Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler GELİR VE KURUMLAR VERGİLERİ KANUNLARIYLA VERGİ USUL KANUNUNDA BİRİNCİ SINIF TÜCCARLARA SAĞ ...

GELİR VE KURUMLAR VERGİLERİ KANUNLARIYLA VERGİ USUL KANUNUNDA BİRİNCİ SINIF TÜCCARLARA SAĞLANAN AVANTAJLAR VE DÜŞÜNCELERİMİZ

Yazar : Marmara Üniversitesi İktisat ve İdari Bilimler Fakültesi Doç. Dr. M. Ali CANOĞLU
Dergi : Temmuz 1989
PROF. DR. MEHMET ALİ canoğlu
M.Ü. İk. ve İd. Bil. Fak. Öğr. Üyesi Fahri Hesap Uzmanı

1- GİRİŞ
 
Bilindiği gibi ticari kazanç, Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri de gözönünde tutularak Gelir Vergisi Kanununda yazılı gerçek veya götürü usullere göre tespit edilmektedir.
Gerçek usulde ticari kazanç, bilanço veya işletme hesabı esasının gerektirdiği defterler yardımıyla ortaya konmaktadır. Bilanço esası birinci sınıf tüccarları ilgilendirmekte ve burada yevmiye defteri, defteri kebir, envanter ve günlük kasa defteri tutulmaktadır. işletme hesabı esası ise, ikinci sınıf tüccarları kapsamakta ve burada sadece işletme hesabı defteriyle, günlük perakende satış ve hasılat defteri tutulmaktadır. Kuşkusuz birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ayrıca işlerinin gerektirdiği, yasalarda öngörülen diğer defterleri de tutmaktadırlar.
Vergi yasalarımızda birinci sınıf tüccarlara bazı avantajlar sağlanmıştır. Bunları başlıcaları şunlardır:
- Yatırım indirim,
- Finansman fonu teşkili,
- Alacak senetleri için reeskont uygulaması,
- Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin yeniden değerlenmesi,
- Azalan bakiyeler usulüyle amortisman ayrılması,
- Şüpheli alacaklar için karşılık ayrılması,
- Vazgeçilen alacakların, borçlunun defterlerinde belli bir süre vergilendirilmeyerek karşılık hesabına alınması,
- Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılmasından doğan karların yenileme giderlerini karşılamak üzere geçici hesapta tutulması (yenileme fonu tesisi).
Kuşkusuz birinci sınıf tüccarlara sağlanan bu avantajlar yanında onlara yüklenmiş bazı fiziksel külfetler de mevcuttur.
Gerçekten bu tüccarlar ticari servetlerine (özsermaye) dahil mevcut, alacak ve borçlarını saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle, kesin bir şekilde ve ayrıntılı olarak tespit etmek zorundadırlar.(1)
Defterlerin tutulması, ikinci sınıf tüccarların defterlerine göre çok daha yüklü bir çalışmayı gerektirir.
Gelir vergisinde, Hayat standardı esası uygulamasında temel gösterge miktarı ikinci sınıf tüccarların temel gösterge miktarından daha fazladır. Bu miktarlar 1988 ve müteakip yıl gelirlerine uygulanmak üzere sırasıyla 5.000.000 TL. ve 2.800.000 TL.’dır. (3)
Öte yandan Vergi Cezaları da genelde birinci sınıf tüccarlar için daha ağırdır.
Maktu kaçakçılık cezası, 1.1.1989 tarihinden itibaren uygulanmak üzere, birinci sınıf tüccarlar için 500.000 TL. ikinci sınıf tüccarlar için 200.000 TL.’dır. (4)
Birinci ve ikinci derece usulsüzlük cezaları 1.1.1989 dan itibaren geçerli olmak üzere:
- Birinci sınıf tüccarlar için 40.000-120.000 TL (sermaye şirketleri dahil),
- İkinci sınıf tüccarlar için 20.000-40.000 TL.’dır. (5)
- İşyeri kapatma cezası uygulanan (6) birinci sınıf tüccara bir takvim yılı içindeki ilk uygulama için 100.000 TL, ikinci uygulama için 200.000 TL, üçüncü ve daha sonraki her uygulama için 400.000 TL özel usulsüzlük cezası kesilir. Bu ceza miktarları ikinci sınıf tüccarlar için yarı yarıyadır. (7).
2. YATIRIM İNDİRİMİ
Gelir Vergisi kanununda yer alan koşullar çerçevesinde gerçekleştirilen yatırımlarla ilgili harcamaların normalde % 30'u ticari veya zirai kazançlardan indirilebilmektedir.
İndirimin uygulanmasında da yatırımın tamamlanması gerekmeyip takvim yılları itibariyle harcamalar yeterli görülmüştür.
Yatırım tamamlanıp ilgili sabit kıymet hesabına alınmak suretiyle aktifleştirildiği yıldan itibaren de amortisman ayrılması uygulaması başlamaktadır. (8)
Öte yandan mükellefler muhasebelerini yatırım indiriminden istifade ettikleri miktarların seneler itibariyle takibini temin edecek tarzda düzenlerler.
Her yıl istifade edilen yatırım indirim miktarı yıllık beyannamelerde ayrıca gösterilir. (9).
Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere muhasebede açılacak hesapl ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI