ve günlük çalışmalara ilişkin giderler prensip itibariyle maliyetlere girer. Buna karşılık olağanüstü nitelik taşıyan giderler maliyetlere girmez.
Maliyetlere girecek ve girmeyecek giderler konusunda çok değişik görüşler mevcut olup bunlar arasında karakteristik üç görüş üzerinde durulabilir.
Birinci Görüş: Maliyet bedeli direkt harcamalar dışında atölye giderlerini de içine almalıdır. Burada atölye giderleri endirekt işçilik, sosyal yükler, ustabaşı ve kısım şefi ücretleri, muharrik kuvvet, ısıtma, elektrik, bakım ve malzeme sarflarını içine almaktadır. Diğer bütün harcamalar ve genel nitelikteki giderler maliyetlere girmez. Fabrika genel hizmetleri, teşebbüs merkezi giderleri, vergi ve resimler, amortismanlar, finansal giderler ve muhtelif karşılıklar gibi.
ikinci Görüş: Amortismanlar, sermaye faizi, muhtelif karşılıklar gibi takdir ve tahmin konusu giderler dışındaki bütün harcamalar maliyetlere girer.
Üçüncü Görüş: Maliyet bedeli işletme hesabı borcunda yer alan bütün harcamaları içine alır, işletmenin hasılatına katkısı olmayan giderler ile doğrudan doğruya kar ve zarar hesabına dahil olan giderler hariç. (2)
Fransız genel muhasebe planı maliyetlere girmeyen giderleri aşağıdaki şekilde belli etmektedir:
Doğrudan doğruya aktif hesaplara kaydedilen giderler (Örneğin sabit varlık harcamaları) ile doğrudan doğruya kar ve zarar hesabını ilgilendiren zararlar (Örneğin sabit varlık satışından doğan zararlar),
Fiskal kuralların uygulanması sonucu teşebbüs üzerinde kalmayan vergiler (Örneğin mamullerin tesliminde alınan istihsal vergisi),
Kuruluş giderleri, tahvil çıkarma giderleri gibi teşebbüsün günlük çalışmasına ilişkin olmayan giderler,
...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI