Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler ÇAĞDAŞ VERGİ DENETİMİNE GELİR İDARESİNİN KATKISI (*)

ÇAĞDAŞ VERGİ DENETİMİNE GELİR İDARESİNİN KATKISI (*)

Yazar : ESKİ BAŞ HESAP UZMANI KEMAL KILIÇDAROĞLU
Dergi : Ağustos 1991
KEMAL KILIÇDAROĞLU
Gelirler Genel Müdür Yardımcısı

1- GİRİŞ:
 
Günümüzde Devletin topladığı vergilerin büyük bir kısmı beyan esasına dayanmaktadır. Diğer bir anlatımla, vergi yükümlüleri vergilendirilecek gelirlerini kendi özgür iradeleri ile beyan etmektedirler. Bu olgu göstermektedir ki Gelir İdaresi güçlü ve etkin olmak zorundadır. Çünkü Gelir İdaresinin sağlıklı vergi toplayabilmesi için bir açıdan çağdaş anlamda yükümlüye hizmet sunması gerekirken, bir başka açıdan da yükümlü beyanlarının doğruluğunu denetlemesi gerekmektedir.
Öte yandan, kamu harcamalarını karşılayacak geliri vergiler yoluyla toplayan Gelir idaresinin, işlevine uygun bir yapıya kavuşturulması da bir başka zorunluluktur.
Gelir idaresinin çağdaş vergi denetimine katkısı iki ana başlık altında
incelenebilir.
- Gelir İdaresinin vergi denetimine dolaylı katkısı.
- Gelir İdaresinin vergi denetimine dolaysız katkısı.
II - GELİR İDARESİNİN VERGİ DENETİMİNE DOLAYLI KATKISI:
Gelir İdaresinin vergi denetimine dolaylı katkısı, bu İdarenin yüklendiği görevlerden kaynaklanmaktadır. Bunları ana başlıklar itibariyle şöyle sıralayabiliriz.
a - Vergi Mükelleflerini Aydınlatarak, Onların Hata Yapmasını Önlemek:
Vergi denetiminin özü, yükümlünün doğru beyanda bulunmasını sağlamaktır. Ancak vergi mükellefi, vergi yasalarını eksik veya yanlış yorumlamaktan da eksik beyanda bulunabilir. Bunu önlemek için Gelirler Genel Müdürlüğü (GGM) Tebliğler yayımlamakta, genelgeler çıkarmakta veya olayına özgü özelgeler (mukteza) vermektedir.
Öte yandan GGM, her yıl mart ayında bütün illerde "Vergi Danışma Büroları" kurmaktadır. Bu görev, Adana, Ankara, İstanbul ve İzmir illerinde Gelirler Kontrolörleri, diğer illerde de Vergi Kontrol Memurlarınca yerine getirilmektedir. Böylece mükelleflerin, beyanname doldururken karşılaşabilecekleri veya sorunlarını iletebilecekleri bir organ bulmalarına imkan sağlanmaktadır.
Mükelleflerin aydınlatılması çerçevesinde GGM'nce yapılan bir diğer çalışmada, meslek kuruluşları aracılığı ile mükellefe ulaşmaktır. Belli meslek guruplarının ortak sorunlarının çözümlenmesi amacıyla eğitim çalışmaları başta olmak üzere, pek çok etkinlik çoğu zaman bir arada gerçekleştirilmektedir.
Mükelleflerin hata yapmalarını asgariye indirmek için yapılması gereken işlerden birisi de işlemlerin basitleştirilmesidir. Bu konuda da GGM'de iki ayrı şube (uygulama şubesi ile organizasyon metod şubesi) sürekli faaliyet göstermektedir.
Ancak, burada şu gerçeği de vurgulamak gerekir. Ülke kalkındıkça, geliştikçe vergisel işlemlerin boyutu değişmekte ve daha karmaşık hale gelmektedir. Bugün OECD ülkeleri içinde en sade gelir ve kurumlar vergisi beyannameleri Türkiye'de alınmaktadır. Bir örnek vermek gerekirse, Almanya'da kurumlar vergisi beyannamesi 40 sayfa, gelir vergisi beyannamesi ise 30 sayfadır. Kuşkusuz, gelişmiş ülkelerde beyannamelerin çok kapsamlı olması, denetim elemanına beyanname üzerinden incelenecek mükellefi seçme açısından büyük kolaylık sağlamaktadır. Türkiye'de ise denetim elemanının sınırlı bilgilerle sağlıklı seçim yapması çok güçtür. Kaldı ki, incelenmek üzere seçilen mükellefin defter ve belgeleri de yanmışsa, inceleme elemanı ciddi bir çıkmazla karşı karşıya kalmaktadır.
20. yüzyılın son çeyreğinde, kalkınmış ülke tanımı konusunda yeni bir görüş, büyük ölçüde kabul görmektedir. "Küçük ayrıntılarda iş bölümüne giden ülke kalkınmış ülkedir." Bu tanım ışığında bizim mükellefimizin de, vergisel sorunları için mali müşavirine danışması, beyannamelerini de muhasebecisine doldurtması gerekmektedir. Aksi uygulamada hatalar kaçınılmaz olmaktadır.
b- Vergi Denetim Birimlerine İstatistiksel Rakamlar Aktarmak:
Çağdaş vergi denetimi çok boyutlu bir olaydır. Mükellefin cezalandırılmasından, eğitimine kadar pek çok unsuru bir arada taşır. Bunun içindir ki vergi denetimi olayı çok önemlidir. Vergi denetimini önemli kılan bir diğer unsur da incelenecek mükellefin seçiminde ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI