Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler TARHİYAT ÖNCESİ UZLAŞMA

TARHİYAT ÖNCESİ UZLAŞMA

Yazar : Müşavir Hesap Uzmanı Nahit KİTİŞ
Dergi : Ağustos 1989
NAHİT KİTİŞ
Baş Hesap Uzmanı

I-GİRİŞ
 
"Uzlaşma"nın kelime anlamı, anlaşma, mutabık kalma, sulh olmadır. Vergicilikte ise uzlaşma, tarhı öngörülen veya tarhedilen vergiler ile cezalar konusunda, mükelleflerle vergi idaresinin yargıya gitmeme konusunda mutabık kalmalarıdır. Tabiatıyla bu mutabakatın ana unsurunu Vergi idaresinin, tarh edeceği veya tarh etmeyi öngördüğü vergi ve cezaların bir kısmını almaktan vazgeçmesi oluşturmaktadır.
Uzlaşma müessesesi Vergi hukukumuza, 1963 yılında 205 sayılı kanunla girmiştir. Sözü edilen kanunla Vergi Usul Kanunumuza 376. maddeden sonra yer almak üzere eklenen Ek.l ila Ek: 10. maddelerle, Uzlaşma müessesesi vergi mevzuatımıza dahil edilmiştir. Uzlaşmanın konusundan bahseden Ek:l. madde bir yana bırakılırsa, diğer 9 maddede, vergi ve ceza tarhiyatından sonra yapılacak olan uzlaşmalardan söz edildiği görülür.
Tarhiyat öncesi uzlaşma ise, 13 sene sonra 1.1.1986 tarihinde 3239 sayılı kanunla, yine aynı bölüme eklenen Ek: 11. maddeyle getirilmiştir. Tarhiyat öncesi uzlaşma, bu 1 tek maddeyle hükümlendirilmiş; yürürlüğe girme tarihi ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça çıkartılacak yönetmeliğe bırakılmıştır.
Bakanlıkça hazırlanan yönetmelik 16.2.1987 tarihli Resmi gazetede yayınlanmış ve 1.3.1987 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Böylece, tarhiyat öncesi uzlaşma da 1.3.1987 tarihinde vergi hukukumuz içinde yerini almıştır.
II- İNCELEME:
Biz bu yazımızda tarhiyat öncesi uzlaşmanın konusu ile, işleyişine ilişkin esasları ve uzlaşmanın veya uzlaşmamanın sonuçlarını açıklamaya çalışacağız:
1. Tarhiyat Öncesi Uzlaşmanın Kapsamı ye Konusu:
Tarhiyat öncesi uzlaşmanın kapsamı, Yönetmelikte, "Maliye Vergi Dairelerinin tarha yetkili olduğu bütün vergi, resim ve harçlar ile bunlara ilişkin olarak kesilecek cezalar (usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları dahil)" olarak belirtilmiştir. Uzlaşmanın konusundan ise yönetmelikte herhangi bir belirleme yoktur.
Uzlaşmanın konusu ile ilgili Ek: 1. maddede ise belirlemeler vardır. Buna göre uzlaşma aşağıdaki konularda yapılabilir:
 Tarhiyat ta vergi hataları ve maddi hatalar bulunması,
 Yanılma halinin mevcut olması,
 Kanun hükümlerine gereği kadar nüfuz edilememesi,
 Müphem ve yoruma mütehammil hususların bulunması,
 Tarhiyata esas alınan hükümlerin Maliye ile yargı mercileri tarafından farklı yorumlanması,
 Ortalama kar haddi ve gider esasına göre tarhiyat yapılmış olması.
Görüleceği üzere bütün bu sayılan hususlar, kasıt unsuru taşımayan hallerdir. Hatta defterlerde yapılan maddi hataları, değerlendirme hatalarını, randıman farkından doğan tarhiyatları bile uzlaşma mevzuu dışında tutmaktadır. Oysa uygulamada Maliye Bakanlığı uzlaşma mevzuunu geniş tutmakta; kasıt unsuru taşımayan her türlü tarhiyatı uzlaşma konusu yaptığı gibi kasıt unsuru taşıyan vergi tarhiyatı ve ceza uygulamalarını da (kasta dayalı kaçakçılık ve ağır kusur cezaları ile kaçakçılığa yardım, iştirak ve teşvik nedenleriyle kesilen cezalar) uzlaşma konuları içinde mütalaa etmektedir.
Usulsüzlük cezalarına gelince: Yönetmelikte, Maliye Vergi Dairelerinin tarha yetkili olduğu vergiye ilişkin cezalar arasına, parantez içi hükümle usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları da dahil edilmiştir. Vergi Usul Kanununda usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları 352356 maddelerde yer almaktadır. Buna göre:
 352. maddede yer alan usulsüzlükler,
 353. maddede yer alan fatura ve benzeri evrak alıp vermemekle ilgili özel usulsüzlük cezaları,
 355. maddede yer alan, damga vergisine ilişkin usulsüzlük cezaları,
 Mükerrer 355. maddede yer alan, bilgi vermemeyle ilgili özel usulsüzlük cezaları,
 356. maddede yer alan cezalar
tarhiyat öncesi uzlaşmanın kapsamına girmektedir.
Ancak tüm bu vergi tarhiyatı ve ceza uygulamalarının, tarhiyat öncesi uzlaşmanın konusu olabilmesinin ön şartı, bunların bir vergi incelemesine dayalı olarak yapılmış olmasıdır. Vergi incelemesine daya ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI