Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler KV İSTİSNALARININ UYGULANMA MECBURİYETİ VE SONUÇLARI

KV İSTİSNALARININ UYGULANMA MECBURİYETİ VE SONUÇLARI

Yazar : Müşavir Hesap Uzmanı Nahit KİTİŞ
Dergi : Ekim 1986
NAHİT KİTİŞ
Baş Hesap Uzmanı

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 8. maddesinde yer alan «istisnaların uygulanma mecburiyeti olup olmadığı, öteden beri tartışma konusudur. Biz bu yazıda bu konu ile buna bağlı olarak «ikmalen ve re'sen tarhiyatta ceza uygulaması» konusu üzerinde duracağız.
 
1 — İSTİSNALARIN UYGULANMA MECBURİYETİ VAR MIDIR?
A — KVK 8. MADDENİN BAŞLANGIÇ FIKRASI:
KVK.’nun 8. maddesinin başlangıç fıkrası aşağıdaki gibidir:
«Bu maddede yazılı kurum kazançları, Kanunlar Vergisinden müstesnadır.»
Görüleceği üzere ilk fıkradaki hüküm «Kesin bir ifade» şeklindedir. Bu hükümle kanun koyucu, aşağıdaki bentlerde yer alan kazanç unsurlarının vergilenmeyeceğini kesin bir şekilde ifade etmiş; bu konuda mükellefe seçim hakkı bırakmamıştır. Eğer kanun koyucu mükellefe bu konuda bir seçimlik hakkı vermiş olsaydı,
«Mükellefler, kurum kazancının tespitinde aşağıda yer alan kazanç unsurlarını matrahtan indirebilirler» veya
«Aşağıda yer alan kazanç unsurları kurum kazancının tespitinde indirilebilir»
veyahut, yine bu anlama gelecek başka bir hükümle, bu iradesini açıklayabilirdi.
Bu şekilde ve buna benzer hükümlerin yerine «Kurumlar Vergisinden müstesnadır» şeklinde kesin bir hükmün konulması, kanun koyucunun bu konuda mükellefe seçimlik hakkı tanımadığı; başka bir ifadeyle, istisnaların uygulanmasının mecburi olduğu anlamına gelmektedir.
B — İSTİSNALARLA İLGİLİ BENTLERİN İNCELENMESİ ;
1 — Başlangıç fıkrasına bağlı olarak düzenlenmiş istisnalar:
Aşağıda sayılan istisnalar, başlangıç fıkrasına bağlı olarak düzenlenmiştir. Zira başlangıç fıkrasında «Bu maddede yazılı kurum kazançları kurumlar vergisinden müstesnadır» denildikten sonra aşağıdaki istisnaların sadece isimlerinin (uygulanma şartlarıyla birlikte) sıralanmasıyla yetinilmiştir. Dolayısıyla bu istisnalar için, başlangıç fıkrasındaki kesin hükme bağlı olarak «uygulanma mecburiyeti vardır» denilir.
a) İstihlak, istihsal ve kredi kooperatiflerinin, ortakları için hesapladıkları risturnlar
b) Dar mükellefiyete tabi kurumların yurt dışı faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlara ait istisna
c) Yurt dışında yapılan inşaat, onarma ve montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağlanan kazançlara ait istisna
d) Denizcilik Bankası T.A.O.’nun tekelinde bulunan ulaştırma işlerinden elde ettiği kazançlara ait istisna
e) Yatırım indirimi istisnası
f) Gelirlerinin tamamını Türk Silahlı Kuvvetlerini güçlendirmeye tahsis eden Vakıflara tanınan istisna
g) Menkul kıymetler yatırım ortaklıkları ile Menkul kıymetler yatırım fonlarının portföy işletmeciliğine tanınan istisna
h) Anonim şirketlere tanınan emisyon primi istisnası i) Emekli Sandığı, S.S.K., Bağ-Kur, Oyak ile Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığının sermaye iştirak kazançları istisnası
2 — Bendin metninde uygulama mecburiyetinin ayrıca belirtildiği istisnalar:
a) Sanayi ürünü ihracı istisnası
b) Yaş meyve, sebze ve su ürünleri ihracı istisnası
c) Dış navlun hasılatı istisnası
d) Turizm kazançları istisnası
e) Okul, kreş, spor tesisleri ile yurt ve sağlık tesisleri kazancı istisnası
Bu istisnalarla ilgili düzenlemelerde, bent metinlerinde, uygulanma mecburiyetini ortaya koyan ifadeler bulunmaktadır. Bunlardan ilk dördünde «Kurum kazancından indirilir»; beşincisinde ise, «Kurumlar Vergisinden müstesna tutulurlar» ibareleri yer almaktadır.
Yatırım indiriminin düzenlendiği Gelir Vergisi Kanununun Ek maddelerinde de, uygulanma mecburiyetini ortaya koyan ifadeler yer almaktadır. Nitekim;
Ek Madde 1 de : «İlgili kazançlarından indirilir»
Ek Madde 4 de : ....... itibaren başlanır ve ......... kardan devam olunur.»
ifadeleri, kanun koyucunun «uygulanma mecburiyeti» öngördüğünü göstermektedir.
3 — Uygulanma mecburiyeti olmayan istisnalar:
Aşağıda sayılan istisnalar ise, ödevli kurumlara seçimlik ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI