Ara
Filtreler
Kapat
Anasayfa Arşiv Makaleler «VERGİ DENETİMİ VE VERGİ DENETİMİNDE ETKİNLİK»

«VERGİ DENETİMİ VE VERGİ DENETİMİNDE ETKİNLİK»

Yazar : KTÜİİBF Maliye Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Osman PEHLİVAN
Dergi : Ekim 1986
DR. OSMAN PEHLİVAN
Karadeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Görevlisi

1. Giriş
 
Zamanımızda uygulanmakta olan vergilerin hemen hemen tamamı yükümlülerin beyanı ve vergi idaresinin denetimi esasına dayanmaktadır. Yükümlülerce beyan edilen vergi matrahlarının doğruluğunun sağlanması, geniş ölçüde vergi denetiminin etkinliğine bağlıdır. Etkin bir vergi denetimi, aynı zamanda vergi sistemini başarılı kılan önemli bir faktördür (1).
Vergi sisteminin bünyesinde yer alan ve «otokontrol» yöntemleri olarak nitelendirilen düzenlemeler vergi güvenliğini sağlamada her zaman için yeterli değildir. öte yandan, otokontrol yöntemlerinin etkin bir biçimde işleyişi ise, geniş ölçüde yükümlülerin beyanlarının doğruluğuna bağlı bulunmaktadır. Bu nedenle yükümlülerce beyan edilen matrah ve öteki bilgilerin doğruluğunu denetlemek, vergi idaresinin en önemli görev ve yetkileri arasında yer almaktadır.
Bu görev ve yetkiden hareketle vergi idaresi, sahip olduğu denetim elemanları aracılığıyla yükümlülerin vergi yasaları karşısındaki gerçek durumlarını ortaya çıkartmak için hesap ve işlemlerini zaman zaman incelemek gereğini duymaktadır.
1.1. Vergi Denetiminin Tanımı
Vergi denetimi, vergi idaresinin denetim alanında uzmanlaşmış elemanları aracılığıyla yükümlülerin vergi borcu doğuran olaylarla ilgili hesap ve işlemlerini incelemektir (2). Başka bir ifade ile vergi denetimi, ödenmesi gereken vergi borcunun zamanında ve eksiksiz olarak ödettirilmesini sağlamak amacıyla vergi idaresinin yetkili elemanlarınca yükümlülerin vergi yasalarından doğan ödevlerini yapıp yapmadıklarının araştırılmasıdır. Vergi denetiminin, bu teorik tanımına paralel bir düzenleme de «vergi incelemesi» başlığı altında Vergi Usul Kanunumuzda yer almaktadır. «Vergi incelemesinden maksat, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak tespit etmek ve sağlamaktır (V.U.K. Md. 134).
1.2. Vergi Denetiminin Amacı
Vergi denetiminin amacı, denetim süreci ile vergi yükümlülüğünü meydana getiren gerçek olaylarla, matrahın dayandığı hesap ve işlemlerin doğru ya da yanlışlığının tespitidir (3). Bu yönüyle vergi denetimi, vergi gelirlerini güvenlik altına alan etkili bir araçtır. Denetim olmadan, sadece yükümlülerin beyanlarına dayanılarak yapılan vergileme, az çok yükümlülerin vergi dürüstlüğüne ve vergi yasalarının kişisel olarak yorumlamalarına bağlı olacaktır (4),
Bu durum karşısında vergilemede eşitlik ve adaletin sağlanması mümkün olamaz. Dolayısıyla denetimsiz bir vergileme sürecini düşünmek mümkün değildir.
2. Vergi Denetiminin Türleri
Vergi denetimi, denetim sürecinin özelliklerine göre şu şekilde sınıflandırılabilir (5).
2.1. İçerik ve Nedenine Göre Denetim Türleri
2.1.1. Olağan Vergi Denetimi
Bu tür denetimler, önceden belirlenmiş bir planın gereği olarak, herhangi bir özel nedene dayanmaksızın belirli zamanlarda ve aralıklarda yapılan normal denetimlerdir. Bu tür denetimlerin amacı vergileme sürecini sürekli olarak gözetim altında tutmaktır.
2.1.2. Olağanüstü Vergi Denetimi
Belirli nedenlere dayanılarak yapılan denetimlerdir. örneğin, vergi yasalarında yer alan indirim, istisna, muafiyet hükümlerinin uygulamasına gereği gibi uyulup uyulmadığı, vergi kayıplarına neden olan belirli uygulamaların özellikle araştırılarak ortaya çıkartılması bu tür denetimlerin konusunu oluşturur.
2.2. Yükümlüleri Sınıflandırarak Vergi Denetimi Vergi yükümlüleri, belirli ölçülere göre belirli sayıda büyüklük sırasına konulur. Yükümlülerin büyüklük sırasına konulmasında vergi matrahı olarak beyan edilen tutarlar önemli bir ölçüt olarak dikkate alınabilir. Bu sınıflandırma sonucu, büyük işletmeler vergicilik bakımından daha fazla uzmanlık bilgisine sahip denetim elemanlarınca denetlenirken, küçük işletmeler diğer denetim elemanlarınca denetlenebilir
2.3. Vergi Türl ...

Bu İçeriği Görüntülemek İçin Giriş Yapmanız Gerekmektedir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI