Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler BANKA BONOLARI VE BANKA GARANTİLİ BONOLARIN MAHİYETİ VE BUNLARLA İLGİLİ VERGİ SORUNLARI

BANKA BONOLARI VE BANKA GARANTİLİ BONOLARIN MAHİYETİ VE BUNLARLA İLGİLİ VERGİ SORUNLARI

Yazar : Baş Hesap Uzmanı Hasan KURT
Dergi : Ağustos 1986
HASAN KURT
Baç Hesap Uzmanı

Genel olarak denilebilir ki, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde;
 
sosyal ve ekonomik sorunların hallinde yatırımların artışının ve mevcut tesislerin tam kapasitede çalışmalarının büyük rolü ve önemi vardır.
Yurt içi ve yurt dışı taleplere, rekabet ortamında cevap verebilmek için kalite, ambalaj vb. faktörlerin yanında en önemli husus maliyetlerde görülmektedir.
Gerek yatırım ve gerekse mamul maliyetlerine, özellikle enflasyonist bir ortamda, finansman giderleri önemli oranda etki yapmaktadır.
Kredi maliyetlerinin yüksekliği yanında zamanında ve yeterli miktarda temin edilememesi de diğer bir faktördür.
İşte böyle durumlarda ve gelişmiş ülkelerde sermaye piyasası çok önemli görevler yapmaktadır.
Şirketler hisse senedi satarak kaynak temin ettikleri gibi; çeşitli araçları daha ucuz ve kolay para sağlama yollarına başvurmaktadırlar.
Yurdumuzda da, özellikle Sermaye Piyasası Kurulu'nun göreve başlamasından sonra bu piyasada ciddi ve memnuniyet verici gelişmeler gözlenmektedir.
Bunlardan en yenisi de banka bonosu ve banka garantili bono adı verilen yeni araçlardır. Biz bu yazımızda Türkiye'de ilk defa uygulanacak olan bu konu üzerinde kısaca duracağız.
A — Genel Olarak:
Sermaye Piyasası Kurulu'nun 15 Mart 1986 tarihli, Seri III No. 3 Tebliği ile sermaye piyasasına yeni araçlar getirilmiştir. Bunlar, sermaye Piyasası Kurulu'nun bahsi geçen Tebliği ile düzenlenmiş bulunan «banka bonoları ve banka garantili bonolar»dır.
Bilindiği üzere uygulamada ve teoride bankalar birçok bakımlardan tasnife tabi tutulmaktadırlar. Bu tasniflerden biri de bankaların mevduat bankaları ve kalkınma ve yatırım bankaları diye bir tasnife tabi tutulmuş olmalarıdır.
Bu klasik ayırımda mevduat toplama yetkisinin bulunup, bulunmaması iki türü ayıran kriter olarak kabul edilmektedir.
Ekonomik yapım reorganizasyonu sonucunda faiz hadlerinin yükseltilmesi, para ve kredinin maliyetini artırmış bulunmaktadır. Bu durum toplanan mevduatların ve sonuçta da kredilerin maliyetini yükseltmiştir. Kredi maliyetlerinin yükselmesi, işletme sermayesinde açıkların bulunması, bunun normal kaynaklardan karşılanamaması gibi sebeplerden, kredi kullanıcılarını, yatırımcıları ve sermaye ihtiyacı olanları yeni ve ucuz maliyetli daha rasyonel yollar aramaya itmiştir. ihtiyaçların zorlaması ve bu konudaki yasal düzenlemelerin elverişli duruma getirilmiş olması yeni araçların ve yolların ortaya çıkmasını kolaylaştırmıştır.
Bu sahadaki düzenleme çok yeni ve tebliğ çok kısadır. uygulama yeni yeni başlamaktadır. Tebliğde banka ve banka garantili bonoların kalkınma ve yatırım bankalarına sermaye piyasasından kaynak sağlamak amacıyla çıkarılacağı belirtilmiştir. Burada sayılan sebepler aynı zamanda tebliğin ve getirilen yeni araçların gerekçesi de olmaktadır.
B — Özel Olarak:
1. Kanun:
Tebliğ iki çeşit belgenin tedavülüne izin vermektedir. Bunlar «Banka Bonosu» ve «Banka Garantili Bono» ‘lardır.
Banka Bonosu bankanın borçlu sıfatıyla düzenlediği emre muharrer senetlerden, SPK'ca verilen izin çerçevesinde halka arz yoluyla satılanlardır.
Banka Garantili Bono, bankanın kredi kullanan ortakların, bu kredinin teminatı olarak borçlu sıfatıyla düzenleyip, alacaklı bankaya verdikleri emre muharrer senetlerden,  IMF krediyi kullandırmış olan bankaca kendi garantisi altında ve SPK'ca verilen izin çerçevesinde, halka arz yoluyla satılanlardır.
Her iki belge de sermaye piyasası araçlarındandır.
2. Bonoların Hukuki Niteliği:
Tanımı verilen bonoların hukuki nitelikleri iki ayrı mevzuatta açıklanmıştır.
aa) Sermaye Piyasası Kanununa göre Bonoların mahiyeti:
Bonolar, Sermaye Piyasası Kurulunun Seri V, No: 1 tebliğinin 3. maddesi kapsamına giren «kıymetli evrak» olarak kabul edilmiştir. Sermaye Piyasası tebliğinde, kıymetli evrak ikiye ayrılmıştır. Birisi menkul kıymet sayılan kıymetli evrak, diğeri de menkul kıymet sayılmayan kıymetli evraktır.
Esas da 3. maddeye baktığımızda, «menkul kıymet sayılmayan» kıymetli evrakın açıklandığı görülecektir. Burada kambiyo senetleri dışında kalan senetlerin menk ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI