Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler A.B.D. İÇİN BİR DIŞSATIM MODELİ OLARAK JAPON GENEL TİCARET ŞİRKETLERİ

A.B.D. İÇİN BİR DIŞSATIM MODELİ OLARAK JAPON GENEL TİCARET ŞİRKETLERİ

Yazar : Hesap Uzman Yrd. R. Fatih ÖZÇELİK , uzman Jack G. Kaikati
Dergi : Eylül 1986
R. FATİH ÖZÇELİK
Hesap Uzman Yrd.

Ticaret Şirketleri olgusu, tarihsel olarak, üreticiler cephesinde dışsatıma yönelik faaliyetlerin geliştirilmesinde etkili olmuştur. Geçen yüzyılda İngiliz ve Hollandalı şirketler nüfuzu altında bulundurdukları ülkelerde, kendi ülkelerinin ürünlerini satarak ve gereksindikleri hammaddeleri yine bu ülkelerden sağlayarak aynı işlevi yerine getirmişler, üstelik, firmalarının yabancı ülkelerle ilgili politikalarına ulusal politikaları ile de etkili ve anlamlı bir destek sağlamışlardır.
 
20. yy.da ise, «Sogo Shosha»lar veya diğer adıyla Japon Genel Ticaret Şirketleri, Avrupalı öncüllerince yaratılan bu gizemli oluşumların esasına sadık kalmışlar, ancak, yeni ve olağanüstü bir üslupla onlara erişilmez bir nitelik kazandırmışlardır. Halen on binlerce çeşit malın ticaretini tüm dünya çapında yürüten bu firmalar, her yıl yüzlerce milyar dolarlık mal ve hizmet dışsatımını gerçekleştirmektedirler. Bu olağanüstü faaliyet hacmini besleyecek kapasiteleri ve Japon ekonomisindeki birincil önemleri ise gıpta ile izleniyor. Giderek artan sayıda yönetici şuna inanmaktadır ki;
1980'lerin sanayi ötesi toplumlarında başarılı olmanın büyülü formülünü Japonlar her nasılsa keşfetmişlerdir. Bu formülden kaynaklanan ekonomik canlılığı, diğer ileri sanayi toplumlarının karşı karşıya bulundukları azalan verimlilik oranları, inatçı enflasyon ve sorunlu işçi işveren ilişkileri gibi ciddi sorunların ötesinde Japonya'yı sürekli imrenilecek bir konumda tutmaktadır. Japon toplumu da, ister ince ister gönülsüz bir davranış kabul edilsin, çeşitli ülkelerden bilim adamlarına uluslarının da yadsınamaz başarısının ardındaki ekonomik ve sosyal sırların çözülmesine çalışmaları için öncülük etmiştir.
Japonların bu ekonomik politikalarını tanımlayabilecek en iyi deyim olarak, Ezra Vogel'in «Yönlendirilmiş Serbest Girişim»i (Guided free enterprise) görülüyor. Günümüzde söz konusu devlet denetimli girişimler eskiden olduğundan daha güçlü ve yaygın bir kullanım alanı bulmaktadır. Kendi hükümetlerince yoğun biçimde sübvanse edilerek ekonomik ve yasal kaynakları Amerikan firmalarının ulaşamayacağı kadar rahat tasarruf edebilen bu devlet kökenli girişimler, uluslararası pazarlara yönelik çoğu sektörlerde Amerikalı rakiplerini fazla zorlanmaksızın bertaraf edebiliyorlar. Japonya'nın ihracat «boom»unun gerçekleştiği bu yıllardaki başarmasının etkisinde kalan bazı kongre üyeleri, son zamanlarda, yürürlükteki yasaların A.B.D.’ de  bu tür şirketlerin gelişmesini teşvik edecek şekilde değiştirilmesi için çalışmalar yapmaktadır. Kongrenin bugünkü eğilimi de bu tartışmalı önerinin kısmen haklı çıktığının bir göstergesi kabul ediliyor.
Çalışmamız da yapılan bu tartışmalara ışık tutmak üzere üç başlık altında; (1) Japon Genel Ticaret Şirketleri'nin özet bir değerlendirmesi, (2) Ticaret Şirketleri ile A.B.D. deneyiminin tartışılması, (3) Bu ticaret şirketlerine yönelik yasal düzenleme çalışmalarının gözden geçirilmesi noktalarında yoğunlaşacaktır.
Japonya'da Genel Ticaret Şirketleri
Japon Sogo Shosha'lar, uluslararası piyasalara yönelik üretim ve ticaret ile uğraşan en büyük ve en başanlı ticaret şirketleri uygulamasıdır. ilk olarak Japonya'nın. kapalı feodal bir devlet olmaktan henüz çıkmakta olduğu yıllarda, girift uluslararası piyasalar ve yabancı firmalarla ilişkilerde uzmanlaşmış büyük dış ticaret şirketleri geliştirmek amacıyla tasarlanmışlardır. Şirketlerin ön biçimleri, güçlü aileler denetimindeki geniş şirket gruplarından oluşan «Zaibatsu»lardı. II. D. S. öncesinde Japon endüstri ve finans kesimlerine hakim bulunan bu gruplar hemen savaşın ardından antitröstleri yasal düzenlemelerle ortadan kaldırıldılar. Bununla birlikte, zamanla Japon yasalarının esneklik kazanmasının yarattığı yeni ortam içinde, üstelik bu sefer sadece büyük ailelerin denetimindeki ekonomik varlıklar olmaktan öte, farklı çıkar gruplarının temsilcileri olarak yeniden güçlendiler.
Şirketler, işletme verimliliği uğruna, genellikle ölçek e ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI