Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler FATURA CİROSU

FATURA CİROSU

Yazar : Hesap Uzman Yardımcısı Hasan AKTAŞ
Dergi : Eylül 1986
HASAN AKTAŞ
Hesap Uzman Yardımcısı

Ciro işlemi esas itibariyle kıymetli evrakın devri için başvurulan bir yoldur. (T.T.K. md. 559) Ciro ile kıymetli evrak üzerindeki tüm haklar devredilmiş olur. (T.T.K. md. 596) Türk Ticaret Kanunu'nun üçüncü kitabında belirtilen poliçe, bono ve çek birer kıymetli evrak olduklarından bunların ciro işlemi ile bir başkasına devredilmesi mümkündür.
 
Yukarıda kısaca belirttiğimiz ciro işlemi özel hukukta düzenlenmiştir. Aynı düzenleme vergi kanunlarımızda yapılmamıştır. Buna rağmen uygulamada, bazı kişi veya firmaların vergi kanunlarımızda düzenlenmeyen ciro işlemi ile faturayı bir başkasına devrettikleri ve kendilerinin yeni bir satış faturası. düzenlemedikleri ve ciro ettikleri faturaları kayıtlarına intikal ettirmedikleri görülmektedir.
Fatura cirosuna, imalat işletmelerinin imalatlarında kullanacakları ana hammaddeleri satan firmaların kamu müessesesi veya az sayıda firma olması ve söz konusu satıcı firmaların bir kişi veya firmaya sattıkları malların belli bir limiti aşmaması şartı olması veya satıcı firmanın teminat mektubu istenmesi nedeniyle imalatçı firmanın imalatında kullanacağı hammaddeleri bir başkası aracılığıyla alması durumunda rastlanılmaktadır.
Örneğin, imalatçı firma (A), bir kamu müessesesinden hammadde alacaktır. Ancak (A) firması yıl içinde kamu müessesesinden alabileceği hammadde istihkakının limitini aşmış veya kamu müessesesince istenen teminat mektubunu verememektedir. Bu durum imalatçı (A) firması ilişki içinde bulunduğu (B) firmasına başvurarak. kendisi için (B) firmasının kamu müessesesinden hammadde almasını istemektedir. Kamu müessesesinin müşterisi (B) firması olduğundan kamu müessesesinden düzenlenen fatura (B) firması adına düzenlenmektedir. (B) firması ise kendi adına düzenlenen bu faturayı ciro ederek malın gerçek alıcısı (A) firmasına göndermektedir. (A) firması (B) firması adına düzenlenen ve ciro edilen faturayı kayıtlarına alış olarak intikal ettirmektedir. Buna karşılık (B) firması bu işleme ilişkin hiçbir kayıt yapmamakta ve ayrıca (A) firması aslında herhangi bir fatura da düzenlememektedir. Bu arada kamu müessesesinden (B) firmasınca (A) firması adına alınan mallar (A) firması tarafından teslim alınmaktadır.
Yukarıdaki örnekte belirtilen fatura cirosu, faturanın arkasına «fatura bedeli (A) firması tarafından ödenecek olup, mallar (A) firmasınca teslim alınmıştır» vb. şekillerde ibare konmak suretiyle yapılmaktadır.
Vergi usul Kanununda mükelleflerin tuttukları kayıtları tevsik etmelerinin zorunlu olduğu ve tevsik edici belge olarak nelerin kullanılabileceği belirtilmiştir. Yine tevsik edici belgelerin kimler tarafından düzenleneceği ve bu belgelerde bulunması zorunlu unsurların neler olduğu ayrıca belirtilmiştir. Vergi usul Kanununda belirtilen söz konusu belgelerin vergi kanunlarımızda düzenlenmeyen ciro işlemi ile bir bap kasına devredilmesi, devreden kişi veya şirketlerin devredilen belgeleri defterlerine kaydetme ve belge düzenleme zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
Vergi usul Kanununun 227. maddesinin birinci fıkrasına göre «Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça bu kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir.»
Vergi Usul Kanununda tevsik edici belge olarak sayılan faturanın tanımı 229. maddede yapılmıştır. Buna göre fatura «satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.»
Yukarıdaki tanımdan da anlaşılacağı üzere, fatura tevsik edici ticari bir vesikadır. Ticari vesikanın (Faturanın) ciro edilebileceğine dair vergi kanunlarında hiçbir hüküm bulunmadığından yapılan ciro, usul açısından yapılması gereken kayıt ve fatura düzenleme mecburiyetini ortadan kaldırmaz.
Yine V.U.K.'nun 230. maddesinde faturada bulunması zorunlu şekil şartları sayılırken aynı maddenin 3. bendinde müşterinin adı, ticaret unvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve hesap numarası faturaya yazılmak zorundadır, denmektedir. Bu bende göre faturada müşteri olar;3k görünen kişi veya şirket vergi kanunları karşısında muhatap sayılır. Bu arada faturanın gerçek borçlusunun faturada alıcı olarak görünen kişi veya şir ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI